Telomeraza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat działania telomerazy
Część RNA telomerazy Tetrahymena (Tetrahymena thermophila)

Telomerazaenzym rybonukleoproteinowy, którego zadaniem jest dobudowanie brakującego (w związku z tzw. problemem replikacji końca) 3'-terminalnego odcinka nici DNA (tak zwanej nici wiodącej)[1]. Telomeraza posługuje się w tym celu zintegrowaną z nią cząsteczką RNA. Cząsteczka ta ma odcinek bogaty w cytozynę, odgrywający rolę matrycy do wydłużenia końca 3' DNA. Do nici tej dobudowywane są sekwencje telomerowe. Z kolei prymaza syntetyzuje primer (RNA starterowy), którego obecność pobudza polimerazę do odtworzenia brakującego fragmentu nici opóźnionej DNA. Po replikacji RNA starterowy jest usuwany. Powstaje nowy ubytek - tym razem jednak w obrębie telomeru, a nie obszaru kodującego.

Telomeraza występuje w intensywnie dzielących się komórkach, a jej aktywność zmniejsza się z wiekiem. To zmniejszenie aktywności łączy się ze starzeniem się komórek. W komórkach nowotworowych aktywność telomerazy zwykle (poza niektórymi nowotworami w późnych stadiach[2]) jest podwyższona. Znaczne ilości telomerazy występują w limfocytach i makrofagach[2]. Aktywność telomerazy przedłużają kurkuminoidy występujące w roślinach z rodzaju traganek: Astragalus propinquus i Astragalus membranaceus[3].

Według Carol Greider i Elizabeth Blackburn telomeraza jest intensywnie syntetyzowana w komórkach linii płciowej a w komórkach somatycznych ulega represji. Rozwój nowotworów jest natomiast związany z zahamowaniem działania represora[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. G. Gavory, M. Farrow, S. Balasubramanian. Minimum length requirement of the alignment domain of human telomerase RNA to sustain catalytic activity in vitro.. „Nucleic Acids Res”. 30 (20), s. 4470-4480, 2002. DOI: 10.1093/nar/gkf575. PMID: 12384594. 
  2. a b c Ferris Jabr. Święto nauki. „Świat Nauki”. nr. 7 (239), s. 42-51, lipiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380.  za Carol W. Greider, Elizabeth H Blackburn. Telomery, telomeraza i nowotwory. „Świat Nauki”, kwiecień 1996. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  3. Thanachai Taka, Chatchawan Changtam, Pak Thaichana, Navakoon Kaewtunjai, Apichart Suksamrarn, T. Randall Lee & Wirote Tuntiwechapikul. Curcuminoid derivatives enhance telomerase activity in an in vitro TRAP assay. „Bioorganic & Medicinal Chemistry Letters”, 2014 (ang.).