Tczew (stacja kolejowa)
54°05′52″N 18°47′18″E/54,097778 18,788333 Główne wejście budynku dworca | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Lokalizacja |
Nowe Miasto |
| Zarządca | |
| Data otwarcia |
6 sierpnia 1852 |
| Poprzednie nazwy |
Dirschau 1852-1919, 1939-1945 |
| Rodzaj | |
| Liczba pasażerów (2024) |
4,392 mln (rocznie) |
| Dane techniczne | |
| Liczba peronów |
4 |
| Liczba krawędzi peronowych |
7 |
| Kasy |
|
| Linie kolejowe | |
Położenie na mapie Tczewa  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego  | |
Położenie na mapie powiatu tczewskiego  | |
| 54°05′52″N 18°47′18″E/54,097778 18,788333 | |
Tczew – stacja kolejowa w Tczewie, w województwie pomorskim, w Polsce. Leży ona na północny wschód od centrum miasta, przy ulicy Pomorskiej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Decyzję o budowie kolei podjęto 14 stycznia 1845 roku. Prace nad pierwszym połączeniem kolejowym Tczew – Bydgoszcz rozpoczęły się w 1851 roku, a 19 lipca 1852 roku miał miejsce pierwszy przejazd. Oficjalne otwarcie, w obecności króla pruskiego, miało miejsce 8 sierpnia 1852 roku. W tym samym dniu oddano do użytku linię do Gdańska[1][2]. W 1857 roku, kiedy to ukończono most na Wiśle, otwarta została linia w kierunku wschodnim do Malborka. W 1873 roku doprowadzono linię z Piły i Chojnic, co uczyniło Tczew jednym z najważniejszych węzłów kolejowych Pomorza[2].
Pierwotnie stacja mieściła się w pobliżu obecnej łącznicy linii kolejowej nr 9 i 131 (oznaczonej aktualnie numerem 732). W miejscu obecnej grupy torów pasażerskich znajdowała się grupa torów towarowych[1]. Ruch towarowy był sukcesywnie przejmowany w latach międzywojennych przez obwodnicę towarową Tczewa, sieć łącznic i stację rozrządową Zajączkowo Tczewskie. Funkcjonują one do dziś (stan na grudzień 2025)[2].
Kolej elektryczna dotarła tu 23 grudnia 1968 roku, kiedy to zelektryfikowano linię kolejową nr 131 na odcinku z Laskowic Pomorskich do Tczewa[3].
W latach 2009–2012, stacja w ramach modernizacji linii E65 przeszła gruntowną modernizację układu torowego oraz przebudowę peronów. Zbudowano nowe urządzenia sterowania ruchem kolejowym, a całe sterowanie z nastawni potocznie zwanej „grzybkiem” przeniesiono do nowego obiektu położonego na południowy wschód od dotychczasowego[4]. Starą nastawnię wyburzono w 2011 roku[4].
Linie kolejowe
[edytuj | edytuj kod]Tczew jest stacją węzłową, przez którą przebiegają, rozpoczynają się lub kończą się na niej[5]:
- Linia kolejowa nr 9 – magistrala łącząca Warszawę z Trójmiastem m.in. przez Malbork, czy też Iławę,
- Linia kolejowa nr 131 – magistrala węglowa, łącząca (nie bezpośrednio) Trójmiejskie porty z Chorzowem przez Bydgoszcz, Inowrocław i Zduńską Wolę,
- Linia kolejowa nr 203 – pierwszorzędna linia kolejowa, tzw. „Ostbahn” łącząca Tczew z granicą niemiecką w Kostrzynie nad Odrą przez Chojnice, Piłę i Gorzów Wielkopolski,
w tym łącznice[5]:
Tczewski węzeł kolejowy
[edytuj | edytuj kod]
Układ linii kolejowych w Tczewie tworzy węzeł kolejowy, pozwalający m.in. na kierowanie pociągów towarowych z magistrali węglowej do stacji Zajączkowo Tczewskie z pominięciem głównej stacji lub kierowanie ich z tej samej magistrali w kierunku Malborka, bezpośrednio na most nadwiślański przez teren poprzedniej lokalizacji stacji[2]. W celu obsługi łącznic, na terenie miasta Tczew istnieje kilka posterunków odgałęźnych: Górki, Tczew Suchostrzygi i Malinowo.
