Tarnów (gmina wiejska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy gminy w woj. małopolskim. Zobacz też: gmina Tarnów Opolski (dawniej gmina Tarnów).
Tarnów
gmina wiejska
Urząd Gminy Tarnów
Urząd Gminy Tarnów
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
TERYT 1216092
Wójt Grzegorz Kozioł (2006)
Powierzchnia 82,7[1] km²
Populacja (30.06.2017)
• liczba ludności

25 909[2]
• gęstość 311 osób/km²[3] os./km²
Nr kierunkowy (+48) 14
Tablice rejestracyjne KTA
Adres urzędu:
ul. Krakowska 19
33-100 Tarnów
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Tarnów
Liczba miejscowości 13
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Tarnów
Tarnów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tarnów
Tarnów
Ziemia50°01′N 20°59′E/50,012500 20,988333
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Tarnówgmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie tarnowskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed wiekami, jak wynika z badań archeologicznych, prowadzonych m.in. przez archeologa z Tarnowca, Jerzego Okońskiego, teren obecnej gminy Tarnów, był miejscem pierwszego osadnictwa w tym rejonie. W Zawadzie odkryto największe w Polsce południowej wczesnośredniowieczne grodzisko, a w Tarnowcu miejsce, na którym pierwotnie znajdowała się osada Tarnów Mały. Z czasem, miasto Tarnów powstało na obecnie zajmowanym terenie. Z terenem gminy graniczy także średniowieczny zamek Leliwitów Tarnowskich, którego ruiny znajdują się na północnych zboczach Góry Św. Marcina. O bogatej historii tej ziemi świadczą jednak nie tylko liczne stanowiska archeologiczne, ale także wspaniałe zabytki, zaskakujące różnorodnością stylów, począwszy od gotyku, przez barok po klasycyzm, co szczególnie przejawia się w architekturze budowli sakralnych.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki gminy Tarnów
kościół św. Marcina Biskupa w Zawadzie
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Porębie Radlnej
Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Woli Rzędzińskiej
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Zbylitowskiej Górze
Dwór w Zbylitowskiej Górze
Dwór w Radlnej
Dwór w Zgłobicach
Cmentarz wojenny nr 175 w Porębie Radlnej
Cmentarz wojenny nr 180 w Tarnowcu
Cmentarz wojenny nr 198 w Błoniu
Cmentarz wojenny nr 196 w Koszycach Małych
Las Buczyna w Zbylitowskiej Górze

Obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa małopolskiego[4]:

Zabytki sakralne[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Marcina Biskupa w Zawadzie

Gotycki, drewniany kościół w Zawadzie, zbudowany w XV wieku, a następnie przebudowany w XVI wieku. Świątynia konstrukcji zrębowej, kryta gontem[5]. We wnętrzu świątyni znajdują się m.in. barokowy ołtarz z 16-wiecznym obrazem przedstawiającym św. Marcina, późnogotyckie płaskorzeźby oraz krucyfiks z XVI wieku.

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Porębie Radlnej

Murowany z cegły, neogotycki i neoromański kościół w Porębie Radlnej, zbudowany w latach 1904–1905. Świątynia z trójnawową orientowaną bazyliką z transeptem oraz trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Wnętrze urządzone jest głównie w stylu neogotyckim[6].

Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Woli Rzędzińskiej

Kościół w Woli Rzędzińskiej zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1902–1903. Kościół wymurowano z cegły z kamiennymi detalami architektonicznymi. Wyposażenie wnętrza w większości o charakterze neogotyckim[7].

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Zbylitowskiej Górze

Kościół w Zbylitowskiej Górze ufundowany przez Mikołaja Zbylitowskiego w 1464. Doszczętnie zniszczony podczas ostrzału w czasie I wojny światowej. Odbudowany w latach 1916–1922 z wykorzystaniem zachowanych murów prezbiterium, zakrystii i kaplicy. Najcenniejszym zabytkiem wyposażenia kościoła jest alabastrowa płyta nagrobna z XVI w., z leżącą postacią jednego ze Zbylitowskich. Przy kościele wolno stojąca, murowana dzwonnica z półkolistymi arkadami w wyższej kondygnacji[8].

