Tadeusz Meissner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Wiktor Meissner
Data i miejsce urodzenia 4 sierpnia 1902
Warszawa
Data i miejsce śmierci 19 sierpnia 1966
Gdynia
Miejsce spoczynku Cmentarz Witomiński (Aleja Zasłużonych)
Zawód kapitan ż.w.
Narodowość polska
Edukacja Gimnazjum im. Stanisława Staszica
Alma Mater Państwowa Szkoła Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda
Rodzice Jan Wiktor Meissner (rzeźbiarz),
Anna Ludwika z domu Braun
Małżeństwo Irena Cichocka (ur. 1904)
Dzieci trzech synów
Krewni i powinowaci brat: Janusz Meissner, pisarz, lotnik
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Krzyż Walecznych (1943–1989) Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I stopnia Medal Morski Polskiej Marynarki Handlowej Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (cywilny)
Gwiazda Górnośląska mała TS.jpg Odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza” (wz. 1956).jpg

Tadeusz Wiktor Meissner (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 19 sierpnia 1966 w Gdyni) – kapitan żeglugi wielkiej, uczestnik powstań śląskich odznaczony Orderem Virtuti Militari, związany z Państwową Szkołą Morską w Gdyni, bezpartyjny poseł na Sejm PRL II kadencji. Nadzorował budowę MS Batory i był jego kapitanem; był również kapitanem m.in. SS Warszawa (od roku 1940 do zatopienia), członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958 roku[1].

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość w okresie I wojny światowej[edytuj]

Urodził się w Warszawie, jako syn artysty rzeźbiarza, Jana Wiktora Meissnera i Anny Ludwiki z domu Braun. Miał starszego brata, Janusza. Uczył się w Gimnazjum im. Stanisława Staszica, a następnie w warszawskiej Państwowej Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. W roku 1918, jako 16-latek, zgłosił się do Wojska Polskiego, aby wziąć udział w bitwie o Lwów. Brał również udział w wojnie polsko-bolszewickiej oraz III powstaniu śląskim (jako podchorąży piechoty). Był dowódcą oddziału w podgrupie „Wschód”, należącej do Grupy Destrukcyjnej „Wawelberga”, dowodzonej przez por. Dobiesława Damięckiego ps. „Damian”[2]. W czasie akcji transportu materiałów wybuchowych został ujęty przez Niemców, jednak zdołał zbiec i rozpoczął działalność dywersyjną w powiecie opolskim i brzeskim[3][4].

Studia i służba w marynarce w czasach II RP[edytuj]

„Zmiana warty” polskich jachtów szkolnych – STS LwówDar Pomorza w roku 1929 (zdjęcie z książki Tadeusza Meissnera pt. „Pierwszy rejs Daru Pomorza”, Wydawnictwo Morskie, Gdynia 1965)

W następnych latach ukończył I kurs w Szkole Wawelberga i Rotwanda, po czym w roku 1922 przeniósł się na wybrzeże i rozpoczął studia w Szkole Morskiej w Tczewie (powołanej w roku 1920). Uczestniczył w szkolnym rejsie STS Lwów do Brazylii (1923), opisanym w książce Tadeusza Dębickiego pt. „Z dziennika marynarza – na pokładzie Lwowa z Gdańska do Rio de Janeiro i z powrotem”. W roku 1925 ukończył szkołę (otrzymując odznaczenie) i rozpoczął praktykę zawodową na statkach francuskich towarzystwa Chargeurs Réunis (obecnie znanego jako Chargeurs), a następnie zajmował stopniowo coraz wyższe stanowiska w załogach polskich jednostek[3][4]:

Opisy dwóch rejsów na „Darze Pomorza”, pod dowództwem kpt. Konstantego Maciejewicza:

  • rejsu z francuskiego Saint-Nazaire do duńskiej stoczni w Nakskov – pierwszego po zakupie fregaty, w groźnym sztormie przy brzegach Bretanii,
  • rejsu najdłuższego – podróży dookoła świata (39 tys. Mm, 1934–1935)

kpt. Tadeusz Meissner zawarł m.in. w książkach[3]:

  • Pierwszy rejs Daru Pomorza[5],
  • Dookoła świata na Darze Pomorza (1934–1935), wyd. 1936[6].

Rejs wokółziemski był też tematem jego artykułów w miesięczniku Morze (1930, nr 1, 4, 5).

1
MS Batory (1937)
2
SS Cieszyn (1935)

II wojna światowa[edytuj]

W chwili wybuchu II wojny światowej Tadeusz Meissner przebywał na statku SS „Cieszyn” w Antwerpii. W styczniu 1940 roku powierzono mu dowództwo statku SS „Warszawa”, który ewakuował Polaków z Pireusu i Splitu do Marsylii i do Bejrutu. Po kapitulacji Francji i utworzeniu rządu Vichy kpt. Meissnerowi udało się uprowadzić SS „Warszawę” do Hajfy. Przewoziła nadal transporty polskich uchodźców z Mersin do Hajfy oraz transporty wojskowe do Tobruku, Grecji i na Kretę. W grudniu 1941 roku – w czasie kolejnego rejsu do Tobruku – została trafiona torpedą i zatonęła (kapitan opisał przebieg zdarzenia w tekście pt. „s/s «Warszawa» tonie!”, opublikowanym w roku 1944 w Londynie, w czasopiśmie „Polska Walcząca – Żołnierz Polski na Obczyźnie”)[3].

