Telefon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy urządzenia. Zobacz też: inne znaczenia.
Telefon ISDN
Stacjonarny telefon bezprzewodowy (DECT)
Telefon komórkowy – Samsung X700

Telefon (z gr. τηλέdaleko oraz φωνήdźwięk, głos) – urządzenie końcowe dołączane do zakończenia łącza telefonicznego.

Budowa aparatu telefonicznego[edytuj | edytuj kod]

Głównymi częściami aparatu telefonicznego są:

Historia telefonu[edytuj | edytuj kod]

Szwedzki telefon z 1896 roku
Telefon z bakelitu z tarczą numerową, firmy Ericsson z 1931
Telefon z klawiaturą z 1969

Już w XVII w. ludzie zaczęli zdawać sobie sprawę z możliwości przesyłania głosu za pośrednictwem metalowego przewodu. Można tego dowieść w prosty sposób, za pomocą dwóch metalowych naczyń połączonych drutem[1].

Wynalazek telefonu (1877 rok) można porównać do wynalazku koła. Nigdy wcześniej nie było możliwe tak szybkie porozumiewanie się na dalekie odległości w sposób nieograniczonego przesyłania wiadomości za pomocą głosu. Na podstawie odkryć archeologicznych ustalono, że pierwsze próby rozmowy na odległość stosowane były w dawnych Chinach. Używano do zabawy dwóch metalowych kubków, połączonych ze sobą naprężonym sznurkiem – telefon nitkowy[2]. Z takim urządzeniem eksperymenty przeprowadzał angielski uczony Robert Hooke, któremu udało się skomunikować na odległość 800 m[3].

Za wynalazcę telefonu uważa się Aleksandra Bella, który pierwszy opatentował ten wynalazek w 1876 roku, lecz koncepcja narodziła się wcześniej. Jedno z pierwszych urządzeń skonstruował Antonio Meucci[a]. Kiedy jego żona zachorowała, Antonio Meucci rozpoczął konstruowanie urządzenia, które umożliwiało zdalną komunikację. W pracy nad wynalazkiem przełomowy był 1857 rok. Włoch posiadał działający prototyp zapewniający połączenie między dwoma pomieszczeniami znajdującymi się na różnych kondygnacjach. W kolejnych latach włoski pionier telekomunikacji udoskonalił swoje odkrycie, które nazwał „teletrofono”. W 1860 roku zaprezentował urządzenie, jednak pierwszy aparat telefoniczny nie został opatentowany z prozaicznego powodu – zgłoszenie patentu było dla włoskiego konstruktora zbyt dużym wyzwaniem finansowym, któremu nie podołał[2]. Podobnych prób dokonywał także Niemiec Philipp Reis.

W roku 1876 dwóch wynalazców, Elisha Gray i Alexander Bell, samodzielnie zaprojektowało swoje telefony. Obaj, w odstępie kilku godzin, zgłosili urządzenia do urzędu patentowego; jako pierwszy opatentował swój telefon Bell. Elisha Gray i Alexander Graham Bell stoczyli bitwę prawną o wynalezienie telefonu; zwycięsko wyszedł z niej Bell.

Telegraf i telefon są zbudowane na bazie przewodów elektrycznych, a sukces telefonu Bella wyniknął bezpośrednio z jego prób udoskonalenia telegrafu[4].

Pierwszy telefon był konstrukcją inną niż współczesne, gdyż słuchawka i mikrofon nie były ze sobą zespolone. Nadajnik i odbiornik wykorzystywały zjawisko pola elektromagnetycznego. Mikrofon był zbudowany z metalowej membrany, która wytwarzała drgania powstające pod wpływem fal dźwiękowych mówiącego. Drgania, o których mowa, były przekształcane przez elektromagnes. Drugie takie urządzenie, umieszczone w słuchawce, odbierało drgania z niemal identycznej membrany i przekształcało je w dźwięk. Wyjątkowo prosta konstrukcja mikrofonu elektromagnetycznego sprawiała, że początkowo uzyskanie jakości połączenia, którą można było nazwać satysfakcjonującą, wymagało absolutnej ciszy w otoczeniu. Sytuację poprawiło odkrycie Thomasa Edisona, który w 1877 roku opatentował mikrofon węglowy. W tym urządzeniu granulki węgla zmieniały swoją oporność pod wpływem ciśnienia generowanego przez membranę[2].

