Teleskop Subaru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teleskop Subaru
Budynek Teleskopu Subaru
Budynek Teleskopu Subaru
Państwo  Japonia
Organizacja National Astronomical Observatory of Japan
Lokalizacja Mauna Kea, Hawaje
Wysokość n.p.m. 4139 m[1]
Zakres widma optyczne, podczerwień
Ukończenie budowy 1998
Typ Cassegrain
Średnica zwierciadła całkowita – 8,3 m, użyteczna – 8,2[2] m
Rozdzielczość kątowa 0,23"[2]
Powierzchnia zwierciadła 53 m²
Długość ogniskowej 15[3] m
Montaż azymutalny
Kopuła cylindryczna
Położenie na mapie Hawajów
Mapa lokalizacyjna Hawajów
Teleskop Subaru
Teleskop Subaru
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Teleskop Subaru
Teleskop Subaru
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Teleskop Subaru
Teleskop Subaru
Ziemia 19°49′32″N 155°28′36″W/19,825556 -155,476667
Strona internetowa

Teleskop Subaru (jap. すばる望遠鏡) – japoński teleskop pracujący w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw. optyką aktywną. Znajduje się w obserwatorium Mauna Kea na Hawajach na wysokości 4139 m n.p.m. nieopodal Teleskopów Kecka. Posiada zwierciadło monolityczne o łącznej średnicy 8,3 metra (z czego do obserwacji używane jest 8,2 m), które powstało przez zgrzanie 55 w większości sześciokątnych segmentów. Wyposażono go w 261 siłowników, które kompensują ewentualne odkształcenia zwierciadła[2].

Historia[edytuj]

Pomysł i postępy nad pracami[edytuj]

Latem 1984 roku pojawił się pomysł na zbudowanie wielkiego teleskopu (pierwotnie miał on mieć 7,5 m średnicy) pod nazwą Japan National Large Telescope (JNLT). Tokijskie Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu w Tokio powołało zespół inżynierów, a światowa społeczność astronomów zaoferowała swoją pomoc w projekcie. Protokół ustaleń budowy między Tokijskim Obserwatorium Astronomicznym i Uniwersytetem Hawajskim został podpisany w 1986 roku. W 1989 roku przeprowadzono testy z optyką aktywną, a w 1991 projektowano i testowano m.in. w tunelu aerodynamicznym kształt budynku dla teleskopu. Projekt konstrukcji został publicznie ogłoszony w 1990, jednocześnie zmieniono wielkość teleskopu z planowanych 7,5 m do 8,2 m.

Budowę teleskopu rozpoczęto w kwietniu 1991. Wtedy również pojawiła się propozycja zmiany nazwy teleskopu na Teleskop Subaru na cześć znanej pod taką właśnie nazwą w Japonii gromady Plejad.

Pierwsze światło teleskopu uzyskano 24 grudnia 1998 roku. Uroczyste rozpoczęcie pracy nastąpiło we wrześniu 1999 roku. Prace wykończeniowe trwały jeszcze kilka miesięcy i ostatecznie budowę zakończono w marcu 2000 roku.

Od grudnia 2000 roku teleskop jest dostępny dla międzynarodowej społeczności astronomów[2].

Wypadki podczas budowy[edytuj]

Podczas budowy teleskopu doszło do dwóch wypadków, w których życie straciło 4 robotników. 13 października 1993 pracownik zginął przygnieciony przez wózek. 16 stycznia 1996 podczas spawania iskry spowodowały zapłon izolacji, a toksyczny dym spowodował śmierć 3 robotników i zatrucie 26 innych[4].

Awaria w 2011[edytuj]

2 lipca 2011 roku nastąpił wyciek płynu z jednej z części teleskopu[5]. Obserwacje udało się wznowić 22 lipca, a do pełnej sprawności teleskop powrócił 26 sierpnia[6].

Przyrządy teleskopu[edytuj]

Na Teleskopie Subaru można zamontować w czterech punktach kilka przyrządów. Do najczęściej wykorzystywanych należą:

  • Subaru Prime Focus Camera (Suprime-Cam) – 80-megapikselowy aparat działający w zakresie światła widzialnego
  • Multi-Object Infrared Camera and Spectrograph (MOIRCS) – szerokokątny aparat i spektrograf posiadający możliwość jednoczesnej rejestracji widm kilku badanych obiektów
  • Infrared Camera and Spectrograph (IRCS) – aparat i spektrograf działający w podczerwieni
  • Cooled Mid Infrared Camera and Spectrometer (COMICS) – aparat i spektroskop działający w średniej podczerwieni
  • Faint Object Camera And Spectrograph (FOCAS) – aparat i spektrograf działający w zakresie światła widzialnego z możliwością rejestracji widm 100 obiektów naraz
  • High Dispersion Spectrograph (HDS) – spektrograf działający w zakresie światła widzialnego
  • Fiber Multi Object Spectrograph (FMOS) – spektrograf działający w zakresie podczerwieni z możliwością zbierania danych z 400 obiektów równocześnie
  • High-Contrast Coronographic Imager for Adaptive Optics (HiCIAO) – kamera działająca w podczerwieni używana do wykrywania planet pozasłonecznych
  • Hyper Suprime-Cam – zamontowany na początku 2012 roku, wyprodukowany przez firmę Canon i ważący ok. 3 ton, 900-megapikselowy aparat cyfrowy[7].

Najważniejsze odkrycia[edytuj]

Przypisy

  1. Physical parameters of Subaru Telescope (ang.). [dostęp 2012-10-20].
  2. a b c d praca zbiorowa. Current Performance and On-Going Improvements of the 8.2 m Subaru Telescope. „Publ. Astron. Soc. Japan”. 56, s. 381–397, 2004-04-25. Astronomical Society of Japan (ang.). 
  3. Specifications (ang.). [dostęp 2012-10-20].
  4. Ryan Ozawa. The H4 Hawai`i Times – News with Ryan Ozawa!. „The H4 Hawai`i Times”, 1996-01-17 (ang.). 
  5. Serious Hardware Incident with the Subaru Telescope Interrupts Its Operation (ang.). [dostęp 2012-10-20].
  6. Report 4: Resumption of Open Use Observations at Cassegrain Focus (ang.). 2011-09-13. [dostęp 2012-10-20].
  7. Kavli Institute for the Physics and Mathmatics of the Universe: Subaru Telescope HSC Wide Field Corrector completed (ang.). [dostęp 2012-10-21].
  8. NAOJ: Discovery of the Most Distant Galaxy in the Cosmic Dawn (ang.). 2012-07-03. [dostęp 2012-10-21].

Linki zewnętrzne[edytuj]