Teatr Dramatyczny im. Tarasa Szewczenki w Charkowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teatr Dramatyczny im. Tarasa Szewczenki w Charkowie
Ilustracja
Budynek Teatru Szewczenki na logotypie
Państwowy Ukraiński Akademicki Teatr Dramatyczny im. Tarasa Szewczenki
w Charkowie
Typ teatru teatr dramatyczny
Założyciel(e) Łeś Kurbas
Data powstania 1934
Państwo  Ukraina
Lokalizacja Charków
Nagrody Nagroda UNESCO (2004)
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Teatr Dramatyczny im. Tarasa Szewczenki w Charkowie”
49,995°N 36,232°E/49,995000 36,231667
Strona internetowa teatru

Teatr Dramatyczny im. Tarasa Szewczenki w Charkowie – narodowy ukraiński teatr dramatyczny[1], działający od 1926 roku w Charkowie, w latach 19221933 jako Teatr Berezil, a od 1934 roku pod swoją obecną nazwą[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Teatr Berezil (1922−1933)[edytuj | edytuj kod]

W marcu 1922 roku reżyser Łeś Kurbas założył w Kijowie laboratoryjny Związek Artystyczny Berezil (nazywany również Teatrem Berezil), którego nazwa wzięła się od nazwy miesiąca, w którym powstał (marzec to po ukraińsku "berezeń"). Z czasem stał się on kuźnią elit teatralnych Ukrainy, których następcy dziś tworzą ukraiński teatr dramatyczny[3].

Kurbas tworzył przy swoim teatrze rozmaite pracownie mające duży wpływ na kształt artystyczny tego zespołu, spośród nich należy wymienić: pierwszą eksperymentalną; drugą, której zadaniem było stworzenie teatru dziecięcego na Ukrainie; trzecią w Białej Cerkwi, a przy niej studio literatury, mające za zadanie propagowanie literatury, edukację literacką i stworzenie kadry tłumaczy; czwartą pracownię, którą był teatr Łesia Kurbasa; piątą zajmującą się sztuką amatorską; szóstą w Odessie; siódmą „Mokro-Kalihirską”, stworzoną przez ponad dwieście wiejskich dziewcząt i chłopców. W planach była kolejna pracownia, zajmująca się teatrem żydowskim[4][5].

W kwietniu 1926 roku zadecydowano o przeniesieniu Teatru Berezil do Charkowa, ówczesnej stolicy radzieckiej Ukrainy. Tam Kurbas poznał dramaturga Mykołę Kulisza i podjął współpracę ze scenografem Wadymem Mellerem. Ich spotkanie zaowocowało wieloma wybitnymi przedstawieniami. W październiku 1933 roku Kurbasa pozbawiono kierownictwa teatru, a następnie aresztowano.

Teatr Szewczenki (1934)[edytuj | edytuj kod]

Gmach teatru (2012).

Zespół Teatru Berezil, pod kierownictwem jego dotychczasowego aktora Mariana Kruszelnickiego[6], przekształcił się w Ukraiński Teatr Dramatyczny w Charkowie[1]. W 1935 roku teatr otrzymał imię ukraińskiego poety narodowego Tarasa Szewczenki, a w 1947 roku otrzymał tytuł "akademicki". Obecnie Mała Scena tego teatru nosi nazwę "Berezil", oprócz niej Teatr Szewczenki posiada Dużą Scenę (900 miejsc)[7] oraz Scenę Eksperymentalną.

Aktorzy Berezila są bezpośrednimi kontynuatorami metod swego założyciela, uczniów Konstantego Stanisławskiego, którzy tworzyli tkankę artystyczną tej sceny w latach 60. i 70. oraz od lat 90. wychowanków Anatolija Wasiljewa(ang.)[8]. Z teatrem współpracowało wielu wybitnych artystów, m.in. Leonid Bykow, a w repertuarze dominowała dramaturgia socrealistyczna i współczesna.

Teatr ponownie uzyskał międzynarodowy rozgłos za czasów dyrekcji Andrija Żołdaka (2002−2005)[9], występował na wielu europejskich festiwalach teatralnych m.in. w Niemczech, Francji, Finlandii, Holandii, Polsce, Austrii, Rumunii i Rosji[10]. W 2004 roku na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Sankt-Petersburgu teatr został wyróżniony Nagrodą UNESCO, zaś zespół aktorski został zaliczony przez krytykę teatralną do dziesiątki najlepszych zespołów w Europie[11].

W 2005 roku Andrij Żołdak przestał kierować teatrem, a w roku 2006 wyjechał z Ukrainy na znak protestu wobec cenzury prewencyjnej, jaką stosowała ówczesna władza w stosunku do jego spektaklu Romeo i Julia według Szekspira[9][12].

Polonica[edytuj | edytuj kod]

W 1990 roku Grzegorz Mrówczyński wyreżyserował w Teatrze Szewczenki Operetkę Witolda Gombrowicza, która otrzymała Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich[13].

W latach 2012−2017 reżyserem-gościem był Andrzej Szczytko, który na deskach teatru wystawił Żegnaj, Judaszu Ireneusza Iredyńskiego (2013), Antygonę w Nowym Jorku Janusza Głowackiego (2014) oraz Kartotekę Tadeusza Różewicza (2017)[7][8][14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kharkiv Ukrainian Drama Theater, www.encyclopediaofukraine.com [dostęp 2016-06-10].
  2. Харківський Державний Академічний Драматичний Театр ім. Т.Г.Шевченка, www.theatre-shevchenko.com.ua [dostęp 2016-06-10].
  3. Teatr - pismo, www.teatr-pismo.pl [dostęp 2016-06-10].
  4. Entry Display Web Page, www.encyclopediaofukraine.com [dostęp 2016-06-10].
  5. Łeś Kurbas – europejski reformator teatru ukraińskiego | grotowski.net, www.grotowski.net, 6 kwietnia 2014 [dostęp 2016-06-10].
  6. Entry Display Web Page, www.encyclopediaofukraine.com [dostęp 2016-06-10].
  7. a b Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-10].
  8. a b Charków. Prapremiera "Kartoteki" Różewicza, www.e-teatr.pl [dostęp 2017-01-11].
  9. a b UKRAINA 2012: Wrzątek bez herbaty / Teatr / dwutygodnik.com, www.dwutygodnik.com [dostęp 2016-08-09].
  10. Trzy przedstawienia ukraińskiego reżysera, www.dziennikteatralny.pl [dostęp 2016-08-09].
  11. Rp.pl, Świat Żołdaka - Archiwum Rzeczpospolitej, archiwum.rp.pl [dostęp 2016-08-09].
  12. DIRECTOR / Svoboda Zholdak Theatre, svobodazholdaktheatre.com [dostęp 2016-09-30].
  13. Grzegorz Mrówczyński, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy) [online] [dostęp 2017-12-10].
  14. Raijn Interactive, l, Teatr traumy, „Teatr” [dostęp 2017-12-10] (pol.).!!!

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]