Teatr Powszechny w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Powszechny
Ilustracja
Teatr Powszechny widziany z alei Zielenieckiej
Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera
Data powstania 1944
Państwo  Polska
Lokalizacja ul. Zamoyskiego 20
brak współrzędnych
[www.powszechny.com Strona internetowa teatru]
Budynek teatru od strony al. Zielenieckiej

Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera – teatr założony w 1944, znajdujący się przy ulicy Jana Zamoyskiego 20 w Warszawie.

Historia[1][edytuj]

Przed II wojną światową u zbiegu alei Zielenieckiej i ul. Zamoyskiego znajdowało się Kino Bomba, działające od 1920 roku. W międzywojniu przemianowane zostało na Kino Popularne. Działalność teatralna została zapoczątkowana w 1944 roku, z inicjatywy Jana Mrozińskiego. Instytucja otrzymała wtedy nazwę Teatr Popularny. 10 lutego 1945 roku odbył się tam pierwszy spektakl – Moralność pani Dulskiej. We wrześniu 1945 roku miejsce przemianowano na Teatr Powszechny.

Do końca lat czterdziestych Powszechny był główną siedzibą warszawskich Miejskich Teatrów Dramatycznych. W tym czasie jego dyrektorami byli: Jan Mroziński, Eugeniusz Poreda, Józef Maśliński, Czesław Szpakowicz, a także Andrzej Krasicki. Na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych teatr przeszedł przebudowę, by w lipcu 1950 roku ruszyć ponownie, tym razem pod kierownictwem Karola Borowskiego. W połowie lat pięćdziesiątych na krótko dyrekcję objął Henryk Szletyński, a po nim, w sezonie 1956/57, Tadeusz Kaźmierski. Wraz z Kaźmierskim pojawiła się w Powszechnym na stanowisku kierownika artystycznego Irena Babel. Od tego czasu ranga Powszechnego na teatralnej mapie stolicy, a z czasem i Polski, znacznie wzrosła. Pozytywne recenzje zebrały Wojna i pokój w reżyserii Babel, potem Zaklinacz deszczu, Kaukaskie kredowe koło, a także realizacje innych reżyserów: Eurydyka w reżyserii Jacka Szczęka, czy Król w kraju rozkoszy w reżyserii Wandy Laskowskiej. Powszechny słynął wtedy nie tylko z głośnych przedstawień, ale także z wybitnych aktorskich kreacji. Grali tu wówczas Zofia Kucówna, Wiesława Mazurkiewicz, Zofia Rysiówna, Ryszard Barycz, Tadeusz Janczar i Adam Hanuszkiewicz, który w Powszechnym pojawił się najpierw jako aktor, potem jako reżyser, by w roku 1963 objąć dyrekcję teatru. W 1969 został mianowany dyrektorem Teatru Narodowego w Warszawie.

W 1975 dyrektorem teatru został Zygmunt Hübner, reżyser i aktor. Zygmunt Hübner skoncentrował wokół sceny najlepszych ówcześnie aktorów: Mariusza Benoit, Janusza Gajosa, czy Krystynę Jandę. W 1989 zmarł Zygmunt Hübner, a dyrektorem artystycznym Teatru Powszechnego został Andrzej Wajda. Po roku na krótki okres zastąpił go Maciej Wojtyszko, a od 1991 do 2007 dyrektorem naczelnym i artystycznym teatru był Krzysztof Rudziński, który zastosował formułę teatru gwiazdorskiego. W latach 2007-2011 dyrektorem naczelnym i artystycznym był reżyser Jan Buchwald.

W latach 2009–2010 przeprowadzono remont generalny budynku teatru (zrealizowany przy pomocy funduszy Unii Europejskiej). W okresie remontu zespół grał gościnnie na deskach innych warszawskich teatrów.

Od września 2011 dyrektorem był Robert Gliński. W 2013 roku dyrekcję objął Paweł Łysak wraz z Pawłem Sztarbowskim – wcześniej dyrektorzy Teatru Polskiego w Bydgoszczy. Powołując się na Zygmunta Hübnera, pragną tworzyć „Teatr, który się wtrąca”, nowoczesną instytucję kultury łączącą wiele przedsięwzięć i podejmującą dyskusję z widzami na najbardziej gorące tematy. Wyrazisty profil teatru wynika zwłaszcza ze specyfiki spektakli[2] autorstwa zapraszanych reżyserów (Agnieszka Błońska, Maja Kleczewska, Ewelina Marciniak, Barbara Wysocka, Oliver Frljić, Wiktor Rubin, Michał Zadara), a także działalności społecznej i animacyjno-edukacyjnej.

Teatr Powszechny razem z organizacjami warszawskiej Pragi stworzył coroczny Festiwal Otwarta Ząbkowska[3], który w wakacyjne miesiące ściąga na ul. Ząbkowską (zamykaną wtedy dla ruchu samochodowego) tłumy mieszkańców stolicy i turystów, którzy aktywnie uczestniczą w wielu wydarzeniach, takich jak np.: koncerty, spektakle, słuchowiska, warsztaty dla dzieci i młodzieży, wystawy, otwarty antykwariat, czy silent disco na świeżym powietrzu.

