Tadeusz Semadeni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Semadeni
Teodor, Witold
Ilustracja
Podpis sedziego Tadeusza Semadeniego.jpg
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1902
Kalisz
Data i miejsce śmierci 19 sierpnia 1944
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz ewangelicko-reformowany w Warszawie
Zawód, zajęcie sędzia
Narodowość polska (do 1928 r. obywatel szwajcarski)
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Rodzice Władysław Semadeni
Helena z d. Haberkant
Małżeństwo Irena Konopacka-Semadeni
Dzieci Allan Andrzej Semadeni,
Zbigniew Semadeni
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941)
Paszport szwajcarski na nazwisko Taddeo Semadeni figlio di Ladislao, obywatela gminy Poschiavo, zamieszkałego w Lozannie, gdzie chodził on do gimnazjum w roku 1914/15
Tadeusz Semadeni płynący kraulem
Grób Władysława Semadeniego oraz jego syna Tadeusza Semadeniego na Cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie

Tadeusz Semadeni (ur. 4 czerwca 1902 w Kaliszu[1], zm. 19 sierpnia 1944 w Warszawie) – sędzia grodzki w Łodzi, potem sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie i wiceprokurator Sądu Apelacyjnego w Warszawie, uważany również za ojca sportu pływackiego w Polsce, dziennikarz sportowy, w czasie wojny kierownik Wydziału Penitencjarnego Departamentu Sprawiedliwości Delegatury Rządu RP na Kraj, powstaniec warszawski, ewangelik reformowany.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn Władysława Semadeniego (1865–1930), pastora i superintendenta Kościoła Ewangelicko-Reformowanego i jego żony Heleny z Haberkantów (siostry Wandy Haberkantówny). Rodzina była pochodzenia szwajcarskiego, zupełnie spolonizowana, a rodzice Tadeusza byli w Kaliszu nauczycielami późniejszej pisarki Marii Dąbrowskiej.

W roku 1922 utworzył i prowadził Polski Związek Pływacki, był jego kapitanem sportowym, a także przedstawicielem Polski w FINA na olimpiadzie w Amsterdamie (1928) i kierownikiem zespołu polskich pływaków na olimpiadzie w Berlinie (1936). W 1923 r. ustanowił pierwszy oficjalny rekord Polski na 100 m stylem dowolnym. Rozpropagował też piłkę wodną. Był członkiem sekcji pływackiej AZS.

W czasie okupacji mieszkał w Warszawie przy ul. Stanisława Noakowskiego 20 m. 3. W konspiracji używał pseudonimów „Teodor” i „Witold”. Był wiceprezesem rady programowej organizacji Znak i zajmował się zagadnieniami prawnymi. Należał też do Sztabu Głównego Konfederacji Zbrojnej. Od lata 1940 był sędzią Sądu Kapturowego Okręgu Warszawa-Województwo Związku Walki Zbrojnej, a później sędzią w Wojskowym Sądzie Specjalnym Obszaru Warszawa AK. W grudniu 1943 przywiózł na ochotnika ze Lwowa do Warszawy Zofię Rapp-Kochańską (vel Marie Springer) z wywiadu AK po jej ucieczce z rąk Gestapo[2]. W marcu 1944 został wiceprezesem Rady Programowej Stronnictwa Pracy, które wchodziło w skład rządów RP na uchodźstwie.

Allan Andrzej Semadeni, 16-letni członek Szarych Szeregów, poległ w obronie Politechniki

W powstaniu warszawskim (1944) był kierownikiem WSS Obwodu Śródmieście Południowe, który funkcjonowały jako swego rodzaju sąd ludowy, ferujący surowe wyroki m.in. za podpisanie Volksliste[3]. Walczył wraz z żołnierzami 3 batalionu pancernego „Golski”. Zginął w czasie powstania, 19 sierpnia, w obronie Politechniki. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Tego dnia zginął również w walce jego syn, strz. plut. Allan Andrzej Semadeni.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jego żona – Irena Konopacka-Semadeni, nazywana „ciotką cichociemnych”, doktor „Konstancja”, kierująca powstańczym szpitalem w czasie pacyfikacji Czerniakowa, przeżyła wojnę. Została założycielką i kierowniczką Kliniki Chirurgii Stomatologicznej w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Ich drugi syn, Zbigniew Semadeni, jest profesorem matematyki na Uniwersytecie Warszawskim.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 6. Redaktor naukowy Piotr Rozwadowski. Dom Wydawniczy "Bellona", Warszawa 2002. ​ISBN 83-11-09261-3
  2. {{{tytuł}}}, jonaszdrobniak.blog.pl [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-18] (ang.).
  3. Leszek Gądek, Polska karząca 1939-1945, s. 83.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Historia sekcji pływackiej