Tadeusz Fiedler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Fiedler
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1858
Sanok
Data i miejsce śmierci 7 czerwca 1933
Mościce
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy inżynier
Uczelnia Politechnika Lwowska
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Tadeusz Fiedler (ur. 1858 w Sanoku - zm. 7 czerwca 1933 w Mościcach) – polski inżynier mechanik, profesor Politechniki Lwowskiej, dziekan Wydziału Mechanicznego, kierownik kilku Katedr i dwukrotny rektor tej uczelni, założyciel Unii Narodowo-Państwowej w 1922 roku[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1858 w Sanoku[2]. Szkołę realną ukończył we Lwowie w roku 1876. W tym samym roku podjął studia na Wydziale Chemicznym Szkoły Politechnicznej we Lwowie. Po dwóch latach przeniósł się na Wydział Mechaniczny i ukończył go w roku 1878, uzyskując dyplom inżyniera mechanika. Po studiach przez pięć lat pełnił obowiązki asystenta w Katedrze Technologii Mechanicznej. Następnie przeniósł się do marynarki austriackiej, gdzie pracował jako inżynier mechanik. Zdobył tu bardzo duże doświadczenie praktyczne. Dosłużył stopnia kapitana[2].

W 1892 powrócił na Politechnikę Lwowską, gdzie został powołany na kierownika Katedry Mechaniki i Teorii Maszyn, jako następca profesora Jana Nepomucena Franke. W roku akademickim 1896/97 pełnił funkcje dziekana Wydziału Mechanicznego. W roku 1898 założył Mechaniczną Stację Doświadczalną, którą kierował przez dwadzieścia pięć lat. W roku 1902/03 po raz pierwszy pełnił funkcję rektora Politechniki Lwowskiej. Ponownie ta godność została mu powierzona w roku 1911/12. Funkcję prorektora Politechniki Lwowskiej pełnił w latach: 1903/04 i 1912/13. W roku 1904 objął kierownictwo nowo utworzonej Katedry Teorii Maszyn Cieplnych w Politechnice Lwowskiej. W 1908 zaczął organizować laboratorium kalorymetryczne, które stało się zaczątkiem laboratorium maszynowego. Jako członek Sejmu Krajowego Galicji, stając się nim automatycznie jako rektor Politechniki, zaczął w roku 1912 prowadzić intensywne starania o załatwienie funduszy na budowę nowoczesnego laboratorium maszynowego. Rok później budowę laboratorium powierzył adiunktowi katedry doc. dr inż. Bohdanowi Stefanowskiemu. Wybuch I wojny światowej przerwała budowę laboratorium. Otrzymał tytuł c. k. radcy rządu, we wrześniu 1914 został wybrany członkiem galicyjskiej C. K. Rady Szkolnej Krajowej[3].

Prof. Fiedler był pionierem budowy nowoczesnych laboratoriów i zakładów naukowych w Polsce, stanowiących o renomie Wydziału i Uczelni. Akademia Nauk Technicznych w Warszawie powołała go na członka rzeczywistego.

Prof. Fiedler był znakomitym wykładowcą. Jak wspominają jego uczniowie, potrafił trudne problemy przedstawiać w sposób prosty i przekonujący. Słuchacze podziwiali piękno jego języka.

Oprócz pracy naukowej, ogromnej pracy dydaktycznej i organizacyjnej, znajdował czas na pracę społeczną. Przez długi czas działał w Polskim Towarzystwie Politechnicznym we Lwowie, w roku 1899 pełni obowiązki prezesa Towarzystwa, a w roku 1905 został wybrany jego członkiem honorowym[4]. W roku 1905 redagował organ naukowy towarzystwa pod tytułem Czasopismo Techniczne. Był to dwutygodnik o wysokim poziomie naukowym, z którym współpracowali wybitni profesorowie Politechniki Lwowskiej. Z czasem przy redakcji tego periodyku zorganizowano wydawnictwo w celu publikacji prac i podręczników. Polskie Towarzystwo Politechniczne powstałe jako organizacja, które miało skupiać absolwentów Politechniki Lwowskiej, a z czasem stało się organizacją o charakterze masowym, ogólnotechnicznym. Spełniało bardzo ważną rolę w tworzeniu polskiej kultury technicznej na tym terenie i w całym kraju.

Prof. Fiedler przez wiele lat zasiadał w Lwowskiej Radzie Miejskiej, a w latach 1915/16 pełnił trudne obowiązki komisarza rządowego miasta, po wywiezieniu prezydenta Lwowa w głąb Rosji. Dla zakładów miejskich wykonywał, przez cały czas pracy na uczelni, bezinteresownie ekspertyzy z dziedziny energetyki komunalnej.

Prof. Tadeusz Fiedler kierował Katedrą Teorii Maszyn przez 25 lat (1904-29), wcześniej przez 10 lat kierował Katedrą Mechaniki i Teorii Maszyn. Położył ogromne zasługi dla rozwoju kierowanych przez siebie Katedr, Wydziału Mechanicznego i Politechniki Lwowskiej. Przed przejściem na emeryturę, w roku 1929, nadano mu w macierzystej uczelni doktorat honoris causa.

W roku 1929 prof. Fiedler odszedł na emeryturę. Opiekę naukową nad Katedrą Teorii Maszyn Cieplnych i wykłady zastępczo prowadził do roku 1934 uczeń prof. Fiedlera – prof. dr hab. inż. Roman Witkiewicz. W roku 1934 Kierownictwo Katedry objął doc. dr inż. Stanisław Ochęduszko.

Po przejściu na emeryturę prof. Tadeusz Fiedler opracował swoje wykłady (dotyczące podstaw termodynamiki, teorii silników i maszyn cieplnych oraz przepływu ciepła) pt. Teoria maszyn cieplnych. Cz. I. i wydał w roku 1932 przy pomocy Komisji Wydawnictw Kół Naukowych i Towarzystwa Bratniej Pomocy Studentów Politechniki Lwowskiej Prof. Tadeusz Fiedler umarł w 1933 roku w Mościcach. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Tarnowie.[5]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Deklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...] : 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa]
  2. a b Księga pamiątkowa Towarzystwa „Bratniej Pomocy” Słuchaczów Politechniki we Lwowie (wydana z powodu Zjazdu z dnia 12. lipca 1894 byłych słuchaczów Akademii technicznej, następnie Szkoły politechnicznej we Lwowie). Lwów: 1897, s. 212.
  3. Z Rady szkolnej krajowej. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 413 z 21 września 1914. 
  4. Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1927. 1927: Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie, 1927, s. 86.
  5. Stary Cmentarz Tarnowski, www.starycmentarz.pl [dostęp 2017-04-24].
  6. Odznaczenie orderem „Polonia Restituta”. „Gazeta Lwowska”, s. 8, Nr 260 z 11 listopada 1928. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]