Tamaryna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tamaryna
Saguinus[1]
Hoffmannsegg, 1807[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – tamaryna złotoręka (S. midas)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Infrarząd małpokształtne
Parvordo małpy szerokonose
Rodzina pazurkowcowate
Rodzaj tamaryna
Typ nomenklatoryczny

Saguinus ursula Hoffmannsegg, 1807

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Tamaryna[10] (Saguinus) – rodzaj ssaka naczelnego z rodziny pazurkowcowatych (Callitrichidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki zamieszkujące lasy tropikalne północnej części Ameryki Południowej[11][12][13].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 21–33 cm, ogona 30–42 cm; masa ciała 360–650 g[12]. Żyją w małych grupach, które zwykle składają się z pary rodzicielskiej i 1-3 młodych. Tak jak u marmozet, ojciec młodych tamaryn opiekuje się nimi już od chwili porodu. Kilka gatunków tamaryn jest zagrożonych wyginięciem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Saguinus: fr. sagouin „pazurczatka”, być może od brazylijskiej, lokalnej nazwy sahui, używanej w okolicach Bahia[14].
  • Midas: w mitologii greckiej Midas (gr. Μίδας) był władcą Frygii, który został obdarzony mocą dotyku zamieniającego wszystko w złoto. Nazwa ta została po raz pierwszy użyta w teriologii jako epitet gatunkowy tamaryny złotorękiej, najwyraźniej ze względu na złoto-żółte lub jasno-czerwonawe ręce i nogi tej małpy[15]. Gatunek typowy: Midas rufimanus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812 (= Simia midas Linnaeus, 1758); młodszy homonim Midas Latreille, 1796 (Diptera).
  • Oedipus: epitet gatunkowy Simia oedipus Linnaeus, 1758; gr. οιδος oidos, οιδεος oideos „obrzęk”, od οιδεω oideō „puchnąć”; πους pous, ποδος podos „stopa” [16]. Gatunek typowy: Oedipus titi Lesson, 1840 (= Simia oedipus Linnaeus, 1758); młodszy homonim Oedipus Berthold, 1827 (Orthoptera).
  • Oedipomidas: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Oedipus Lesson, 1840 oraz Midas É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812[16]. Nowa nazwa dla Oedipus Lesson, 1840.
  • Hapanella: rodzaj Hapale Illiger, 1811 (uistiti); łac. przyrostek zdrabniający -ella[17]. Gatunek typowy: Hapale geoffroyi Pucheran, 1845.
  • Mystax: gr. μυσταξ mustax, μυστακος mustakos „wąsy”, os μασταξ mastax, μαστακος mastakos „szczęki, usta”, od μασαομαι masaomai „żuć”[18]. Gatunek typowy: Midas mystax Spix, 1823.
  • Seniocebus: łac. senium „starzec”, od senex, senis „starsza osoba”; rodzaj Cebus Erxleben, 1777 (kapucynka)[19]. Gatunek typowy: Midas bicolor Spix, 1823.
  • Tamarina: lokalna nazwa Tamarina dla tamaryny, używana w Kajennie w Gujanie Francuskiej, zaadaptowana w XVIII wieku przez francuskiego przyrodnika Georges-Louisa Leclerca[20]. Gatunek typowy: Midas ursulus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812 (= Sagouin niger É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803).
  • Tamarinus: jak Tamarina[9]. Nowa nazwa dla Midas É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[11][10]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Saguinus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. J.C. Hoffmannsegg. Beschreibung vier affenartiger Thiere aus Brasilien. „Magazin für die neuesten Entdeckungen in der gesammten Naturkunde”. 1, s. 101, 1807 (niem.). 
  3. É. Geoffroy Saint-Hilaire. Tableau des Quadrumanes, Ou des Animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères. „Annales du Muséum national d'histoire naturelle”. 19, s. 120, 1812. Paris (fr.). 
  4. R.P. Lesson: Species des mammifères bimanes et quadrumanes; suivi d'un mémoire sur les Oryctéropes. Paris: J.B. Baillière, 1840, s. 187. (fr.)
  5. H.G.L. Reichenbach: Die vollsteändigste Naturgeschichte der Affen. Dresden und Leipzig: Expedition der vollstèandigsten Naturgeschichte, 1862, s. 5. (niem.)
  6. Gray 1870 ↓, s. 65.
  7. Gray 1870 ↓, s. 66.
  8. a b Gray 1870 ↓, s. 68.
  9. a b E.L. Trouessart: Catalogus mammalium tam viventium quam fossilium. Berolini: R. Friedländer & Sohn, 1904, s. 29. (fr. • łac.)
  10. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 37–38. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  11. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 180–182. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  12. a b A.B. Rylands, R.A. Mittermeier: Family Callitrichidae (Marmosets and Tamarins). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, D.E. Wilson: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 333–341. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)
  13. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Saguinus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-05].
  14. Palmer 1904 ↓, s. 616.
  15. Palmer 1904 ↓, s. 425.
  16. a b Palmer 1904 ↓, s. 471.
  17. Palmer 1904 ↓, s. 309.
  18. Palmer 1904 ↓, s. 444.
  19. Palmer 1904 ↓, s. 628.
  20. Palmer 1904 ↓, s. 660.
  21. R. Gregorin & M. de Vivo. Revalidation of Saguinus ursula Hoffmannsegg (Primates: Cebidae: Callitrichinae). „Zootaxa”. 3721 (2), s. 172–182, 2013. DOI: 10.11646/zootaxa.3721.2.4 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]