Dwory[edytuj | edytuj kod]

Dwór w Zbylitowskiej Górze

W skład zespołu dworsko-parkowego w Zbylitowskiej Górze wchodzą dwór, oranżeria, oficyna oraz park. Murowany dwór w stylu klasycystycznym został wybudowany dla Franciszka Moszczeńskiego po roku 1830, później był siedzibą rodu Żabów[9]. Obiekt parterowy, dwutraktowy z portykiem o sześciu filarach od frontu. Na zwieńczeniu widoczne są kartusze z herbami Nałęcz i Szreniawa.

Dwór w Zgłobicach

Dwór w Zgłobicach otoczony jest parkiem z aleją dojazdową obsadzoną kasztanami[10]. Dwór w stylu klasycystycznym zbudowano w XIX wieku, jest to budynek murowany, parterowy, w części podpiwniczony. W skład zespołu dworsko-parkowego wchodzą też dwie oficyny z XIX wieku.

Cmentarze wojenne[edytuj | edytuj kod]

Z okresu I wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Z okresu II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Las Buczyna

Miejsce masowych egzekucji i pochówku ofiar zbrodni wojennej. Cmentarz znajduje się w lesie Buczyna w Zbylitowskiej Górze. W 1998 roku urządzono tu ścieżkę upamiętniającą tragiczne wydarzenia z czasów II wojny światowej[11].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Ukształtowanie terenu gminy jest bardzo zróżnicowane, gdyż jej południowa część znajduje się na obszarze Pogórza Karpackiego, natomiast cześć północna – na obszarze równinnej Kotliny Sandomierskiej. Granicą między tymi regionami geograficznymi są międzynarodowe trakty: droga nr 4 i równoległą do niej trakcja kolejowa, łączące wschodnią i zachodnią granice Polski[12].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[13] gmina Tarnów ma obszar 82,81 km², w tym:

  • użytki rolne: 71%
  • użytki leśne: 13%

Gmina stanowi 5,85% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2012[14]:

Opis Ogółem Mężczyźni Kobiety
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 24 680 100 12 202 49,44 12 478 50,56
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
298,03 147,35 150,68
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Tarnów w 2014 roku[2].


Piramida wieku Gmina Tarnow.png

Miejscowości i sołectwa[edytuj | edytuj kod]

W gminie Tarnów znajduje się 14 miejscowości i 15 sołectw. Są to:

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Z gminą Tarnów sąsiadują następujące gminy:

Transport publiczny[edytuj | edytuj kod]

W gminie Tarnów jest 10 linii autobusowych obsługiwanych przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Tarnowie. Każda miejscowość ma zapewnioną linię do miasta.

Linia 3[edytuj | edytuj kod]

Linia miejska całodzienna, podstawowa II rzędu.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Biała → Wojska Polskiego – Starodąbrowska – Słoneczna – M.B. Fatimskiej – Mickiewicza – Al. Solidarności – Klikowska – Biała Jasna II → Biała – Klikowska – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej – Słoneczna – Starodąbrowska – Wojska Polskiego Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 31[edytuj | edytuj kod]

Linia miejska całodzienna, uzupełniająca.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Góra Św. Marcina → W. Rzędzińska droga do Zaczarnia – Orkana – Słoneczna – M.B. Fatimskiej – Mickiewicza – Solidarności – Szujskiego – Szkotnik – Mościckiego – Pułaskiego – Krakowska – Narutowicza – Tuchowska – Zamkowa – Zuchów – Zgody – Podzamcze – Al. Tarnowskich Wola Rzędzińska → Al. Tarnowskich – Podzamcze – Zgody – Zuchów – Zamkowa – Tuchowska – Małeckiego – Dąbrowskiego – Konarskiego – Narutowicza – Sikorskiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej – Słoneczna – Orkana – W. Rzędzińska droga do Zaczarnia Dni robocze
Soboty