Od roku 1942 był w Londynie inspektorem okrętowym Żeglugi Polskiej i Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego. Uczestniczył w przygotowaniach powrotów polskich statków do Polski[3].

Okres powojenny[edytuj]

Po wojnie pozostał w Londynie jako inspektor pokładowy GAL. Pracował też w stoczniach Antwerpii i Bremerhaven, nadzorując prowadzone tam remonty polskich statków[3]. W roku 1946 był na pokładzie SS Kielce, który w czasie rejsu do Belgii uległ kolizji z SS „Lombardy” i zatonął w kanale La Manche koło Dover[7].

W październiku 1946 Tadeusz Meissner wrócił do Gdyni, gdzie nadal pracował w GAL; w okresie 1947–1949 był również zastępcą kapitana MS „Batory”, a od roku 1951 – głównym nawigatorem w PMH. Stałym kapitanem Batorego został w roku 1953; zajmował to stanowisko do października roku 1954, gdy został pozbawiony możliwości pływania po wypadku na pokładzie (zmycie kilku marynarzy za burtę i ich śmierć). Izba morska, prowadząca trwające 3 lata śledztwo w tej sprawie, dowiodła jego niewinności[3].

W czasie, gdy nie miał prawa do żeglugi, pracował jako wykładowca nawigacji i wiedzy okrętowej w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni[8]. Został zapamiętany jako doskonały pedagog, pionier i zasłużony członek PMH, autor i tłumacz marynistycznych wydawnictw, m.in.[3][9]:

  • „Dobrowolny rozbitek” (tłumaczenie Naufrage volontaire Alaina Bombarda, wyd. 1958),
  • „Pamiętnik żeglarza”, „Dwa lata pod żaglami: (1834–1836)” (tłumaczenie Two Years before the Mast R.G. Dana’y, wyd. 1960, 2012),
  • nowe wydanie podręcznika kpt.ż.w. Józefa Giertowskiego „Nawigacja terrestratyczna” (przygotowanie po śmierci autora, wyd. 1961).

Był też, w latach 1957–1961, posłem do Sejmu PRL II kadencji i wiceprzewodniczącym Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi[4].

Odznaczenia[edytuj]

Za czyny bojowe na Górnym Śląsku[3]:

Za czyny w II wojnie światowej[3]:

Za działalność zawodową i społeczną m.in.[3]:

Życie prywatne[edytuj]

W roku 1929 poślubił Irenę Cichocką (1904–1985). Mieli trzech synów: Krzysztofa (ur. 1931, kapitan żeglugi wielkiej), Jana Jacka (ur. 1933, architekt) i Wojciecha (1936–1976, prawnik)[3]. Tadeusz Meissner wraz z żoną są pochowani na Cmentarzu Witomino w Gdyni[10].

Matka Tadeusza Meissner zmarła z wycieńczenia we wrześniu 1944 roku w Warszawie w trakcie powstania warszawskiego. Brat Tadeusza – Janusz Meissner zmarł w 1978 roku i jest pochowany na Cmentarzu Salwator w Krakowie[10].

Przypisy

  1. Trybuna Robotnicza, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958 roku, s. 2.
  2. Zob. bibliografia w Grupa Wawelberg.
  3. a b c d e f g h i j k l Jerzy Pertek: Meissner Tadeusz (1902–1966). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XX: Maria Józefa – Mieroszewski Krzysztof. Zakład Polskiego Słownika Biograficznego Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, 1975, s. 395–396.
  4. a b c Poseł Jan Kulas (wypowiedź niewygłoszona): Oświadczenie poselskie celu upamiętnienia Tadeusza Meissnera (1902–1966) (pol.). W: 6 kadencja, 46 posiedzenie Sejmu, 4 dzień [on-line]. orka2.sejm.gov.pl, 2009-07-17. [dostęp 2014-02-06].
  5. Tadeusz Meissner: Pierwszy rejs „Daru Pomorza”. Wyd. Morskie, 1965, s. 1-65, seria: Miniatury Morskie/Polskie Tradycje Morskie.
  6. Tadeusz Meissner: Dookoła świata na „Darze Pomorza” (1934-1935). Wydawnictwo KOS, s. 1-192, seria: Księgi Floty Ojczystej tom 25.
  7. Piotr Dobroniak, Zdjęcia: Sławek Krużołek: Projekt SS „Kielce” 2010 (ang.). W: elondyn.co.uk. > Wiadomości – Wielka Brytania [on-line]. [dostęp 2014-02-07].
  8. Wynik wyszukiwania: Tadeusz Meissner (pol.). W: Strona internetowa szkoły [on-line]. Akademia Morska w Gdyni. [dostęp 2014-02-06].
  9. Most widely held works by Tadeusz Wiktor Meissner (1902–1966) (ang.). W: WorldCat Identities [on-line]. [dostęp 2014-02-08].
  10. a b Wyszukiwarka grobów Grobonet (pol.). [dostęp 2014-03-04].