Tarik Aziz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aziz cropped.jpg
Ten artykuł dotyczy irackiego polityka. Zobacz też: artykuł o hokeiście na trawie.

Tarik Aziz, arab. طارق عزيز, wł. Michail Juhanna (ur. 28 kwietnia 1936 w Mosulu, zm. 5 czerwca 2015 w An-Nasirijji) – polityk iracki, dyplomata, wicepremier w obalonym (wiosną 2003 r., w wyniku inwazji wojsk USA i sojuszników) rządzie Iraku; bliski współpracownik Saddama Husajna.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z ubogiej rodziny[1] Chaldejczyków- irackich chrześcijan[2]. Ukończył studia w zakresie literatury angielskiej na Uniwersytecie Bagdadzkim[2]. Blisko współpracował z Saddamem Husajnem w irackiej partii Baas jeszcze przed tym, gdy w lipcu 1968 na trwałe przejęła ona władzę w kraju drogą zamachu stanu. Po przewrocie został ministrem spraw zagranicznych Iraku[3][4]. Był ponadto redaktorem naczelnym głównego organu prasowego partii[3], pisma Rewolucja oraz publicystą innych tytułów partyjnej prasy[5].

W 1974 wszedł do Przywództwa Regionalnego irackiej partii Baas, zaś trzy lata później został dokooptowany do Rady Dowództwa Rewolucji[6]. Był ministrem informacji w trzech kolejnych gabinetach Ahmada Hasana al-Bakra[7]. Od 1979 był także wicepremierem Iraku[8]. Jako minister spraw zagranicznych Iraku odegrał znaczącą rolę w zacieśnianiu współpracy iracko-radzieckiej oraz w uzyskaniu poparcia Stanów Zjednoczonych dla Bagdadu podczas wojny iracko-irańskiej[1]. W 1980 był celem nieudanego zamachu zorganizowanego przez tajne stowarzyszenie antyrządowe Zew Islamu. Związany z organizacją zamachowiec usiłował zabić go, gdy Aziz odwiedzał Uniwersytet Mustansirijja w Bagdadzie. Minister wyszedł z ataku bez szwanku, zginęło natomiast kilku studentów[9].

Podczas wojny w Zatoce, nadal będąc ministrem spraw zagranicznych, należał do najściślejszego kręgu doradców Saddama Husajna[10]. W styczniu 1991 reprezentował Irak podczas zakończonych niepowodzeniem negocjacji z Jamesem Bakerem, sekretarzem stanu USA, po agresji Iraku na Kuwejt[11]

14 lutego 2003, krótko przed amerykańską inwazją w Iraku, został przyjęty w Watykanie przez papieża Jana Pawła II[12]. Wizyta w Watykanie była częścią podjętej przez niego nieudanej kampanii budowania międzynarodowego sprzeciwu wobec planowanej przez USA inwazji na Irak[1].

W marcu 2003 pojawiły się informacje, że Aziz został zastrzelony w czasie próby przedostania się do kurdyjskiej części Iraku, co szybko zdementowano; były wicepremier dobrowolnie oddał się w ręce amerykańskie[13] w kwietniu 2003[14].

24 maja 2006 roku zeznawał jako jeden ze świadków w procesie Saddama Husajna, po czym ponownie zniknął[15].

29 kwietnia 2008 roku rozpoczął się jego proces; został współoskarżonym za mord sądowy. W 1992 roku w czasie kryzysu aresztowano, osądzono, skazano i natychmiast wykonano wyrok śmierci na 42 handlarzach. Oskarżono ich o spekulacje cenami żywności. Proces zakończył się wyrokiem piętnastu lat pozbawienia wolności[16]. Następnie Aziz został skazany na siedem lat pozbawienia wolności za udział w przesiedleniach ludności kurdyjskiej[1].

Aziz stanął następnie przed sądem po raz trzeci, oskarżony o "prześladowanie partii religijnych", i 26 października 2010 został skazany na karę śmierci przez powieszenie[17]. Razem z nim skazano na śmierć byłego ministra spraw wewnętrznych Saduna Szakira i byłego sekretarza Saddama Husajna Abida Hamuda[16]. Uznano go za winnego ponad tysiąca pozasądowych egzekucji członków organizacji Zew Islamu[18]. Obrońca Aziza określił wyrok jako "motywowany politycznie"[16]. 17 listopada 2010 iracki prezydent, Dżalal Talabani zapowiedział jednak, że nie podpisze zgody na egzekucję[19].

Aziz zmarł w 2015 w szpitalu w An-Nasirijji[20].

Bibliografia[edytuj]

  • Farouk-Sluglett M., Sluglett P.: Iraq Since 1958. From Revolution to Dictatorship. London & New York: I. B. Tauris, 2003. ISBN 1860646220.
  • Ghareeb E., Dougherty B.: Historical Dictionary of Iraq. Scarecrow Press, 2004, ISBN 9780810865686.
  • Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009. ISBN 9788305135672.

Przypisy

  1. a b c d Profile: Tariq Aziz, „BBC”, 26 października 2010 [dostęp 2015-11-26].
  2. a b Tariq Aziz Faces Trial in Iraq, www.chaldeannews.com [dostęp 2015-11-26].
  3. a b M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 212.
  4. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 274.
  5. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 186.
  6. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 211.
  7. E. Ghareeb, B. Dougherty, Historical..., s. 714-716.
  8. E. Ghareeb, B. Dougherty, Historical..., s. 718.
  9. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 200.
  10. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 295. ISBN 9788305135672.
  11. E. Ghareeb, B. Dougherty, Historical..., s. XXVI.
  12. Wicepremier Iraku na audiencji u Papieża. [dostęp 2015-06-05].
  13. Son of Tariq Aziz Negotiated Surrender, ABC News, 6 stycznia 2006 [dostęp 2015-11-26].
  14. Tarik Aziz zmarł w szpitalu. Miał 79 lat. [dostęp 2015-06-05].
  15. B. wicepremier Aziz zeznawał jako świadek w procesie Saddama. [dostęp 2015-06-05].
  16. a b c Tariq Aziz, Iraqi ex-minister, sentenced to death, BBC News [dostęp 2015-11-26] (ang.).
  17. Minister Saddama skazany na śmierć tvn24.pl.
  18. E. Ghareeb, B. Dougherty, Historical..., s. XXXIX.
  19. Iraq president refuses to sign execution order for Tariq Aziz – Telegraph.
  20. Tarik Aziz zmarł w szpitalu. Miał 79 lat. [dostęp 2015-06-05].