Tadeusz Czarkowski-Golejewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Czarkowski-Golejewski
Tadeusz Czarkowski-Golejewski.JPG
Tadeusz Czarkowski-Golejewski (przed 1905)
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1850
Smolnik
Data śmierci styczeń 1945
Poseł na Sejm Krajowy Galicji IX kadencji
Okres od 1908
do 1913
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Tadeusz Czarkowski-Golejewski, właśc. Czarkowski herbu Habdank (ur. 12 grudnia 1850 w Smolniku, zm. w styczniu 1945) – właściciel ziemski, ordynat zamku w Wysuczce, urzędnik powiatu borszczowskiego (autonomia galicyjska) i powiatu borszczowskiego (II Rzeczpospolita), starosta powiatu nowotarskiego, poseł do Sejmu Krajowego Galicji i Rady Państwa, filantrop.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w majątku Mikówka w Smolniku jako syn Kajetana (1811-1875, powstaniec styczniowy, po jego upadku osiadły w Sanoku[1]) i Wiktorii z domu Mycielskiej Czarkowskiej. Jego rodzeństwem byli: starsza Eleonora oraz młodsi Kazimierz, Konstanty, Antoni, Władysław, Mieczysław, Zygmunt, Bolesław i Zofia. Ukończył trzy lata szkoły ludowej w Sanoku, po czym przeniósł się do Lwowa, gdzie pracował jego ojciec. Tam ukończył klasę czwartą w w szkole oo. Dominikanów, a następnie uczęszczał do Gimnazjum Franciszka Józefa, gdzie zdał maturę w 1871. Został po niej zatrudniony w kancelarii adwokackiej i jako praktykant w Dyrekcji Skarbu oraz rozpoczął studia prawnicze. 21 lipca 1887 w Salzburgu został adoptowany przez swoją bezdzietną ciotkę, Marię Felicję Czarkowską z domu Golejewską (1805-1893), żonę Cyryla Czarkowskiego (1797-). Utworzyła ona ordynację. Majątek ten przekazała w spadku Tadeuszowi Czarkowskiemu, przy warunku przyjęcia przez niego jej nazwiska panieńskiego. Tym samym Tadeusz Czarkowski-Golejewski został pierwszym ordynatem na zamku w Wysuczce. Ponadto posiadał dobra Wołkowce, Piszczatyńce, Strzałkowce[2]. Ponadto do rodziny Czarkowskich-Golejewskich majątek z pałacem w Zagrobeli na zachodnich przedmieściach Tarnopola[3].

W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej od 1893 do 1894 pełnił urząd starosty powiatu nowotarskiego. 16 września 1893 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Nowego Targu[4]. Od 1894 był przewodniczącym Rady Szkolnej we Lwowie. Pełnił mandat posła do Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji (1895-1901) (okręg Nowy Targ, złożył mandat w 1898, na jego miejsce obrano Jana Bednarskiego[5]), VIII kadencji (1901-1907) (okręg Borszczów, w 1907 zajął miejsce Mieczysława Ignacego Borkowskiego) i IX kadencji (1908-1913) (okręg Borszczów). W wyborach do Sejmu X kadencji nie uzyskał mandatu posła[6]. W marcu 1897 z okręgu Zaleszczyki został wybrany posłem do Rady Państwa w Wiedniu IX kadencji (1897-1901)[7][8]. Był wicemarszałkiem[9], starostą[10], prezesem wydziału powiatu borszczowskiego[11].

Działał społecznie. Nadawał stypendia z fundacji Marii Czarkowskiej[12][13][14][15]. Od 1895 był prezesem Związku Młynarzy Galicyjskich[16], w 1889 został rewirowym IX koła Towarzystwa Myśliwskiego im. św. Huberta[17], zasiadał w zarządzie Towarzystwa św. Józefa z Arymatei[18], pełnił funkcję prezesa stowarzyszenia wzajemnej pomocy rękodzielników i przemysłowców „Rodzina”[19], w marcu 1912 został przełożonym zarządu spółki oszczędności i pożyczek w Wołkowcach[20]. Był członkiem dożywotnim Towarzystwa Szkoły Ludowej[21].

W okresie II Rzeczypospolitej pełnił funkcję komisarza rządowego w Borszczowie[22] oraz marszałka[23] i przewodniczącego wydziału[24] powiatu borszczowskiego.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Tadeusz Czarkowski-Golejewski był czterokrotnie żonaty. Jego żonami i dziećmi byli:

  1. od 1876 Emilia Gorczyńska (1850-1879), z którą miał syna Adama (1876-1878) i Witolda (1877-)
  2. od 1884 Maria Zaleska (1862-1893, córka Filipa Zaleskiego[25]), z którą miał synów Cyryla (1885-1940, drugi ordynat na Wysuczce, jego córką była Klementyna Mańkowska) i Wiktora (1888-1940, ziemianin gospodarujący w Janówce, rotmistrz rezerwy kawalerii Wojska Polskiego); obaj synowie zostali ofiarami zbrodni katyńskiej w 1940, ich nazwiska znalazły się na Ukraińskiej Liście Katyńskiej[26],
  3. od 1895 Klementyna Rudnicka herbu Lis (1862-1898), z którą miał syna Kajetana (1897-1977, pilot, żołnierz),
  4. Wanda Ustyanowicz, z którą miał córkę Halinę.