Pierwsza faza rozwoju telefonu to połączenie dwóch użytkowników, które było realizowane ręcznie. Operator urządzenia łączył ze sobą dwie linie za pomocą wtyczki i gniazda. Przełom w rozwoju telefonii nastąpił w raz z wynalazkiem automatycznej centrali telefonicznej. Rozwiązanie to opracował w 1889 roku Almon Brown Strowger – amerykański wynalazca i przedsiębiorca. W roku 1896 Bell udoskonalił swój wynalazek – pojawiły się pierwsze telefony z okrągłą tarczą do wybierania numeru. Zmiana systemu wybierania numeru z tarczy na klawiaturę nastąpiła w roku 1963[5].

Pierwszy telefon w Polsce pojawił się niedługo po opatentowaniu przez Bella jego wynalazku. Próby telefonu Bella przeprowadzono wykorzystując 14-kilometrowy odcinek toru telegrafu kolei warszawsko-wiedeńskiej w roku 1877. Wtedy też zadecydowano o rozpoczęciu budowy oddzielnej linii słupów dla telegrafu i telefonu. W styczniu 1878 roku w Warszawie zorganizowano publiczną prezentację możliwości telefonu; przewody połączyły cukiernię Semadeniego w Ogrodzie Saskim z zakładem optycznym Jakuba Pika przy ul. Niecałej[6]. W roku 1882 zostały uruchomione ręczne centrale telefoniczne w Warszawie i w Łodzi. Pionierami telefonii byli też Polacy. Henryk Machalski (1835–1919) opatentował w 1879 roku mikrofon proszkowy własnej konstrukcji i telefon zbudowany z użyciem tego mikrofonu. Telefonem tym transmitował w 1881 roku koncert z Żółkwi do Lwowa. Julian Ochorowicz w latach 1882–1887, pracując w Paryżu, dokonał wielu ulepszeń konstrukcyjnych telefonu, których część znalazła praktyczne zastosowanie[7].

Pierwszy publicznie dostępny wideotelefon powstał w 1936 roku w Niemczech[8] i był w urzędach pocztowych w Berlinie i w Lipsku.

Prace nad telefonem bezprzewodowym trwały od lat 40. XX wieku. W 1956 roku firma Ericsson ze Szwecji opatentowała pierwszy telefon komórkowy. Urządzenie bardziej przypominało walizkę ze słuchawką niż obecne modele telefonów, które mieszczą się w kieszeni.

Pierwszy mobilny telefon opracowała w 1973 roku amerykańska firma Motorola. DynaTAC – Dynamic Adaptive Total Area Coverage to model, który zrewolucjonizował rynek telefonów i zapoczątkował modę na miniaturyzację w tej branży. Dla konstruktorów Motoroli inspiracją był komunikator z filmu „Star Trek”. Urządzenie zaprezentował wynalazca dr. Martin Cooper. Prezentacji dokonał w Nowym Jorku 3 września 1973 roku. 10 lat później zmodyfikowana wersja telefonu DynaTAC trafiła na rynek z ceną sprzedaży 4 tys. dolarów. Mimo wysokiej ceny i ograniczenia połączeń tylko w centrum Chicago, chętnych do zakupu DynaTAC nie brakowało. W 1984 roku firma sprzedała 12 tys. egzemplarzy[9].

Pierwsze telefony komórkowe pracowały w analogowych systemach AMPS i NMT. Przełom to wdrożenie standardu cyfrowego. W Europie i Stanach Zjednoczonych równolegle pracowano nad niezależnymi rozwiązaniami – GSM i CDMA. Po wdrożeniu regulacji dla połączeń cyfrowych w 1993 roku, nastąpił rozkwit branży telekomunikacyjnej i użytkowników telefonów komórkowych przybywało w tempie wyznaczanym przez możliwości produkcyjne firm telekomunikacyjnych[9].

