Chasor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tel Chacor)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Park Narodowy Tel Chacor
Położenie Dystrykt Północny, Izrael Izrael
Powierzchnia 83 km²
Siedziba Ajjelet ha-Szachar
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Park Narodowy Tel Chacor
Park Narodowy Tel Chacor
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Park Narodowy Tel Chacor
Park Narodowy Tel Chacor
Ziemia 33°01′N 35°34′E/33,016667 35,566667
Strona internetowa parku

Chasor (hebr. תל חצור, Tel Chacor) – ruiny starożytnego miasta kananejskiego położone na północ od Jeziora Tyberiadzkiego w Górnej Galilei, na północy Izraela. Leży przy kibucu Ajjelet ha-Szachar, przy drodze z Rosz Pinna do Kirjat Szemona.

We współczesnych czasach prowadzono tam liczne wykopaliska archeologiczne, zapoczątkowane w 1955 przez Jamesa Edmonda de Rothschild. Wyniki badań zostały ogłoszone przez Israel Exploration Society w postaci pięciotomowej publikacji. Dla zabezpieczenia tego miejsca utworzono Park Narodowy Tel Chacor. W 2005 Chasor umieszczono na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako część Biblijne Tel – Megiddo, Chasor, Beer Szewa.

Historia[edytuj]

Ślady osadnictwa na terenie Chasor sięgają wczesnej epoki brązu, pierwszej połowy III tysiąclecia p.n.e.[1] Miasto przeżyło kryzys w drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e.[2], powróciło do znaczenia w I połowie następnego tysiąclecia[3]. W okresie od XVIII do połowy XIII wieku p.n.e. Kanaan był państwem lennym Starożytnego Egiptu. Pierwsze wzmianki o Chasor pochodzą z XV wieku p.n.e., kiedy zostało ono wymienione jako miasto, którego król Abdi-Tirshi przysiągł lojalność faraonowi Tutmozisa III (świątynia Amona w Karnaku) oraz w listach z Amarny[4]. Było wtedy największym miastem północnego Kanaanu, o ogromnym znaczeniu strategicznym. Zamieszkiwało je 30-40 tys. ludzi[5], a rozwojowi sprzyjało też korzystne położenie przy szlaku handlowym Via Maris.

Księga Jozuego opisuje Jabina, króla Chasoru, który stanął na czele wojsk walczących z Izraelitami. Ostatecznie Jozue zdobył i zniszczył miasto[6]. Badania archeologiczne potwierdzają zniszczenie w XIII w. p.n.e., jednak nie dają odpowiedzi, kto był jego sprawcą[5]. Księga Sędziów opisuje kananejskiego króla Jabina, który przeciwstawił się Izraelitom, został jednak pokonany przez Baraka[7]. Naukowcy uważają, że Chasor i Jabin są tym samym miastem zdobytym przez Izraelitów[8], którym sukces ten utorował drogę do podboju całego Kanaanu.

Wykopaliska archeologiczne sugerują, że Chasor zostało odbudowane ze zniszczeń jako niewielka wieś. 1 Księga Królewska opisuje, że król Salomon wybudował i umocnił miasta Chasor, Gezer i Megiddo[6]. Jednak analiza stylu architektonicznego i cech ceramiki z wykopalisk wskazuje, że w rzeczywistości wydarzyło się to na początku IX wieku p.n.e., czyli podczas panowania Omriego. Metoda datowania radiowęglowego również potwierdza to datowanie[9]. W zachodniej części Chasor powstała wówczas twierdza króla Achaba. Z tego okresu pochodzą pozostałości sześciu bram wjazdowych i budynki administracyjne. Chasor cieszyło się dobrobytem w czasach Achaba i Jeroboama II, aż do czasu ostatecznego zniszczenia w 732 p.n.e. przez Asyryjczyków.

Nigdy nie wróciło do dawnego znaczenia; od VII do II wieku p.n.e. ograniczało się do cytadeli na zachodnim krańcu dawnego miasta. Ostatnia historyczna wzmianka mówi, że na równinie Chasor Jonatan Machabeusz walczył w 147 p.n.e. przeciwko Demetriuszowi[10].

Archeologia[edytuj]

Biblijne Tel – Megiddo, Chasor, Beer Szewaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Hatzor-HouseofPillars.jpg
Kraj  Izrael
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, III, IV, VI
Numer ref. 1108
Regionb Azja
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2005
na 29. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Chasor było jednym z największych miast starożytnego Izraela. Obszar miasta zajmował ponad 200 akrów[11].

Pozostałości starożytnego miasta po raz pierwszy zidentyfikował w 1875 J.L. Porter. W 1928 brytyjski archeolog John Garstang przeprowadził pierwsze ograniczone prace archeologiczne. W latach 1956-1958 oraz 1968-1970 wykopaliska przeprowadził archeolog izraelski Jigael Jadin. Badania te prowadzone oficjalnie przez Uniwersytetu Hebrajskiego finansowane były przez rodzinę Rothschildów.

Wykopaliska wyraźnie ukazały dwie części miasta: północną (akropolis) i niżej położoną miasta ufortyfikowanego. Jest to obszar, na którym odkryto pozostałości umocnień z okresu kananejskiego,z którego zachował się także ołtarz. Ruiny dużego zamku z bramą i składami pochodzą z późniejszych (izraelskich czasów). Wodociągi miejskie prawdopodobnie powstały w czasach Achaba.

Starożytne zabytki są wystawione w muzeum, przy wjeździe do kibucu Ajjelet ha-Szachar.

Park narodowy[edytuj]

Dla zapewnienia ochrony tego miejsca utworzono Park Narodowy Tel Chacor; czas jego zwiedzania wynosi 1-3 godziny; najlepszą porą jest wiosna i zima[12].

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Gądecki, s. 160.
  2. Gądecki, s. 176.
  3. Gądecki, s. 188.
  4. The Encyclopedia of El Amarna Research Tool (ang.). [dostęp 2 lutego 2008].
  5. a b Gądecki, s. 245.
  6. a b Księga Jozuego. Biblia, s. 11:1-5,10-13.
  7. Księga Sędziów. Biblia, s. 4.
  8. Jabin. Jewish Encyclopedia.
  9. Israel Finkelstein: The Bible Unearthed.
  10. The Hebrew University of Jerusalem: The History of Hazor (ang.). [dostęp 27 lutego 2008].
  11. Gądecki, s. 194.
  12. Israel Nature & National Parks Protection Authority: Tel Hazor National Park (ang.). [dostęp 27 lutego 2008].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]