W 1905 ukazał się Pamiętnik Tadeusza Czarkowskiego-Golejewskiego pierwszego ordynata na Wysuczce. Poświęcony dzieciom i wnukom oraz najbliższej rodzinie[27][28]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Edmund Gajewski, Edward Zając. Ziemia ludźmi słynąca. „Nowiny”, s. 4, Nr 12 z 15-16 stycznia 1983. 
  2. Mariusz Nowak. Polityka władz radzieckich wobec środowiska arystokratycznego w okresie podboju ziem wschodnich II Rzeczypospolitej (IX-X 1939 r.). „Niepodległość i Pamięć”. Nr 13/1 (22), s. 53, 2006. 
  3. Grzegorz Rąkowski: Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006, s. 142. ISBN 83-89188-46-5.
  4. Honorowi Obywatele Miasta Nowego Targu. nowytarg.pl. [dostęp 2015-03-08].
  5. Jan Stapiński (oprac. Janusz Albin, Józef Ryszard Szaflik): Listy Jana Stapińskiego z lat 1895–1928. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1977, s. 66.
  6. Wybory posłów na Sejm krajowy z kuryi wiejskich. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 149 z 2 lipca 1913. 
  7. Telegramy. Wybory do Rady Państwa z IV kuryi. „Gazeta Lwowska”, s. 5, nr 61 z 17 marca 1897. 
  8. Wybory do Rady Państwa. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 68 z 25 marca 1897. 
  9. Pogrzeb ś. p. Mieczysława hr. Dunin-Borkowskiego. „Gazeta Lwowska”, nr 264 z 18 listopada 1906. 
  10. J. E. Prezydent Ministrów hr. Taafe w Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 130 z 7 czerwca 1889. 
  11. Konkursa. „Gazeta Lwowska”, s. 8, nr 79 z 9 kwietnia 2010. 
  12. Kronika. Stypendya i pożyczki bezprocentowe. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 15 z 21 stycznia 1909. 
  13. Kronika. Rozdanie stypendyów. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 183 z 13 sierpnia 1910. 
  14. Kronika. Stypendya i pożyczki. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 271 z 24 listopada 1912. 
  15. Kronika. Stypendya dla rękodzielników. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 277 z 3 grudnia 1913. 
  16. Gospodarstwo i handel. Związek młynarzy galicyjskich. „Gazeta Lwowska”, s. 5, nr 70 z 27 marca 1895. 
  17. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 170 z 27 lipca 1889. 
  18. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 47 z 28 lutego 1888. 
  19. Kronika. „Rodzina”. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 107 z 12 maja 1897. 
  20. Firmy. „Gazeta Lwowska”, s. 10, nr 135 z 15 czerwca 1912. 
  21. Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Szkoły Ludowej za rok 1912. Kraków: 1913, s. LXXVII.
  22. Ogłoszenia. Konkursy. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 282 z 6 grudnia 1925. 
  23. 27. Komunikat. „Tarnopolski Dziennik Wojewódzki”, s. 14, nr 15 z 1 grudnia 1928. Urząd Wojewódzki w Tarnopolu. 
  24. Ogłoszenie. „Gazeta Lwowska”, s. 6, nr 37 z 15 lutego 1928. 
  25. Tadeusz Czarkowski-Golejewski: Pamiętnik Tadeusza Czarkowskiego-Golejewskiego pierwszego ordynata na Wysuczce. Poświęcony dzieciom i wnukom oraz najbliższej rodzinie. Borszczów: Drukarnia P. Seidmana, 1905, s. 159.
  26. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. [dostęp 2015-03-08]. s. 15.
  27. Pamiętnik Tadeusza Czarkowskiego Golejewskiego pierwszego ordynata na Wysuczce: poświęcony dzieciom i wnukom oraz najbliższej rodzinie. books.google.pl. [dostęp 2015-03-08].
  28. Pamiętnik Tadeusza Czarkowskiego Golejewskiego pierwszego ordynata na Wysuczce: poświęcony dzieciom i wnukom oraz najbliższej rodzinie. polona.pl. [dostęp 2015-03-08].
  29. Odznaczenia z powodu święta narodowego. „Kurier Warszawski”. Nr 123, s. 10, 2 maja 1924. 
  30. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 17.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]