Templewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°26′36″N 15°23′17″E
- błąd 38 m
WD 52°28'N, 15°20'E
- błąd 20288 m
Odległość 854 m
Templewo
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. Chrystusa Króla
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat międzyrzecki
Gmina Bledzew
Liczba ludności (2019) 440[1]
Strefa numeracyjna 95
Kod pocztowy 66-350[2]
Tablice rejestracyjne FMI
SIMC 0178637
Położenie na mapie gminy Bledzew
Mapa konturowa gminy Bledzew, na dole znajduje się punkt z opisem „Templewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Templewo”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Templewo”
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego
Mapa konturowa powiatu międzyrzeckiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Templewo”
Ziemia52°26′36″N 15°23′17″E/52,443333 15,388056

Templewo (niem. Tempel[3]) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Bledzew[4][5].

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości po raz pierwszy zanotowana została w 1251 jako Templov, a w 1303 po niemiecku Templewald (niem. Las świątynny). W czasie zaborów Polski w niemieckiej formie Tempel[3]. Pochodzi od łacińskiej nazwy zakonu Templariuszy Fratres Militiae Templi, Pauperes Commilitones Christi Templique Salomonis. Słowo temple oznacza po łacinie świątynię[6][7][8].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Templewo[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0178643 Kryl przysiółek
0178650 Templewo przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość historycznie leżała w Wielkopolsce i była wsią duchowną, czyli należącą do kleru. Na kartach historii pojawia się w 1251, kiedy książę wielkopolski Władysław Odonic uposaża majętnościami ziemskimi katolicki zakon rycerski Templariuszy. W tym samym roku biskup poznański Boguchwał II układa się z zakonem o pobór dziesięciny z włości należących do diecezji. Dokument wyłuszcza daniny i ciężary mieszkańców Templewa wobec zamku w Międzyrzeczu[6][8][7].

Kolejny dokument z 1293 wystawiony przez księcia wielkopolskiego Przemysła II potwierdza nadanie tej włości na rzecz klasztoru zemskiego w Bledzewie i nazywa wieś cruciferorum, czyli wsią krzyżacką lub krzyżową – od wizerunku czerwonego, zakonnego krzyża Templariuszy[6].

Po kasacie zakonu w 1307 roku majętności Templariuszy w Wielkopolsce przejęli Joannici. Wieś stanowiła od tego momentu własność komandorii tego zakonu w Łagowie[8]. W 1303 dokument wystawiony przez biskupa poznańskiego Andrzeja Zarembę ogłosił, że zwalnia on od płacenia dziesięciny na lat 16 wszystkich, którzy będą osadzać na prawie niemieckim[6].

Miejscowość zanotowały spisane w języku łacińskim historyczne dokumenty podatkowe. Inwentarz dochodów biskupstwa z roku 1564 wymienia Templewo quotannis solvere solebat per 20 ungaricales, facit flor. 34 gr. 20[6]. W okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów wieś położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W miejscowości znajdował się wówczas kościół parafialny. Parafia liczyła wtedy 12,5 łana powierzchni, 16 zagrodników, 6 komorników, 1 rzemieślnik oraz 3 pasterzy wypasających 100 owiec[9].

Pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[10]. Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r., miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

We wsi są 3 sklepy, a także remiza OSP i biblioteka.

Obiekt 3003[edytuj | edytuj kod]

Radziecki magazyn bojowych ładunków jądrowych – Obiekt 3003

W czasach PRL-u na mocy tajnej umowy pomiędzy rządami PRL i ZSRR w ramach operacji „Wisła”, w pobliżu wsi powstał jeden z trzech magazynów radzieckiej broni jądrowej na terenie Polski, z przeznaczeniem do przekazania Ludowemu Wojsku Polskiemu do użycia w przypadku wojny (skład specjalny 3003; pozostałe znajdowały się w Podborsku – skład specjalny 3001 oraz w Brzeźnicy koło Jastrowia – skład specjalny 3002[11][12]). Zbudowany został przez polskie jednostki inżynieryjne i stanowił własność Polski. Został przekazany w użytkowanie jednostkom armii radzieckiej. Ochraniany był przez radzieckie jednostki Specnazu. Po wycofaniu jednostek Armii Czerwonej obiekt pozostawał w rękach wojskowych, następnie opuszczony i przekazany nadleśnictwu. W 2011 został rozebrany magazyn typu „Granit”, parę lat wcześniej wyburzono część koszarową. Obecnie zostały jedynie dwa podziemne magazyny.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[13]:

  • kościół parafialny pod wezwaniem Chrystusa Króla, klasycystyczny z 1714 roku, 1877 roku, 1960 roku
    • cmentarz przykościelny

inne zabytki:

  • dwór z XIX wieku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jednostki organizacyjne i pomocnicze: Sołectwa Gminy Bledzew, Warszawa: BIP Bledzew, 30 czerwca 2019.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1722 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Tempel (GenWiki) (niem.). [dostęp 2015-07-20].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Rejestr TERYT
  6. a b c d e Templewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 292.
  7. a b Grabski 1960 ↓.
  8. a b c Burzyński 2010 ↓.
  9. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, s. 37, Warszawa 1883.
  10. Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 248.
  11. Alfred Siatecki: Drugi klucz do bramy. Zielona Góra: 2010, s. 164–168. ISBN 978-83-88426-58-2. [dostęp 2015-11-15].
  12. Piotr Osęka: Armia Radziecka z tobą od dziecka, „Gazeta Wyborcza” – dodatek „Ale Historia”, 16 września 2013.
  13. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 23. [dostęp 2013-01-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Jan Grabski: Trzysta miast wróciło do Polski. Warszawa: PAX, 1960, s. 227,422.
  • Edmund Burzyński: Zakon rycerski templariuszy na ziemiach Polski piastowskiej i na Pomorzu Zachodnim. Warszawa: Wyd. „Templum”, 2010, s. 122–126. ISBN 978-83-929218-7-5.