Teleskop Subaru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teleskop Subaru
Ilustracja
Budynek Teleskopu Subaru
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stan

 Hawaje

Organizacja

National Astronomical Observatory of Japan

Lokalizacja

Mauna Kea

Wysokość n.p.m.

4139 m[1]

Zakres widma

optyczne, podczerwień

Ukończenie budowy

1998

Typ

Cassegrain

Średnica zwierciadła

całkowita – 8,3 m, użyteczna – 8,2[2] m

Rozdzielczość kątowa

0,23"[2] ''

Powierzchnia zwierciadła

53 m²

Długość ogniskowej

15[3] m

Montaż

azymutalny

Kopuła

cylindryczna

Położenie na mapie Hawajów
Mapa konturowa Hawajów, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Teleskop Subaru”
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa konturowa Oceanu Spokojnego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Teleskop Subaru”
Ziemia19°49′32″N 155°28′36″W/19,825556 -155,476667
Strona internetowa

Teleskop Subaru (jap. すばる望遠鏡) – japoński teleskop pracujący w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw. optyką aktywną. Znajduje się w obserwatorium Mauna Kea na Hawajach (Stany Zjednoczone) na wysokości 4139 m n.p.m., nieopodal Teleskopów Kecka. Posiada zwierciadło monolityczne o łącznej średnicy 8,3 metra (z czego do obserwacji używane jest 8,2 m), które powstało przez zgrzanie 55 w większości sześciokątnych segmentów. Wyposażono go w 261 siłowników, które kompensują ewentualne odkształcenia zwierciadła[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomysł i postępy nad pracami[edytuj | edytuj kod]

Latem 1984 roku pojawił się pomysł na zbudowanie wielkiego teleskopu (pierwotnie miał on mieć 7,5 m średnicy) pod nazwą Japan National Large Telescope (JNLT). Tokijskie Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu w Tokio powołało zespół inżynierów, a światowa społeczność astronomów zaoferowała swoją pomoc w projekcie. Protokół ustaleń budowy między Tokijskim Obserwatorium Astronomicznym i Uniwersytetem Hawajskim został podpisany w 1986 roku. W 1989 roku przeprowadzono testy z optyką aktywną, a w 1991 projektowano i testowano m.in. w tunelu aerodynamicznym kształt budynku dla teleskopu. Projekt konstrukcji został publicznie ogłoszony w 1990, jednocześnie zmieniono wielkość teleskopu z planowanych 7,5 m do 8,2 m.

Budowę teleskopu rozpoczęto w kwietniu 1991. Wtedy również pojawiła się propozycja zmiany nazwy teleskopu na Teleskop Subaru na cześć znanej pod taką właśnie nazwą w Japonii gromady Plejad.

Pierwsze światło teleskopu uzyskano 24 grudnia 1998 roku. Uroczyste rozpoczęcie pracy nastąpiło we wrześniu 1999 roku. Prace wykończeniowe trwały jeszcze kilka miesięcy i ostatecznie budowę zakończono w marcu 2000 roku.

Od grudnia 2000 roku teleskop jest dostępny dla międzynarodowej społeczności astronomów[2].

Wypadki podczas budowy[edytuj | edytuj kod]

Podczas budowy teleskopu doszło do dwóch wypadków, w których życie straciło 4 robotników. 13 października 1993 pracownik zginął przygnieciony przez wózek. 16 stycznia 1996 podczas spawania iskry spowodowały zapłon izolacji, a toksyczny dym spowodował śmierć 3 robotników i zatrucie 26 innych[4].

Awaria w 2011[edytuj | edytuj kod]

2 lipca 2011 roku nastąpił wyciek płynu z jednej z części teleskopu[5]. Obserwacje udało się wznowić 22 lipca, a do pełnej sprawności teleskop powrócił 26 sierpnia[6].

Przyrządy teleskopu[edytuj | edytuj kod]

Na Teleskopie Subaru można zamontować w czterech punktach kilka przyrządów. Do najczęściej wykorzystywanych należą:

  • Subaru Prime Focus Camera (Suprime-Cam) – 80-megapikselowy aparat działający w zakresie światła widzialnego
  • Multi-Object Infrared Camera and Spectrograph (MOIRCS) – szerokokątny aparat i spektrograf posiadający możliwość jednoczesnej rejestracji widm kilku badanych obiektów
  • Infrared Camera and Spectrograph (IRCS) – aparat i spektrograf działający w podczerwieni
  • Cooled Mid Infrared Camera and Spectrometer (COMICS) – aparat i spektroskop działający w średniej podczerwieni
  • Faint Object Camera And Spectrograph (FOCAS) – aparat i spektrograf działający w zakresie światła widzialnego z możliwością rejestracji widm 100 obiektów naraz
  • High Dispersion Spectrograph (HDS) – spektrograf działający w zakresie światła widzialnego
  • Fiber Multi Object Spectrograph (FMOS) – spektrograf działający w zakresie podczerwieni z możliwością zbierania danych z 400 obiektów równocześnie
  • High-Contrast Coronographic Imager for Adaptive Optics (HiCIAO) – kamera działająca w podczerwieni używana do wykrywania planet pozasłonecznych
  • Hyper Suprime-Cam – zamontowany na początku 2012 roku, wyprodukowany przez firmę Canon i ważący ok. 3 ton, 900-megapikselowy aparat cyfrowy[7].

Najważniejsze odkrycia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Physical parameters of Subaru Telescope. [dostęp 2012-10-20]. (ang.).
  2. a b c d Praca zbiorowa. Current Performance and On-Going Improvements of the 8.2 m Subaru Telescope. „Publ. Astron. Soc. Japan”. 56, s. 381–397, 2004-04-25. Astronomical Society of Japan. (ang.). 
  3. Specifications. [dostęp 2012-10-20]. (ang.).
  4. Ryan Ozawa. The H4 Hawai`i Times – News with Ryan Ozawa!. „The H4 Hawai`i Times”, 1996-01-17. (ang.). 
  5. Serious Hardware Incident with the Subaru Telescope Interrupts Its Operation. [dostęp 2012-10-20]. (ang.).
  6. Report 4: Resumption of Open Use Observations at Cassegrain Focus. 2011-09-13. [dostęp 2012-10-20]. (ang.).
  7. Kavli Institute for the Physics and Mathmatics of the Universe: Subaru Telescope HSC Wide Field Corrector completed. [dostęp 2012-10-21]. (ang.).
  8. NAOJ: Discovery of the Most Distant Galaxy in the Cosmic Dawn. 2012-07-03. [dostęp 2012-10-21]. (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]