Tarnawiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°17′4″N 22°28′40″E
- błąd 39 m
WD 50°20'N, 22°30'E, 50°17'4.31"N, 22°28'42.74"E
- błąd 19608 m
Odległość 5 m
Tarnawiec
wieś
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat leżajski
Gmina Kuryłówka
Liczba ludności (2011) 251[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 37-303
Tablice rejestracyjne RLE
SIMC 0653334
Położenie na mapie gminy Kuryłówka
Mapa lokalizacyjna gminy Kuryłówka
Tarnawiec
Tarnawiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tarnawiec
Tarnawiec
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Tarnawiec
Tarnawiec
Położenie na mapie powiatu leżajskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu leżajskiego
Tarnawiec
Tarnawiec
Ziemia50°17′04″N 22°28′40″E/50,284444 22,477778

Tarnawiec (do roku 1939 Dornbach) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Kuryłówka[3][4]. Powstał w 1786 obok Tarnawca. Nazwy wsi Tarnawiec i Dornbach, sąsiadujących ze sobą, były bardzo często używane zamiennie w dokumentach urzędowych z tamtego czasu[5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Historia Tarnawca[edytuj | edytuj kod]

  • Ok. 1000 lat p.n.e. – Ślady pobytu człowieka potwierdzone przez stanowiska archeologiczne w Tarnawcu i Ożannie.
  • Okres rzymski – upowszechnienia żelaza, intensywny rozwój osadnictwa, handel z rejonem śródziemnomorskim potwierdzony znaleziskami monet rzymskich w Tarnawcu.
  • Ok. IV w. – Najazdy Hunów na te tereny.
  • Ok.V w. – Początki tworzenia i ugruntowania kultury wczesnosłowiańskiej.
  • Od X w. nieprzerwanie zasiedlanie tego obszaru, jako miejsca dogodnego dla osadnictwa pod względem obronnym,
  • 931 – Książę kijowski Włodzimierz Wielki opanowuje te teren i włącza je do Księstwa Kijowskiego.
  • 1018Bolesław Chrobry przyłącza na powrót tereny do Polski
  • 1031 – Ponowne przyłączenie tych ziem do Rusi.
  • XIII w. – Najazdy ord Czyngis-chana.
  • 1344 – Przyłączenie opisywanych ziem do Państwa Polskiego przez Kazimierza Wielkiego.
  • W XIV wieku Kuryłówka należała do dóbr królewskich w północno-wschodniej części województwa ruskiego, złupiona i spalona przez wojska Kantymira Murzy. W bestialski sposób wytopili starców i dzieci w pobliskich bagnach.
  • ok. 1515 – Lokalizacja osady Kuryłówka i do tej gminy należał później Tarnawiec
  • 1524 – Najazdy i spustoszenie ziem przez ordy tatarskie.
  • 15651570 – Połączenie dwóch osad w jedną wieś o nazwie Kuryłówka.
  • początek XVII w. pojawia się w dokumentach nazwa Tarnawiec,(od Tarnowskiego), założony przez dziedziczkę Zofię Odrowążównę ze Sprowy (nazwę nadała przysiółkowi Kuryłówki na cześć zmarłego w 1567 męża bezpotomnego dziedzica tej miejscowości Jana Krzysztofa Tarnowskiego)
  • 1624 – Napad Tatarów,
  • 1655 – Napaść Szwedów
  • 1657 – zniszczenia, rabunek i mordy dokonywane kolejno oraz siepaczy Księcia Rakoczego.
  • od połowy XVIII w. powolne dźwiganie się ziem ze zniszczeń
  • 17681777 – włączenie się mieszkańców do obrony w ramach Konfederacji Barskiej przed wywożeniem na Syberię. Po 1772 roku tereny te przeszły we władanie Austrii.
  • 1786 – Osadzenie niemieckich kolonistów w Dornbachu obok Tarnawca[6]
  • 1812 – Erygowanie parafii w Tarnawcu obok Dornbachu z pierwszym proboszczem ks. Leopoldem Lewickim.
  • 1819 – Większość ziem starostwa leżajskiego (w tym ziemie Tarnawca i Dornbachu) nabywa hrabia Wojciech Mier.
  • 18301831 r. Ziemie te odkupuje hrabia Alfred Potocki.
  • 1863 – Wybuch powstania styczniowego. Z tej okolicy przenikają na teren Królestwa Kongresowego oddziały powstańcze.
  • 1939 – Do 1939 wieś leżała na obszarze powiatu łańcuckiego. Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych została zmieniona nazwa miejscowości z niemieckiej Dornbach na polską Tarnawiec Stary od 11 marca 1939[7].

Bitwa pod Tarnawcem[edytuj | edytuj kod]

14 sierpnia 1610 roku Stanisław Diabeł Stadnicki (1551-14 sierpnia 1610 w Tarnawcu) zwany Diabłem toczył prywatną wojnę ze starostą Leżajska – Marszałkiem Koronnym Łukaszem Opalińskim. Opaliński zdobył jego rezydencję w Łańcucie wraz z samym miastem w roku 1608. Władca Łańcuta jednak zrobił odwet zdobywając rezydencję wraz z miastem Leżajsk. Ostatecznie przegrał wojnę z Opalińskim. Walczyło pod Tarnawcem wtedy około 6000 ludzi. Poległo tu pół tysiąca żołnierzy Stadnickiego a inni uciekli. Diabeł w odwrocie po bitwie pod Tarnawcem ukrył się w lesie, ale gdy nieostrożnie wychylił się zza kłód drewna został dostrzeżony przez Kozaków. "Diabła" dobił Tatar Persa. Po śmierci na ciele Stadnickiego naliczono 10 ran od ciosów i pchnięć. Opaliński żałował, że "diabła" nie wzięto żywcem, wynagrodził jednak Persę, który na najbliższym sejmie otrzymał nobilitację i nazwisko Pers Macedoński.

Legenda głosi, że odrąbaną głowę Diabła przywiózł do Lublina jeden z zalotników pięknej panny Reginy Żegocianki, by serce jej zdobyć i obnosił ją zatkniętą na drzewcu po Lublinie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-19].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Premislia Christiana Tom XV (2012/2013) , str. 111 (odnośnik 23), 17 grudnia 2019 [dostęp 2019-12-17].
  6. Dornbach, kolonia józefi ńska – przyczynek do historii , str. 6 środkowa kolumna, 22 listopada 2019 [dostęp 2019-11-22].
  7. Zmiana niemieckich nazw miejscowości. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 60 z 15 marca 1939. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]