Chasor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tel Chacor)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Park Narodowy Tel Chacor
Położenie Dystrykt Północny, Izrael Izrael
Powierzchnia 83 km²
Siedziba Ajjelet ha-Szachar
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Park Narodowy Tel Chacor
Park Narodowy Tel Chacor
Ziemia33°01′N 35°34′E/33,016667 35,566667
Strona internetowa parku

Chasor (hebr. תל חצור, Tel Chacor) – ruiny starożytnego miasta kananejskiego położone na północ od Jeziora Tyberiadzkiego w Górnej Galilei, na północy Izraela. Leży przy kibucu Ajjelet ha-Szachar, przy drodze z Rosz Pinna do Kirjat Szemona.

We współczesnych czasach prowadzono tam liczne wykopaliska archeologiczne, zapoczątkowane w 1955 przez Jamesa Edmonda de Rothschild. Wyniki badań zostały ogłoszone przez Israel Exploration Society w postaci pięciotomowej publikacji. Dla zabezpieczenia tego miejsca utworzono Park Narodowy Tel Chacor. W 2005 Chasor umieszczono na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako część Biblijne Tel – Megiddo, Chasor, Beer Szewa.

Historia[edytuj]

Ślady osadnictwa na terenie Chasor sięgają wczesnej epoki brązu, pierwszej połowy III tysiąclecia p.n.e.[1] Miasto przeżyło kryzys w drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e.[2], powróciło do znaczenia w I połowie następnego tysiąclecia[3]. W okresie od XVIII do połowy XIII wieku p.n.e. Kanaan był państwem lennym Starożytnego Egiptu. Pierwsze wzmianki o Chasor pochodzą z XV wieku p.n.e., kiedy zostało ono wymienione jako miasto, którego król Abdi-Tirshi przysiągł lojalność faraonowi Tutmozisa III (świątynia Amona w Karnaku) oraz w listach z Amarny[4]. Było wtedy największym miastem północnego Kanaanu, o ogromnym znaczeniu strategicznym. Zamieszkiwało je 30-40 tys. ludzi[5], a rozwojowi sprzyjało też korzystne położenie przy szlaku handlowym Via Maris.

Księga Jozuego opisuje Jabina, króla Chasoru, który stanął na czele wojsk walczących z Izraelitami. Ostatecznie Jozue zdobył i zniszczył miasto[6]. Badania archeologiczne potwierdzają zniszczenie w XIII w. p.n.e., jednak nie dają odpowiedzi, kto był jego sprawcą[5]. Księga Sędziów opisuje kananejskiego króla Jabina, który przeciwstawił się Izraelitom, został jednak pokonany przez Baraka[7]. Naukowcy uważają, że Chasor i Jabin są tym samym miastem zdobytym przez Izraelitów[8], którym sukces ten utorował drogę do podboju całego Kanaanu.

Wykopaliska archeologiczne sugerują, że Chasor zostało odbudowane ze zniszczeń jako niewielka wieś. 1 Księga Królewska opisuje, że król Salomon wybudował i umocnił miasta Chasor, Gezer i Megiddo[6]. Jednak analiza stylu architektonicznego i cech ceramiki z wykopalisk wskazuje, że w rzeczywistości wydarzyło się to na początku IX wieku p.n.e., czyli podczas panowania Omriego. Metoda datowania radiowęglowego również potwierdza to datowanie[9]. W zachodniej części Chasor powstała wówczas twierdza króla Achaba. Z tego okresu pochodzą pozostałości sześciu bram wjazdowych i budynki administracyjne. Chasor cieszyło się dobrobytem w czasach Achaba i Jeroboama II, aż do czasu ostatecznego zniszczenia w 732 p.n.e. przez Asyryjczyków.

Nigdy nie wróciło do dawnego znaczenia; od VII do II wieku p.n.e. ograniczało się do cytadeli na zachodnim krańcu dawnego miasta. Ostatnia historyczna wzmianka mówi, że na równinie Chasor Jonatan Machabeusz walczył w 147 p.n.e. przeciwko Demetriuszowi[10].

Archeologia[edytuj]

Biblijne Tel – Megiddo, Chasor, Beer Szewaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Hatzor-HouseofPillars.jpg
Kraj  Izrael
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, III, IV, VI
Numer ref. 1108
Regionb Azja
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2005
na 29. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Chasor było jednym z największych miast starożytnego Izraela. Obszar miasta zajmował ponad 200 akrów[11].

Pozostałości starożytnego miasta po raz pierwszy zidentyfikował w 1875 J.L. Porter. W 1928 brytyjski archeolog John Garstang przeprowadził pierwsze ograniczone prace archeologiczne. W latach 1956-1958 oraz 1968-1970 wykopaliska przeprowadził archeolog izraelski Jigael Jadin. Badania te prowadzone oficjalnie przez Uniwersytetu Hebrajskiego finansowane były przez rodzinę Rothschildów.

Wykopaliska wyraźnie ukazały dwie części miasta: północną (akropolis) i niżej położoną miasta ufortyfikowanego. Jest to obszar, na którym odkryto pozostałości umocnień z okresu kananejskiego,z którego zachował się także ołtarz. Ruiny dużego zamku z bramą i składami pochodzą z późniejszych (izraelskich czasów). Wodociągi miejskie prawdopodobnie powstały w czasach Achaba.

Starożytne zabytki są wystawione w muzeum, przy wjeździe do kibucu Ajjelet ha-Szachar.

Park narodowy[edytuj]

Dla zapewnienia ochrony tego miejsca utworzono Park Narodowy Tel Chacor; czas jego zwiedzania wynosi 1-3 godziny; najlepszą porą jest wiosna i zima[12].

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Gądecki, s. 160.
  2. Gądecki, s. 176.
  3. Gądecki, s. 188.
  4. The Encyclopedia of El Amarna Research Tool (ang.). [dostęp 2 lutego 2008].
  5. a b Gądecki, s. 245.
  6. a b Księga Jozuego. Biblia, s. 11:1-5,10-13.
  7. Księga Sędziów. Biblia, s. 4.
  8. Jabin. Jewish Encyclopedia.
  9. Israel Finkelstein: The Bible Unearthed.
  10. The Hebrew University of Jerusalem: The History of Hazor (ang.). [dostęp 27 lutego 2008].
  11. Gądecki, s. 194.
  12. Israel Nature & National Parks Protection Authority: Tel Hazor National Park (ang.). [dostęp 27 lutego 2008].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]