Koniec XX wieku to znaczący rozwój technologii półprzewodników. Matryca dotykowa pierwszy raz została zastosowana w komórce w 1992 roku. Udało się tego dokonać korporacji IBM we współpracy z firmą Bellsouth. Pierwszym modelem telefonu obsługiwanego przez dotyk był model Simon, całkowicie pozbawiony fizycznej klawiatury. Do wybierania numeru służyły wirtualne przyciski wyświetlane na monochromatycznym ekranie. To urządzenie – niesamowicie innowacyjne – było wyposażone w szereg przydatnych funkcji, jak kalkulator, kalendarz, zegar, notatnik. Oprócz nawiązywania połączeń głosowych, model Simon umożliwiał też wysyłanie e-maili. Można zatem założyć, że IBM ze swoim pierwszym telefonem dotykowym, rozpoczął następną wielką rewolucję w konstruowaniu współczesnych telefonów – smartfonów[9].

Powstanie telefonu komórkowego wiąże się z wynalezieniem układów scalonych, co spopularyzowało bezprzewodową łączność radiotelefoniczną. Działa ona na zasadzie centrali, która wysyła sygnały nadawczo-odbiorcze do szeregu podstacji, obsługujących lokalnie posiadaczy telefonów komórkowych w swoim zasięgu działania. Istniejące od początku lat osiemdziesiątych przesyłały dźwięki zapisane w sposób analogowy (NMT). Po opracowaniu cyfrowego systemu łączności (GSM), telefonia komórkowa była najdynamiczniej rozwijającym się działem gospodarki światowej. W obecnym czasie upowszechniają się również telefony III generacji (UMTS, 3G), umożliwiające nie tylko łączność wizyjną z rozmówcą, ale także wykonywanie przy pomocy aparatu operacji bankowych, oglądanie telewizji, komfortową łączność z Internetem czy też obsługę domowych urządzeń.

Rodzaje telefonów[edytuj | edytuj kod]

  • telefon stacjonarny – związany na stałe z konkretnym miejscem, w którym jest zainstalowany;
  • telefon komórkowy – rodzaj aparatu telefonicznego, komunikującego się z siecią naziemną przy użyciu fal radiowych;
  • telefon satelitarny – wykorzystujący sztuczne satelity Ziemi;
  • telefon internetowy lub telefon IP – typ aparatu telefonicznego, który w przeciwieństwie do tradycyjnych aparatów, nie jest podłączany do zwykłej linii telefonicznej, lecz bezpośrednio do sieci komputerowej (wykorzystuje technologię VoIP);
  • smartfon – telefon nowoczesny, z dotykowym ekranem, może się podłączyć do sieci.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Właściwym pomysłodawcą był francuski wynalazca Charles Bourseul, który opublikował w paryskim czasopiśmie L’Illustration (26 sierpnia 1854) artykuł pt. „Transmission électrique de la parole”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Brian Williams Encyklopedia Pytań i odpowiedzi.
  2. a b c Pollard Michael, Aleksander Graham Bell: Historia wynalezienia telefonu i jego wpływu na nasze życie, 1992.
  3. Hooke Robert, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-02-28].
  4. Ilustrowana Encyklopedia: Wynalazki & Odkrycia Studio:Fenix, s. 72.
  5. Pollard Michael, Aleksander Graham Bell: Historia wynalezienia telefonu i jego wpływu na nasze życie, 1992.
  6. Maria Ziółkowska, Skąd my to mamy?, Nasza Księgarnia, Warszawa 1975, s. 69–71.
  7. Telefon – Wynalazki i odkrycia, wynalazki.andrej.edu.pl [dostęp 2019-11-08].
  8. wideotelefon.
  9. a b c Witold Tomaszewski, Telefony Komórkowe, 2004.