Taczanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polskie taczanki wz. 36 z ckm wz. 30 przystosowanym do ognia przeciwlotniczego, przed II wojną światową.
Jednostka Wehrmachtu uzbrojona w taczankę If.5 służącą do obrony przeciwlotniczej (Kraj Sudetów, 1938).

Taczanka – dwuosiowy pojazd zaprzęgowy, uzbrojony w ciężki karabin maszynowy.

Jego cechą charakterystyczną była możliwość prowadzenia ognia karabinu maszynowego bezpośrednio z taczanki. Był on montowany lub ustawiony z tyłu pojazdu, prowadząc ogień w tym kierunku. Broń maszynowa mogła być też zdemontowana i ustawiona na stanowisku – wtedy taczanka odgrywała rolę tylko transportera. Taczanki miały zaprzęg dwu-, trzy- lub czterokonny[potrzebny przypis]. Zwykle powożono z kozła; oprócz woźnicy na taczance jechała obsługa ckm–u (zwykle dwóch żołnierzy) i część zapasu amunicji. Niektóre typy składały się z dwóch jednoosiowych członów – taczanki i przodka (jak polska wz. 36) połączonych przegubem. Często taczanki były wykonywane doraźnie z dostosowywanych wozów konnych lub bryczek.

Pierwsze zastosowanie taczanek, przerabianych z różnych wozów konnych, przypisuje się oddziałom okresu rewolucji październikowej 1917 i wojny domowej w Rosji – zwłaszcza znane są z tego oddziały Nestora Machny. Wprowadzenie taczanek towarzyszących kawalerii pozwoliło zapewnić jej oddziałom prawie natychmiastowe wsparcie ogniem karabinów maszynowych, z tej racji nadawały się one zwłaszcza do manewrowych działań wojennych. Na szeroką skalę stosowała taczanki także 1 Armia Konna Siemiona Budionnego w wojnie polsko–bolszewickiej.

Według Izaaka Babla, który pełnił funkcję oficera politycznego u Budionnego, jego 1 Armia Konna wykorzystywała dwa rodzaje taczanek:

  • taczanka lekka, tzw. asesorska, do której używano lekkich bryczek skonfiskowanym urzędnikom carskiej Rosji,
  • ciężka taczanka osadnicza, do której konstrukcji wykorzystywano znacznie cięższe bryczki bogatych chłopów z rejonów Powołża, w szczególności bryczki osadników niemieckich. Bryczki osadnicze były często bogato zdobione, z malowanymi ręcznie ornamentami, poza tym wyposażone w resory, a ich dna były okute żelazem[1].

W Polsce w okresie międzywojennym początkowo używano różnych typów taczanek, często zdobycznych lub wykonanych w oddziałach, przeważnie z ckm–ami Schwarzlose M.7/12 lub Maxim MG08. W 1929 roku wprowadzono czterokołową taczankę wz. 28 uzbrojoną w ckm Maxim MG08 na austriackiej podstawie trójnożnej od ckm–u Schwarzlose M.7/12. Miała ona rozstaw osi 1,8 m. Taczanka wz. 28 została następnie zastąpiona przez lżejszą, niższą i zwrotniejszą taczankę wz. 36 uzbrojoną w ckm wz. 30 na podstawie umożliwiającej także strzelanie przeciwlotnicze; konstrukcyjnie składała się ona z dwóch półwozi połączonych przegubem. Taczanki wz. 28 i wz. 36 były pojazdami trzykonnymi. W Wojsku Polskim taczanek używano w 1939 roku w szwadronach ckm brygad kawalerii i kompaniach ckm–ów dywizji piechoty.

Podczas II wojny światowej niemiecka piechota używała do transportu karabinów maszynowych, a podczas marszu do obrony przeciwlotniczej – taczanek If.5 uzbrojonych w dwa ukm–y MG 34.

W Polsce nazwę tę ponadto nosiły podobne pojazdy konne z amunicją i sprzętem, np. taczanka telefoniczna.

Należy odróżniać taczanki od transportowych wozów taborowych i dwukołowych biedek transportowych, które nie były przystosowane do prowadzenia z nich ognia.

Przypisy

  1. Izaak Babel: Zarys nauki o taczance (w:) Utwory zebrane. Wydawnictwo Muza, 2012. ISBN 978-83-7758-234-3.