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 208[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Piotrkowice → Pułaskiego – Krakowska – Narutowicza – Tuchowska – Tarnowska – Nowodworze – Radlna – Poręba Radlna – Łękawka – Piotrkowice Pułaskiego przez Łękawkę → Piotrkowice – Łękawka – Poręba Radlna – Nowodworze – Tarnowska – Tuchowska – Małeckiego – Dąbrowskiego – Konarskiego – Narutowicza – Krakowska – Pułaskiego Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne
Piotrkowice przez Łękawkę → Pułaskiego – Krakowska – Narutowicza – Tuchowska – Tarnowska – Nowodworze – Poręba Radlna – Łękawka – Piotrkowice Pułaskiego → Piotrkowice – Łękawka – Poręba Radlna – Nowodworze – Tarnowska – Tuchowska – Małeckiego – Dąbrowskiego – Konarskiego – Narutowicza – Krakowska – Pułaskiego
Łękawka → Pułaskiego – Krakowska – Narutowicza – Tuchowska – Tarnowska – Nowodworze – Radlna – Poręba Radlna – Łękawka → Łękawka – Poręba Radlna – Nowodworze – Tarnowska – Tuchowska – Małeckiego – Dąbrowskiego – Konarskiego – Narutowicza – Krakowska – Pułaskiego

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 210[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Jodłówka Wałki → Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – Starodąbrowska – Lwowska – Orkana – Wola Rzędzińska – Jodłówka Wałki Szkotnik → Jodłówka Wałki – Wola Rzędzińska – Orkana – Lwowska – Starodąbrowska – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Mościckiego – Szkotnik Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne
Wałki Górówka → Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – Starodąbrowska – Lwowska – Orkana – Wola Rzędzińska – Wałki Górówka Szkotnik → Wałki Górówka – Wola Rzędzińska – Orkana – Lwowska – Starodąbrowska – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Mościckiego – Szkotnik
Jodłówka Wałki przez Szpic → Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – Starodąbrowska – Lwowska – Orkana – Wola Rzędzińska – Jodłówka Wałki Szkotnik przez Szpic → Jodłówka Wałki – Wola Rzędzińska – Orkana – Lwowska – Starodąbrowska – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Mościckiego – Szkotnik
Wałki Górówka → Kochanowskiego – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – Starodąbrowska – Lwowska – Orkana – Wola Rzędzińska – Wałki Górówka Kochanowskiego Chyszowska → Wałki Górówka – Wola Rzędzińska – Orkana – Lwowska – Starodąbrowska – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Krakowska – Kochanowskiego Dni robocze
Jodłówka Wałki → Kochanowskiego – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – Starodąbrowska – Lwowska – Orkana – Wola Rzędzińska – Jodłówka Wałki → Jodłówka Wałki – Wola Rzędzińska – Orkana – Lwowska – Starodąbrowska – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Krakowska – Kochanowskiego
Jodłówka Wałki przez Górówkę → Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – Starodąbrowska – Lwowska – Orkana – Wola Rzędzińska – Wałki Górówka – Jodłówka Wałki SAG → Jodłówka Wałki – Wola Rzędzińska – Orkana – Lwowska – Starodąbrowska – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Krakowska – Kochanowskiego – Wody – Kochanowskiego

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 222[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Wola Ostrębowska → Marszałka – M.B. Fatimskiej – Mickiewicza – Al.Solidarności – Krasińskiego – Krakowska – Koszycka – Tarnowska – Główna – Wolska Marszałka → Wolska – Zgłobicka – Topolowa – Kędronia – Tarnowska – Koszycka – Krakowska – Sikorsksiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej – Cegielniana – Dwernickiego – Marszałka Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 224[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Mościce → Szkotnik – Szujskiego – Krasińskiego – Krakowska – Zbylitowskich – Czarna Droga – Zaciszna – Sienkiewicza – Czerwona – Czerwonych Klonów – Kwiatkowskiego – Mościce-Plac Szkotnik → Mościce-Plac – Czerwonych Klonów – Czerwona – Sienkiewicza – Zaciszna – Czarna Droga – Zbylitowskich – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne
Szkotnik obok Zajazdu → Mościce-Plac – Czerwonych Klonów – Czerwona – Sienkiewicza – Zaciszna – Czarna Droga – Zbylitowskich – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik
Zbylitowska Góra → Szkotnik – Szujskiego – Krasińskiego – Krakowska – Zbylitowskich Szkotnik → Zbylitowskich – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik
Mościce → Szkotnik – Szujskiego – Krasińskiego – Krakowska – Zbylitowskich – Czarna Droga – Zaciszna – Sienkiewicza – Czerwona – Czerwonych Klonów – Kwiatkowskiego – Mościce-Plac Jasna II → Mościce-Plac – Czerwonych Klonów – Czerwona – Sienkiewicza – Zaciszna – Czarna Droga – Zbylitowskich – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej – Słoneczna – Starodąbrowska – Wojska Polskiego