W 2016 roku odbyła się pierwsza edycja Festiwalu Sztuki i Społeczności „Miasto Szczęśliwe”[4], który wpisuje się w plany Zintegrowanego Programu Rewitalizacji m. st. Warszawy. Tytuł festiwalu nawiązuje do książki Charlesa Montgomery’ego, w której zajmuje się on tym, jak miasto, jego organizacja i infrastruktura, wpływają na jakość i styl życia mieszkańców. Festiwal poprzez szereg wydarzeń performatywnych, debat i spektakli (również z zagranicy) proponuje nową formę dialogu instytucji kultury i organizacji pozarządowych, propaguje również idee wolności, demokracji, współpracy i obywatelskości. W ramach „Miasta Szczęśliwego” przed teatrem powstał także Ogród Powszechny (działający od maja do października), czyli społecznościowy ogród miejski, który łączy aktywności kulturalne (wspólnotowe spotkania, czytania, koncerty) z ekologicznymi (sadzenie drzew, krzewów, kwiatów i warzyw; ogrodnictwo działkowe; dbanie o zieleń miejską). W październiku 2016 roku Teatr Powszechny był organizatorem Kongresu Kultury 2016[5].

Patron Teatru Powszechnego[edytuj]

 Osobny artykuł: Zygmunt Hübner.

Zygmunt Hübner rozpoczął pracę w Teatrze Powszechnym w Warszawie w 1974 roku i był z nim związany aż do śmierci. Do 1977 pracował tam jako kierownik artystyczny, a od 1977 jako dyrektor naczelny i artystyczny. Dzięki swojemu talentowi artystycznemu i organizacyjnemu oraz współpracy z najwybitniejszymi indywidualnościami polskiego teatru powtórzył sukces z pracy w Starym Teatrze, czyniąc z Teatru Powszechnego jedną z najlepszych scen w kraju. Wyreżyserował tam wiele ważnych i cenionych spektakli, m.in. Lot nad kukułczym gniazdem (1977) Dale’a Wassermana na podstawie powieści Kena Keseya, Zemstę (1978) Aleksandra Fredry, Spiskowców na podstawie powieści W oczach Zachodu (1980) Josepha Conrada, Iwonę, księżniczkę Burgunda (1983) Witolda Gombrowicza, Garderobianego (1986) Ronalda Harwooda i Medeę (1988) Eurypidesa. W kierowanym przez niego zespole aktorskim znaleźli się artyści współpracujący z nim wcześniej w Gdańsku i Krakowie: Mirosława Dubrawska, Anna Seniuk, Edmund Fetting, Kazimierz Kaczor, Władysław Kowalski, Franciszek Pieczka, Wojciech Pszoniak i Marek Walczewski oraz inni aktorzy: Krystyna Janda, Elżbieta Kępińska, Mariusz Benoit, Janusz Gajos, Leszek Herdegen, Piotr Machalica, Stanisław Zaczyk czy Zbigniew Zapasiewicz.

Z teatrem współpracowało wielu znakomitych reżyserów, wśród nich Kazimierz Kutz, Aleksander Bardini czy Piotr Cieślak, a także Andrzej Wajda, który w 1977 wystawił w Teatrze Powszechnym spektakl na podstawie Rozmów z katem Kazimierza Moczarskiego, w którym Hübner grał rolę Moczarskiego.

Sceny Teatru Powszechnego[edytuj]

Teatr Powszechny posiada 3 sceny:

  • Scena Duża – realizowane są na niej największe spektakle światowego i krajowego repertuaru.
  • Scena Mała – realizowane są na niej bardziej kameralne spektakle światowego i krajowego repertuaru
  • Scena Mózg Powszechny – realizowane są tu spektakle wymagające małych nakładów finansowych, głównie małoobsadowe sztuki współczesne.

Zespół artystyczny Teatru Powszechnego[6][edytuj]

  • Karolina Adamczyk
  • Grzegorz Artman
  • Klara Bielawka
  • Jacek Beler

Do zespołu artystycznego teatru w przeszłości należeli również m.in.: Joanna Szczepkowska, Krzysztof Stroiński, Justyna Sieńczyłło, Katarzyna Herman, Agnieszka Krukówna, Rafał Królikowski, Joanna Żółkowska oraz nieżyjący już Andrzej Piszczatowski.

Przypisy

  1. SoftCOM, 1944-1963 PIERWSZE LATA - Teatr Powszechny, www.powszechny.com [dostęp 2017-03-30].
  2. SoftCOM, SPEKTAKLE W REPERTUARZE - Teatr Powszechny, www.powszechny.com [dostęp 2017-03-30].
  3. OTWARTA ZĄBKOWSKA, otwartazabkowska.pl [dostęp 2017-03-30] (ang.).
  4. SoftCOM, miasto szczęśliwe - Teatr Powszechny, www.powszechny.com [dostęp 2017-03-30].
  5. Kongres Kultury, www.kongreskultury2016.pl [dostęp 2017-03-30] (pol.).
  6. SoftCOM, ZESPÓŁ ARTYSTYCZNY - Teatr Powszechny, www.powszechny.com [dostęp 2017-03-30].

Linki zewnętrzne[edytuj]