Teatr Żydowski w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Żydowski w Warszawie
Teatr Żydowski w Warszawie
Teatr Żydowski w Warszawie
Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie
Typ teatru teatr dramatyczny
Kierownictwo
artystyczne
Gołda Tencer
Data powstania 1950
Lokalizacja plac Grzybowski 12/16
00-104 Warszawa
Strona internetowa teatru
Strona w bazie e-teatr.pl
Przedstawienie z okazji święta Purim w Teatrze Żydowskim w Warszawie, marzec 2009

Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie – teatr znajdujący się przy placu Grzybowskim 12/16 w Warszawie, wystawiający sztuki w językach jidysz i polskim.

Jest jedynym współcześnie działającym teatrem żydowskim w Polsce i jednym z dwóch w Europie (obok Państwowego Teatru Żydowskiego w Bukareszcie) stałym teatrem wystawiającym sztuki w języku jidysz.

Historia[edytuj]

Teatr powstał w 1950 z połączenia dwóch teatrów żydowskich: Dolnośląskiego Teatru Żydowskiego we Wrocławiu oraz Teatru Żydowskiego w Łodzi[1]. Początkowo grał w obu miastach. Po przejęciu go przez państwo w 1955 przeniósł się na stałe do Warszawy[2].

Teatr nosi imię żydowskiej aktorki Estery Rachel Kamińskiej oraz (od 1980)[1] jej córki Idy Kamińskiej, aktorki i reżyserki, która kierowała teatrem do 1968. Po wydarzeniach marcowych Ida Kamińska opuściła – wraz z częścią zespołu – Polskę, jednak teatr przetrwał polityczne zawirowania. W latach 1968–1969 jego dyrektorem był Juliusz Berger, a od 1970 do lipca 2014 − Szymon Szurmiej.

Teatr wystawia sztuki w języku jidysz i języku polskim. W czasie przedstawień widzowie mogą korzystać ze słuchawek z tłumaczeniem na język polski.

W teatrze tym realizowany był znany serial komediowy (sitcom) emitowany przez telewizję PolsatMiodowe lata.

Od lipca 2012 w strukturze Teatru Żydowskiego działa Centrum Kultury Jidysz.

Siedziba teatru[edytuj]

W Warszawie teatr mieścił się krótko w Gmachu Wychowawczym Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona przy ul. Jagiellońskiej 28[3]. W 1955 został przeniesiony do nieistniejącego pawilonu Instytutu Propagandy Sztuki przy ul. Królewskiej 13[4][1].

Obecną siedzibę teatru wzniesiono w latach 1966–1967 według projektu Władysława Jotkiewicza. Szkice koncepcyjne budynku wykonał w 1964 Bohdan Pniewski[5]. Teatr przeniósł się tam w 1970[1]. Zainaugurował działalność w nowym miejscu 5 grudnia 1970 premierą Dziejów Tewji Mleczarza Szolema Alejchema, połączoną z obchodami 50-lecia pracy artystycznej Chewela Buzgana[6].

Na widowni o dobrej widzialności i akustyce znajduje się 375 miejsc[6]. Scena ma 14 m głębokości, 15 m szerokości i 10 m wysokości[6].

Właścicielem budynku jest Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, które wraz z działką otrzymało go od American Jewish Joint Distribution Committee[7]. W 2015 budynek teatru został sprzedany przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce spółce Ghelamco, który w jego miejscu ma wybudować biurowiec z nową siedzibą teatru z widownią na 350 miejsc[8]. W maju 2016 na wniosek nowego właściciela powiatowy inspektor nadzoru budowlanego wydał decyzję o zamknięciu części budynku, w której mieści się teatr, w związku z jego złym stanem technicznym. Została ona uchylona przez wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, jednak w związku z ogrodzeniem budynku przez Ghemalco ostatnie przedstawienia w sezonie 2015/2016 Teatr Żydowski zagrał na placu Grzybowskim[7].

Aktorzy[edytuj]

Z teatrem było i jest związanych wielu aktorów:

Przypisy

  1. a b c d Jarosław Zieliński, Jerzy S. Majewski: Spacerownik po żydowskiej Warszawie. Warszawa: Agora SA i Muzeum Historii Żydów Polskich, 2014, s. 47. ISBN 978-83-268-1283-5.
  2. Historia. W: Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich [on-line]. teatr-zydowski.art.pl. [dostęp 2016-06-10].
  3. Jerzy Kasprzycki, Marian Stępień: Pożegania warszawskie. Warszawa: Arkady, 1971, s. 192.
  4. Historia. W: Teatr Żydowski w Warszawie [on-line]. teatr-zydowski.art.pl. [dostęp 2015-09-17].
  5. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1945-1965. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2003, s. 189. ISBN 83-908950-6-4.
  6. a b c Barbara Król-Kaczorowska: Teatry Warszawy. Budynki i sale w latach 1748-1975. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 243. ISBN 83-06-01183-X.
  7. a b Jacek Cieślak. Korzenie sceny przy placu Grzybowskim. „Rzeczpospolita (dodatek Życie Mazowsza)”, s. R7, 29 czerwca 2016. 
  8. Michał Wojtczuk. Wieża zamiast teatru?. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 19 marca 2016. 

Linki zewnętrzne[edytuj]