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 225[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Kłokowa → Krakowska – Narutowicza – Tuchowska – Tarnowska – Nowodworze – Radlna – Świebodzin Pułaskiego → Świebodzin – Radlna – Nowodworze – Tarnowska – Tuchowska – Małeckiego – Dąbrowskiego – Konarskiego – Narutowicza – Krakowska – Pułaskiego Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów
gmina Pleśna

Linia 227[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Zawada → Krakowska – Narutowicza – Tuchowska – Tarnowska – Zawadzka Pułaskiego → Zawadzka – Tarnowska – Tuchowska – Małeckiego – Dąbrowskiego – Konarskiego – Narutowicza – Krakowska – Pułaskiego Dni robocze
Soboty
Dni Świąteczne

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 229[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Wola Ostrębowska p. Zgłobice → Marszałka – M.B. Fatimskiej – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Krakowska – Koszycka – Tarnowska – Kędronia – Topolowa – Zgłobicka – Wolska Marszałka → Wolska – Główna – Tarnowska – Koszycka – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej – Cegielniana – Dwernickiego – Marszałka Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne
Fatimskiej Curie → Wolska – Główna – Tarnowska – Koszycka – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej
Szkotnik → Wolska – Główna – Tarnowska – Koszycka – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik Dni robocze
Wola Ostrębowska bez Zgłobicka ODR → Marszałka – M.B. Fatimskiej – Mickiewicza – Al. Solidarności – Krasińskiego – Krakowska – Koszycka – Tarnowska – Kędronia – Topolowa – Zgłobicka – Wolska Marszałka → Wolska – Główna – Tarnowska – Koszycka – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik – Szujskiego – Al. Solidarności – Mickiewicza – M.B. Fatimskiej – Cegielniana – Dwernickiego – Marszałka

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów

Linia 239[edytuj | edytuj kod]

Linia podmiejska.

kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu kierunek trasy autobusu przebieg trasy autobusu dni kursowania
Błonie → Szkotnik – Szujskiego – Krasińskiego – Krakowska – Zgłobicka – Słoneczna – Błonie – Szczepanowice Szkotnik → Szczepanowice – Błonie – Słoneczna – Zgłobicka – Krakowska – Sikorskiego – Szkotnik Dni robocze
Soboty
Dni świąteczne
Błonie obok Zajazdu → Szkotnik – Szujskiego – Krasińskiego – Krakowska – Zgłobicka – Słoneczna – Błonie – Szczepanowice
Błonie przez Zbylitowską Górę → Szkotnik – Szujskiego – Krasińskiego – Krakowska – Zbylitowskich – Krakowska – Zgłobicka – Słoneczna – Błonie – Szczepanowice

Obsługiwane miejscowości:

gmina Tarnów
gmina Pleśna

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Tarnów » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, kody pocztowe, wynagrodzenie, bezrobocie, zarobki, edukacja, tabele, www.polskawliczbach.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Tarnow, w oparciu o dane GUS.
  3. Gmina Tarnów » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, kody pocztowe, wynagrodzenie, bezrobocie, zarobki, edukacja, tabele, www.polskawliczbach.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  4. http://www.wuoz.malopolska.pl/images/file/2017/rejestr_zabytkow/Rejestr-powiaty_aktualne.pdf.
  5. Marek Sztorc, Zawada, kościół św. Marcina, www.tarnowskiekoscioly.net [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  6. Marek Sztorc, Poręba Radlna, kościół śś. Piotra i Pawła, tarnowskiekoscioly.net [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  7. Marek Sztorc, Wola Rzędzińska, kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, tarnowskiekoscioly.net [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  8. Marek Sztorc, Zbylitowska Góra, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, tarnowskiekoscioly.net [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  9. Zbylitowska Góra – dwór Żabów, eksploratorzy.com.pl [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  10. Historia Dworu w Zgłobicach, „Hotel Dwór Prezydencki w Zgłobicach” [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  11. Las Buczyna – miejsce egzekucji i pochówku ofiar Zagłady, www.sztetl.org.pl [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  12. http://www.gmina.tarnow.pl/sesje/2008/strategia_2008-15.pdf.
  13. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  14. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2012.