Teatr Żelazny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teatr Żelazny
Ilustracja
Logotyp Teatru Żelazny
Stowarzyszenie Teatr Żelazny
Typ teatru repertuarowy
Założyciel(e) Piotr Wiśniewski
Kierownictwo
artystyczne
Piotr Wiśniewski, Marta Marzęcka-Wiśniewska
Data powstania 2012
Państwo  Polska
Lokalizacja Katowice
Spektakle Jabłko, Seks dla opornych, Parapetówka, Pchła Szachrajka, Ciało Obce, Złota Rybka, Wilk, Koza i Koźlęta, Diwa
Nagrody Złota Maska 2018 za reżyserię „Jabłka” dla Artura Barcisia

Osobowość roku 2018 nagroda Dziennika Zachodniego dla Piotra Wiśniewskiego

Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Teatr Żelazny
Teatr Żelazny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Żelazny
Teatr Żelazny
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Teatr Żelazny
Teatr Żelazny
Ziemia50°12′50″N 18°58′16″E/50,213792 18,971225
Strona internetowa teatru
Strona w bazie e-teatr.pl

Teatr Żelaznykatowicki teatr, założony w 2012 roku przez Piotra Wiśniewskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stowarzyszenie Teatr Żelazny, zostało założone w 2011 r. z inicjatywy Piotra Wiśniewskiego, aktora i producenta teatralnego, obecnego prezesa Stowarzyszenia. Jego celem było stworzyć zespół artystyczny gotowy do pracy na kilku płaszczyznach jednocześnie. Główną zasadą wprowadzoną przez niego jest dbanie o wzajemne relacje twórców i widzów, bo największy efekt daje praca przynosząca jednym i drugim prawdziwą przyjemność.

Przez pierwsze miesiące działalności Teatr Żelazny, dzięki uprzejmości dyrekcji, działał w Domu Kultury na Bogucicach. Dążąc jednak do pełnej niezależności i swobody działania, rozpoczął poszukiwania nowego miejsca.

Ligota[edytuj | edytuj kod]

Poszukiwania te, doprowadziły do dworca PKP Katowice Ligota, nieatrakcyjnego miejsca, które wymagało remontu. Wiśniewski, wychowany na Ligocie, chciał nadać temu miejscu nowego ducha.

Teatr działał tam następne dwa lata jako Przestrzeń Twórcza Stacja Ligota i Teatr Żelazny. Obok sali teatralnej (komercyjnie wynajmowanej od PKP), została otwarta kawiarnia „Kafe Pekape”. Miejsce przyciągało zarówno okolicznych mieszkańców, widzów teatralnych szukających nowych propozycji, a przede wszystkim artystów.

W tym okresie powstały spektakle Teatru Żelaznego: Jeśli pragniesz kobiety, to ją porwij, Ballada o bezpańskiej suce i gołębiu, Kosmos i Romanca. Gościnnie przyjeżdżały profesjonalne zespoły z całej Polski, m.in. Teatr Strefa Otwarta, Teatr Bez Rzędów, Teatr w Walizce, Teatr XL, Teatr Sparowani, a także artyści teatralni z niezależnie tworzonymi spektaklami (Piotr Zawadzki – Teatr Zagłębia, Bartłomiej Błaszczyński – Teatr Śląski, i in.).

Przestrzeń twórcza stała się miejscem dla artystów różnych dyscyplin – organizowano wernisaże, wystawy, jam sessions, spotkania autorskie, a także czytania.

W 2013 r. do udziału w jednym z nich zaproszono Krzysztofa Globisza. Aktor przyjął zaproszenie Teatru Żelaznego do wspólnego projektu, którym było czytanie performatywne monodramu Marka Koterskiego, Nienawidzę. W czytaniu udział wzięli także aktorzy zaprzyjaźnieni z teatrem, wykonując piosenki do tekstów Koterskiego oraz muzyki Marty Bromboszcz.

Krzysztof Globisz, poznawszy Teatr Żelazny i inicjatywy jego twórców, a także determinację w tworzeniu sztuki, objął nad nim patronat honorowy.

Piotrowice[edytuj | edytuj kod]

Piotr Wiśniewski podczas remontu w Teatrze Żelaznym (2014)

W 2014 r. z powodu modernizacji dworca na Ligocie, Teatr Żelazny musiał kolejny raz szukać nowego miejsca, by ostatecznie odnaleźć je w ruinach starego dworca PKP w Katowicach Piotrowicach.