Infrastruktura
[edytuj | edytuj kod]
Dworzec
[edytuj | edytuj kod]Według klasyfikacji PKP, dworzec ma kategorię dworca regionalnego[6], jest czynny całodobowo, działają w nim kasy przewoźników PKP Intercity[7] i Polregio[8]. Na dworcu dostępne są restauracja, kiosk i piekarnia, WC[9], WiFi o wolnym dostępie[10]. Dworzec zarządzany jest przez spółkę PKP SA[11].
Perony i przejścia między peronowe
[edytuj | edytuj kod]Pierwszy peron jest jednokrawędziowy i przylega do budynku dworca, pozostałe 3 są dwukrawędziowe. Wszystkie mają wysokość 760 mm. Najkrótszy jest peron 1. – 280 m, a najdłuższy 4. – 420 m[12]. Perony są połączone z dworcem oraz, położoną naprzeciw, ulicą Kolejową krytym przejściem nadziemnym, zadaszone są również zejścia na perony. Stacja jest dostępna dla osób utrudnieniami w poruszaniu się, dla których funkcjonują windy oraz rampy[13]. Perony 2, 3 i 4 są zadaszone wiatą.
Nastawnie
[edytuj | edytuj kod]Nastawnia dysponująca „Tw” znajduje się przy ulicy Kolejowej, równolegle do budynku dworcowego. Jest to jednocześnie siedziba Lokalnego Centrum Sterowania „LCS Tczew”, które steruje również zdalnie stacją Pszczółki[14].
Infrastruktura towarzysząca
[edytuj | edytuj kod]
Przy budynku Galerii Kociewskiej znajduje się nieużywana wieża ciśnień[15]. Na terenie stacji znajduje się parowóz-pomnik TKh49. Oprócz tego na obszarach kolejowych wokół stacji znajduje się zabytkowa parowozownia oraz most kolejowy nad Wisłą w Tczewie[16]. W gminnej ewidencji zabytków widnieją natomiast między innymi magazyn paliw przy ul. Pomorskiej[17], stara nastawnia[18] oraz historyczny budynek ekspedycji towarowej[19].
Ruch pociągów
[edytuj | edytuj kod]Ruch pasażerski
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Wymiana roczna |
Wymiana pasażerska na dobę |
Miejsce w Polsce |
|---|---|---|---|
| 2017[20] | 2 850 000 | 7800 | 28 |
| 2018[21] | 2 990 000 | 8200 | 27 |
| 2019[20] | 3 140 000 | 8600 | 27 |
| 2020[20] | 1 980 000 | 5400 | 25 |
| 2021[20] | 2 450 000 | 6700 | 27 |
| 2022[22] | 3 540 500 | 9700 | 28 |
| 2023[20] | 4 197 500 | 11 500 | 25 |
| 2024[20] | 4 392 000 | 12 000 | 23 |
Ruch regionalny
[edytuj | edytuj kod]
Stacja w Tczewie obsługuje połączenia regionalne[23], docierające m.in. do
- portu lotniczego w Gdańsku, Gdańska, Gdyni
- Słupska, Lęborka
- Chojnic, Starogardu Gdańskiego
- Malborka, Elbląga
(stan na grudzień 2025 r.)
Ruch dalekobieżny
[edytuj | edytuj kod]Przez Tczew przejeżdżają wszystkie kategorie pociągów PKP Intercity[23]: Express InterCity Premium, Express InterCity, InterCity i Twoje Linie Kolejowe. Docierają one do takich miejscowości jak Kraków, Kołobrzeg, Bielsko-Biała, Katowice, Białystok, Łódź, Bydgoszcz, Szczecin, Zielona Góra, Gorzów Wielkopolski, Zakopane.
Ruch towarowy
[edytuj | edytuj kod]Ruch z okolicznych linii kolejowych jest kierowany po łącznicach do stacji Zajączkowo Tczewskie, odciążając stację[24].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Małgorzata Mykowska, Tczew – Ekspresem przez historię tczewskiej kolei – Aktualności [online], 25 listopada 2020 [dostęp 2025-12-23].
