Tel Afek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rezerwat Przyrody Tel Afek
{{{Opis_zdjęcia}}}
Moczary w rejonie Tel Afek
Państwo  Izrael
Data utworzenia 5 czerwca 1979
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Rezerwat Przyrody Tel Afek
Rezerwat Przyrody Tel Afek
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Rezerwat Przyrody Tel Afek
Rezerwat Przyrody Tel Afek
Ziemia 32°50′46″N 35°06′43″E/32,846111 35,111944
Ein Afek aerial photo

Tel Afek (hebr. תל אפק) – stanowisko archeologiczne położone w północnej części równiny przybrzeżnej Izraela w pobliżu Zatoki Hajfy. Na terenie tell i zachowanych w otoczeniu mokradeł utworzono w 1979 roku rezerwat przyrody.

Historia[edytuj]

Stanowisko archeologiczne Tel Afek
Pozostałości zamku krzyżowców

Badania archeologiczne wskazują, że okolica ta była zamieszkana już w epoce miedzi. W epoce brązu istniało tutaj starożytne miasto portowe Kananejczyków. Z okresu tego pochodzą odkryte pozostałości masywnych murów obronnych. Okolica była także zamieszkana w epoce żelaza. Egipskie dokumenty z czasów panowania faraona Ramzesa II wymieniają miasto jako fenicki port handlowy[1][2]. Po podboju Kanaanu przez Żydów, powstało tutaj biblijne miasto Afek, należące do izraelskiego pokolenia Asera[a][3]. W okresie wypraw krzyżowych w XII i XIII wieku na wzgórzu wybudowano zamek obronny z basztą. Nazywał się on Ricordana (Recordane lub Ricordane). Podczas VI wyprawy krzyżowej w zamku zatrzymał się cesarz Fryderyk II Hohenstauf. Później w pobliżu Tel Afek była położona arabska wioska Wa'arat as-Sarris[4]. Według danych z 1920 roku, istniało tutaj 35 źródeł zasilających rzekę Naaman. W latach 1937-1939 tereny te były systematycznie osuszane, aby przeciwdziałać malarii przenoszonej przez komary. W wyniku tych działań woda z mokradeł została skierowana do kanałów, a następnie wystąpiło zjawisko opadania poziomu wód gruntowych. W rezultacie część tutejszych źródeł wyschła, a obszar bagien zaczął maleć. Następnie, w 1946 roku w rejonie wzgórza został założony kibuc Afek. Począwszy od 1960 roku rozpoczęto pompowanie wody z mokradeł do celów rolniczych. W wyniku nadmiernego eksploatowania, większość pozostałych źródeł wyschła. Ilość wody spadła z 50 mln metrów sześciennych rocznie do zaledwie 2 mln. W latach suchych nastąpił całkowity zanik tutejszych źródeł i strumieni, powodując klęskę suszy. Aby przeciwdziałać tym zjawiskom w 1979 roku podjęto decyzję o utworzeniu rezerwatu przyrody. W następnych latach podjęto szereg działań zmierzających w celu odtworzenia dawnego ekosystemu.

Rezerwat przyrody[edytuj]

Szlak turystyczne przez moczary Tel Afek

Rezerwat przyrody Tel Afek obejmuje pozostałości bagien i mokradeł rzeki Naaman. Z typowych roślin występują tutaj tamaryszki, rukiew wodna, trzcina pospolita, jeżyna, krwawnica pospolita, hydrofity i grążel żółty. Największymi tutejszymi zwierzętami są bawoły, których populacja zapobiega nadmiernemu rozwojowi drzew w okolicy, a tym samym utrzymuje podmokły charakter rezerwatu. Z innych ssaków występują tutaj: mangusta egipska, nutria, jeżozwierz indyjski, chaus, dzik i szakal złocisty. W rezerwacie ptactwa można spotkać: łyska, ślepowrona zwyczajnego, krzyżówkę, czaplę nadobną, ibisa kasztanowatego, czajkę szponiastą, cyraneczkę, a także wróblowe, nektarniki i bilbile arabskie. Populacja gadów obejmuje: węże, jaszczurki i żółwie kaspijskie. Z ryb jest między innymi: tilapia, gambuzja pospolita, karp i sum afrykański[5].

Turystyka[edytuj]

Rezerwat przyrody Tel Afek jest położony w bezpośrednim sąsiedztwie kibucu Afek. Na terenie rezerwatu wytyczono trzy szlaki turystyczne: (1) obejmuje obszar torfowisk, (2) biegnie po torfowisku i miejscach zabytkowych, oraz (3) prowadzi na szczyt wzgórza Tel Afek.

Panorama rezerwatu przyrody Tel Afek

Transport[edytuj]

Z rezerwatu wyjeżdża się na południowy zachód na drogę nr 7911, którą jadąc na zachód dojeżdża się do budowanego węzła drogowego z autostradą nr 22 i dalej do miasta Kirjat Bialik i skrzyżowania z drogą nr 4.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi[edytuj]

  1. Zobacz: Księga Jozuego 19,30: „Umma, Afek i Rechob: dwadzieścia dwa miasta i przyległe wioski”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.

Przypisy

  1. Pirhya Beck, Moshe Kochavi: A Dated Assemblage of the Late 13th Century BCE from the Egyptian Residency at Aphek. Tel Aviv: 1985, s. 29–42.
  2. Yuval Gadot: Aphek in the Sharon and the Philistine Northern Frontier. Tel Aviv: Tel Aviv University, 2006, s. 21-36.
  3. Afek (hebr.). W: Galil Net [on-line]. [dostęp 2013-04-25].
  4. Welcome To Wa'arat al-Sarris (ang.). W: Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 2013-04-25].
  5. Rezerwat Tel Afek (hebr.). W: INature Info [on-line]. [dostęp 2013-04-25].