Taczanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polskie taczanki wz.36 z ckm wz.30 przystosowanym do ognia przeciwlotniczego, przed II wojną św.
Jednostka Wehrmachtu uzbrojona w taczankę If.5 służącą do obrony przeciwlotniczej (Kraj Sudecki, 1938)

Taczanka – dwuosiowy pojazd zaprzęgowy, uzbrojony w ciężki karabin maszynowy. Cechą charakterystyczną pojazdu było to, że karabin maszynowy mógł prowadzić ogień bezpośrednio z taczanki. Był on montowany lub ustawiony z tyłu taczanki, prowadząc ogień w kierunku do tyłu. Karabin maszynowy mógł być też zdemontowany i ustawiony na stanowisku, wtedy taczanka odgrywała rolę tylko transportera. Taczanki miały zaprzęg dwu, trzy lub czterokonny[potrzebne źródło]. Oprócz woźnicy, na taczance jechała obsługa ckm-u (zwykle dwóch żołnierzy) i część zapasu amunicji. Taczanka zwykle była powożona z kozła. Niektóre typy taczanek składały się z dwóch jednoosiowych członów – taczanki i przodka (jak polska wz. 36) połączonych przegubem. Często taczanki były wykonywane doraźnie z wozów konnych lub bryczek.

Pierwsze zastosowanie taczanek, przerabianych z różnych wozów konnych, przypisuje się oddziałom okresu rewolucji październikowej 1917 i wojny domowej w Rosji – zwłaszcza znane są z tego siły Nestora Machny. Wprowadzenie taczanek, towarzyszących kawalerii, pozwoliło zapewnić jej oddziałom prawie natychmiastowe wsparcie ogniem karabinów maszynowych, z tej racji nadawały się one zwłaszcza do manewrowych działań wojennych. Na szeroką skalę stosowała taczanki także 1 Armia Konna Siemiona Budionnego w wojnie polsko-bolszewickiej.

Według Izaaka Babla, który pełnił funkcję oficera politycznego u Budionnego, jego 1 Armia Konna wykorzystywała dwa rodzaje taczanek:

  • taczanka lekka tzw. asesorska, do której używano lekkich bryczek skonfiskowanym urzędnikom carskiej Rosji,
  • ciężka taczanka osadnicza, do których konstrukcji wykorzystywano znacznie cięższe bryczki bogatych chłopów z rejonów Powołża, w szczególności bryczek osadników niemieckich. Bryczki osadnicze były często bogato zdobione, z malowanymi ręcznie ornamentami. Były wyposażone w resory a ich dna były okute żelazem.[1]

W Polsce w okresie międzywojennym początkowo używano różnych typów taczanek, często zdobycznych lub wykonanych w oddziałach, przeważnie z ckm-ami Schwarzlose wz. 07/12 lub Maxim MG08. W 1929 wprowadzono czterokołową taczankę wz. 28 uzbrojoną w ckm Maxim MG08 na austriackiej podstawie trójnożnej od ckm-u Schwarzlose wz. 07/12. Miała ona rozstaw osi 1,8 m. Taczanka wz. 28 została następnie zastąpiona przez lżejszą, niższą i bardziej zwrotną taczankę wz. 36 uzbrojoną w ckm wz. 30 na podstawie umożliwiającej także strzelanie przeciwlotnicze. Taczanka ta składała się z dwóch półwozi połączonych przegubem. Taczanki wz. 28 i wz. 36 były pojazdami trzykonnymi. W Wojsku Polskim taczanki używane były w 1939 w szwadronach ckm brygad kawalerii i kompaniach ckm-ów dywizji piechoty.

Podczas II wojny światowej niemiecka piechota używała do transportu karabinów maszynowych, a podczas marszu do obrony przeciwlotniczej, taczanek If.5 uzbrojonych w dwa ukm-y MG 34.

W Polsce nazwę "taczanka" nosiły ponadto podobne pojazdy konne z amunicją i sprzętem, np. taczanka telefoniczna.

Należy odróżniać taczanki od transportowych wozów taborowych i dwukołowych biedek transportowych, które nie były przystosowane od prowadzenia z nich ognia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Izaak Babel: Zarys nauki o taczance (w:) Utwory zebrane. Wydawnictwo Muza, 2012. ISBN 978-83-7758-234-3.
Wikimedia Commons