Tall Szajch Hamad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dur-Katlimmu
Tall Szajch Hamad
Mapa Bliskiego Wschodu z zaznaczonym położeniem asyryjskiego miasta Dur-Katlimmu (Tall Szajch Hamad)
Mapa Bliskiego Wschodu z zaznaczonym położeniem asyryjskiego miasta Dur-Katlimmu (Tall Szajch Hamad)
Państwo  Syria
Położenie na mapie Syrii
Mapa lokalizacyjna Syrii
Dur-Katlimmu
Dur-Katlimmu
Ziemia 35°37′N 40°45′E/35,616667 40,750000
Stanowisko Tall Szajch Hamad (Dur-Katlimmu); pozostałości nowoasyryjskich rezydencji
Stanowisko Tall Szajch Hamad (Dur-Katlimmu); pozostałości nowoasyryjskiego pałacu

Tall Szajch Hamad[1] – stanowisko archeologiczne we wschodniej Syrii, położone na wschodnim brzegu Chaburu, ok. 70 km na północny wschód od miasta Dajr az-Zaur[1]. W miejscu tym w starożytności istniało ważne asyryjskie miasto Dur-Katlimmu[2].

Prace wykopaliskowe[edytuj | edytuj kod]

Jako pierwszy stanowisko to badał w 1869 roku Hormuzd Rassam, który odkrył tu fragmenty steli Adad-nirari III, przechowywane obecnie w British Museum[3]. W 1978 roku systematyczne prace wykopaliskowe rozpoczął tu zespół niemieckich archeologów z Wolnego Uniwersytetu Berlina pod kierunkiem Hartmuta Kühne[4][3].

Historia zasiedlenia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady zasiedlenia stanowiska sięgają końca IV tys. p.n.e. We wczesnej epoce brązu (ok. 3500-2000 p.n.e.) istniała tu już niewielka wioska. W środkowej epoce brązu, w czasie trwania okresu starobabilońskiego (ok. 2000-1500 p.n.e.), wioska ta rozrosła się do rozmiarów miasta zajmując powierzchnię ok 15 ha[3]. W tym też czasie wzniesiono tu cytadelę i dolne miasto.

W późnej epoce brązu (ok. 1500-1000 p.n.e.), po okresie dominacji mitannijskiej, miasto to stało się w XIII wieku p.n.e., najprawdopodobniej za panowania asyryjskiego króla Salmanasara I (1273-1244 p.n.e.), stolicą jednej z prowincji imperium średnioasyryjskiego[3]. W trakcie wykopalisk w pałacu asyryjskiego gubernatora odkryto archiwum około 500 tabliczek klinowych, których odczytanie pozwoliło zidentyfikować stanowisko Tall Szajch Hamad z asyryjskim miastem Dur-Katlimmu, znanym z innych asyryjskich źródeł klinowych z II i I tys. p.n.e.[4][3].

W XI i X wieku p.n.e. kontrolę nad miastem przejęli najprawdopodobniej Aramejczycy, po czym w IX wieku p.n.e. ponownie znalazło się ono w rękach asyryjskich. Pod koniec VIII wieku p.n.e. miasto znacznie się powiększyło i otoczone zostało nowym murem miejskim. W tym czasie miasto to wciąż było ważnym regionalnym ośrodkiem, z działającym pałacem, rezydencjami ważnych dostojników, szerokimi ulicami i dużymi placami. Dwie bramy umożliwiały dostęp do miasta od strony północnej i wschodniej, a od zachodu, nad rzeką, istniał najprawdopodobniej mały port. Dur-Katlimmu zamieszkiwało wówczas prawdopodobnie ok. 7 tysięcy mieszkańców[3].

Po upadku państwa asyryjskiego w 612 roku p.n.e. miasto, teraz najprawdopodobniej pod nazwą Magdalu, znalazło się pod kontrolą państwa nowobabilońskiego. Wciąż było ważnym ośrodkiem, o czym świadczy fakt, iż wzniesiono tu nowy pałac, a asyryjskie budowle administracyjne były wciąż używane. Z okresu tego pochodzi niewielka grupa czterech tabliczek klinowych, zapisanych w języku asyryjskim i języku aramejskim, które świadczą o tym, iż mieszkańcami miasta wciąż byli Asyryjczycy i Aramejczycy, i że wciąż, w kilkanaście lat po upadku imperium asyryjskiego, przestrzegano tu prawa asyryjskiego[5].

Po upadku państwa nowobabilońskiego miasto wciąż istniało, o czym świadczą ślady zasiedlenia z okresu perskiego (535-333 p.n.e.). W okresach hellenistycznym i rzymskim (333 p.n.e.-300 n.e.) stara cytadela i dolne miasto były w dalszym ciągu zasiedlone, ale miasto zmniejszyło się do rozmiarów ok 15 ha[5]. W czasie wojen partyjsko-rzymskich (II wiek n.e.) miasto przekształcone zostało w fortecę. W okresie bizantyńskim miasto stopniowo traciło na znaczeniu. Na początku okresu islamskiego na miejscu miasta istniała już tylko niewielka wioska.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 brzmienie nazwy stanowiska na podstawie hasła Dur Katlimmu w Encyklopedii PWN.
  2. hasło Sheikh Hamad, (Tell), w: Piotr Bienkowski, Alan Millard (wyd.), Dictionary..., s. 267.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Hartmut Kühne, hasło Sheikh Hamad, Tell, w: Eric M. Meyers (wyd.), The Oxford Encyclopedia..., s. 25.
  4. 4,0 4,1 hasło Sheikh Hamad, (Tell), w: Piotr Bienkowski, Alan Millard (wyd.), Dictionary..., s. 268.
  5. 5,0 5,1 Hartmut Kühne, hasło Sheikh Hamad, Tell, w: Eric M. Meyers (wyd.), The Oxford Encyclopedia..., s. 26.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • hasło Sheikh Hamad, (Tell), w: Piotr Bienkowski, Alan Millard (wyd.), Dictionary of the Ancient Near East, British Museum Press, London 2000, s. 267-268.
  • Hartmut Kühne, hasło Sheikh Hamad, Tell, w: Eric M. Meyers (wyd.), The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East, vol. V, Oxford University Press, New York - Oxford 1997, s. 25-26.