Taszkent

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Taszkient)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Taszkent
Ilustracja
Wieża telewizyjna w Taszkencie, najwyższa konstrukcja w Azji Środkowej
Herb
Herb
Państwo  Uzbekistan
Wilajet taszkencki
Powierzchnia 334,8 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

2,309,600
6,900 os./km²
Położenie na mapie Uzbekistanu
Mapa lokalizacyjna Uzbekistanu
Taszkent
Taszkent
Ziemia41°16′N 69°13′E/41,266667 69,216667
Strona internetowa
Mauzoleum jednego z patronów miasta, Abu Bakra Muhammada
Centrum miasta
Ulica w Taszkencie
Park Narodowy w Taszkencie

Taszkent (uzb.: Toshkent; uzb. cyr.: Тошкент; ros.: Ташкент, Taszkient) – stolica i największe miasto Uzbekistanu położone jest nad rzeką Chirchiq na przedgórzu Tienszanu, główny ośrodek przemysłowy i kulturalno-naukowy kraju oraz jedno z największych miast Azji Środkowej.

Nazwa[edytuj]

W języku polskim w powszechnym użyciu funkcjonują dwie formy nazwy miasta: Taszkent (zbliżona do oryginalnej wymowy uzbeckiej /tɒʃˈkent/) oraz Taszkient (zbliżona do oryginalnej wymowy rosyjskiej /tɐʂˈkʲent/). Według najnowszych ustaleń za poprawniejszą uznawana jest forma Taszkent[1], umieszczana we współczesnych słownikach na pierwszym miejscu jako nazwa hasłowa[2][3]. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej podaje ją jako obowiązujący polski egzonim[4].

Historia[edytuj]

Ludność[edytuj]

  • W 1897 populacja miasta wynosiła 155,7 tys. osób, w tym ludność europejska 21,8 tys., reszta w większości Uzbecy. Polacy stanowili trzecią po Rosjanach (15,0 tys.) oraz Ukraińcach (2,6 tys.) gminę europejską (2,2 tys. w tym tylko 132 kobiety)[6].
  • W 1926 populacja wynosiła 322 tys. w tym 105 tys. Rosjanie oraz 170 tys. Uzbecy. Polaków było 1625 (w tym 824 kobiety)[7].
  • W 1939 populacja miasta 585 tys. w tym 249 tys. to Rosjanie, 221 tys. - Uzbecy. Polaków 1682 (w tym 902 kobiety)[8].

Ważniejsze zabytki[edytuj]

  • mauzoleum szejka Hawendi Tachura z XV w.
  • mauzoleum Junusa Chodży z XV w., pradziada założyciela dynastii Wielkich MogołówBabura
  • mauzoleum Kaffal Szaszi z XVI w. – uczonego islamskiego z okresu Szejbanidów.
  • meczet piątkowy (Juma) z XV w.
  • medresa Kukeltasz (Kukeldesz) z XVI w.
  • medresa Barak Chana z XVI w. – jej mufti to jeden z najważniejszych autorytetów islamu dla całego Uzbekistanu, Tadżykistanu i Turkmenistanu.
  • Pałac Księcia Romanowa (obecnie siedziba Ministerstwa Spraw Zagranicznych)
  • Opera i Teatr Baletowy im. Aliszer Nawoi
  • Muzeum Historii – największe muzeum w mieście; mieści się w budynku, w którym kiedyś znajdowało się Muzeum Lenina
  • Muzeum Emira Timura (obok muzeum znajduje się pomnik Timura na koniu, mieszczące się nieopodal ogrody należą do najpiękniejszych w Taszkencie)
  • Muzeum Literatury im. Aliszer Nawoi – liczne repliki manuskryptów, przykłady kaligrafii perskiej, XV w. malarstwo miniaturowe
  • Muzeum Sztuk Pięknych Uzbekistanu – posiada bardzo dużą kolekcję eksponatów z czasów antycznych, wieków średnich, jak również bogate zbiory z XIX i XX w. (wiele eksponatów uzbeckiej sztuki użytkowej); do najciekawszych zbiorów należy wielka kolekcja obrazów "wypożyczona" z Ermitażu przez Wielkiego Księcia Romanowa celem dekoracji jego pałacu (siedziba na wygnaniu w Taszkencie) i nigdy nie zwrócona
  • mały park (nieopodal Muzeum Sztuk Pięknych Uzbekistanu) z zadbanymi grobami bolszewików poległych podczas rewolucji październikowej oraz tzw. zdrady Osipowa w 1919 roku

Ważniejsze budowle[edytuj]

Nauka i szkolnictwo wyższe[edytuj]

Kultura i sztuka[edytuj]

Transport[edytuj]

W mieście znajduje się stacja kolejowa i metro. Taszkent posiada także sieć tramwajową i międzynarodowy port lotniczy.

Sport[edytuj]

Od 1999 roku rozgrywany jest kobiecy turniej tenisowy, Tashkent Open, zaliczany do rozgrywek cyklu WTA Tour.

W mieście działa też kilka klubów piłkarskich:

Miasta partnerskie[edytuj]

Przypisy

  1. Taszkent. Rada Języka Polskiego. [dostęp 2013-02-27].
  2. Stanisław Podobiński, Poradnik ortograficzny ze słowniczkiem wyrazów najtrudniejszych i tekstami edytorsko-poprawnościowymi, Częstochowa 2001, s. 780.
  3. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, pod redakcją Andrzeja Markowskiego, Warszawa 1999, s. 1463.
  4. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 5. Azja Środkowa i Zakaukazie. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski przy Głównym Geodecie Kraju, 2005. [dostęp 2013-02-27]. s. 130.
  5. Tashkent Touts Islamic University, mnweekly.ru, 2007-05-24, dostęp 2017-03-04
  6. Spis 1897
  7. Spis 1926.
  8. Spis 1939.
  9. Abrosimow 2009 ↓.

Bibliografia[edytuj]

  • Igor Abrosimow: Советская Россия: 1917-1991 - государство, политика, экономика, наука, культура, литература, искусство. proza.ru, 2009.