- 1 2 3 4 Lewiński, 2002, s. 10.
- ↑ Lech Keller, Elektryfikacja kolei na ziemiach polskich [online], s. 20 [dostęp 2026-01-19] (pol.).
- 1 2 I już po „grzybku”... [online], Tczewska.pl, 26 września 2011 [dostęp 2026-01-19].
- 1 2 PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych [online], plk-sa.pl [dostęp 2026-01-19] (pol.).
- ↑ Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 472.
- ↑ Wyszukiwarka kas i biletomatów – Tczew. PKP Intercity. [dostęp 2026-01-24].
- ↑ Kasy biletowe – Tczew. Polregio. [dostęp 2026-01-24].
- ↑ Dworzec w Tczewie otwarty dla podróżnych. Ministerstwo Infrastruktury, 2021-08-19. [dostęp 2026-01-24].
- ↑ Wi-Fi na dworcach. Polskie Koleje Państwowe. [dostęp 2026-01-24].
- ↑ Polskie Koleje Państwowe S.A., Wykaz dworców zarządzanych przez spółkę PKP S.A. [online], Serwis Korporacyjny – PKP [dostęp 2026-01-26].
- ↑ Regulamin Sieci 2025/2026 [online], PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 22 października 2024 [dostęp 2025-12-29].
- ↑ Udogodnienia dla osób z ograniczoną mobilnością – Tczew. Polskie Koleje Państwowe. [dostęp 2026-01-24].
- ↑ Modernizacja linii E-65 Warszawa - Gdynia, etap II [online] [dostęp 2026-01-19] (pol.).
- ↑ Kolejowa wieża ciśnień w Tczewie [online], WIEŻE CIŚNIEŃ, 20 stycznia 2016 [dostęp 2026-01-19].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 130 [dostęp 2026-01-29].
- ↑ Urząd Miasta Tczew, Tczew – Gminna Ewidencja Zabytków [online] [dostęp 2026-01-29].
- ↑ Urząd Miasta Tczew, Tczew – Gminna Ewidencja Zabytków [online] [dostęp 2026-01-29].
- ↑ Urząd Miasta Tczew, Tczew – Gminna Ewidencja Zabytków [online] [dostęp 2026-01-29].
- 1 2 3 4 5 6 Urząd Transportu Kolejowego, Przewozy pasażerskie [online], Portal statystyczny UTK [dostęp 2023-02-20] (pol.).
- ↑ Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r. [online], Urząd Transportu Kolejowego [dostęp 2020-01-30].
- ↑ Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska – Dane o stacjach 2022. [dostęp 2023-09-17].
- 1 2 Internetowa wyszukiwarka połączeń kolejowych [online], rozklad-pkp.pl [dostęp 2025-12-26].
- ↑ Lewiński, 2002, s. 11.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Leszek Lewiński. Tczewski Węzeł Kolejowy. „Świat kolei”. 7/2002, s. 10–13, 2002.
- Leszek Muszczyński. Miasto Kolejarzy. Historia tczewskiego węzła kolejowego.. „Koleje małe i duże”. 2006/1, s. 26–37, 2006.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Tczew, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2026-01-24].
- Tczew w internetowym rozkładzie jazdy PKP – rozklad-pkp.pl (odjazdy)
| Tczew | ||
| Linia 9 Warszawa Wschodnia – Gdańsk Główny (296,249 km) | ||
  odległość: 2,424 km |
 |
odległość: 6,546 km |
| Linia 131 Chorzów Batory – Tczew (497,919 km) | ||
odległość: 5,591 km |
 |
|
| Linia 203 Tczew – Kostrzyn (0,000 km) | ||
 |
odległość: 5,423 km | |
| Linia 726 Tczew – Zajączkowo Tczewskie (0,000 km) | ||
|
odległość: 2,223 km | |
| Linia 727 Tczew – Malinowo (0,687 km) | ||
|
odległość: 1,310 km | |
| Linia 728 Tczew – Zajączkowo Tczewskie (0,001 km) | ||
|
odległość: 2,5 km | |