Secesyjny, zabytkowy budynek powstał w 1912 roku i do 2006 roku funkcjonował jako dworzec PKP. Gdy go zamknięto, przez wiele lat niszczał. Miejsce, które szczyci się posiadaniem dzieła sztuki w postaci rycin Suberlaka, stało się lokalnym wysypiskiem śmieci, a także miejscem przebywania bezdomnych i finalnie obiekt został przeznaczony do rozbiórki.

Fatalny stan budynku wymagał wiele prac, by mógł stać się miejscem artystycznych spotkań. Dziesiątki ton wywiezionego gruzu i śmieci, burzenie ścian, modernizacja kanalizacji i instalacji elektrycznej, spawanie amfiteatralnej widowni mieszczącej 100 widzów, czy podniesienie sceny to tylko część wykonanej pracy. Ogromny wysiłek i wsparcie wielu osób umożliwiło przekształcić nieużytek w teatr. Dzięki determinacji i marzeniom stał się on siedzibą Teatru Żelaznego.

Teatr Żelazny w Katowicach Piotrowicach

Budynek nadal wymaga dużych inwestycji. Kolejne pomieszczenia są stale remontowane z myślą o powstaniu kawiarnio-czytelni dla mieszkańców Katowic, galerii dzieł sztuki z domem aukcyjnym promującej młodych twórców, czy pokoi gościnnych dla artystów.

Teatr Żelazny staje się przestrzenią twórczą skupiającą artystów wszystkich dziedzin: muzyków, plastyków, aktorów, reżyserów.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Budynek Teatru Żelaznego (Katowice Piotrowice, 2018)

Pierwszą premierą w nowym-starym budynku było Ciało obce, monodram w wykonaniu Piotra Wiśniewskiego, na podstawie skandalizującej prozy Rafała Ziemkiewicza. Następnie prapremiera Diwy – kameralnej sztuki o prawdziwej diwie teatralnej i popularnej aktorce serialowej, z udziałem Małgorzaty Bogdańska i Edyty Herbuś, których życiorysy nieprzypadkowo pokrywają się z życiorysami ich scenicznych bohaterek.

W 2015 r. powstała Parapetówka na motywach powieści Berek Marcina Szczygielskiego, która jest debiutem reżyserskim Ewy Błachnio.

Teatr, w odpowiedzi na zapotrzebowanie widzów, tworzy także spektakle dla najmłodszych wierząc, że widza należy zaprzyjaźniać z teatrem od najmłodszych lat, by jako dorosły człowiek czuł się tam dobrze i swobodnie. Bez sztywnych, ograniczających, czasem bezsensownych zasad.

Kontynuując założenia Przestrzeni Twórczej Ligota, teatr nieustannie zaprasza artystów z całej Polski. Z teatrem współpracują popularni i nagradzani artyści, a także debiutanci. Teatr gościł największych twórców polskiego teatru, takich jak: Olgierd Łukaszewicz, Joanna Szczepkowska, Artur Barciś, a także Krzysztof Globisz.

Kolejną głośną premierą było Jabłko Verna Thiessena, w reżyserii Artura Barcisia[1]. Spektakl nagrodzony najważniejszą śląską nagrodą teatralną – Złota Maska 2018.

Piotr Wiśniewski został Osobowością Roku 2018 w plebiscycie Dziennika Zachodniego, za tworzenie teatru.

Spektakle[edytuj | edytuj kod]

Teatr Żelazny

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marta Odziomek: Prawdziwe emocje po dwóch stronach rampy. Świetne 'Jabłko' w Teatrze Żelaznym w Katowicach. katowice.wyborcza.pl, 2017-12-22. [dostęp 2018-12-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-13)].
  2. Edyta Herbuś i Małgorzata Bogdańska zagrają w spektaklu "Diwa" katowickiego Teatru Żelazny, Dziennikzachodni.pl [dostęp 2016-06-19].
  3. Edyta Herbuś na premierze "Diwy". Jak czuje się w dramatycznej roli? [WIDEO] - Telemagazyn.pl, www.telemagazyn.pl [dostęp 2016-06-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]