Tennessee

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tennessee
State of Tennessee
stan
16. stan od 1 czerwca 1796
Ilustracja
Most Hernando de Soto nad rzeką Missisipi w Memphis.
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Agriculture and commerce
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Nashville
Kod ISO 3166-2 US-TN
Gubernator Bill Lee (R)
Powierzchnia 109 247 km²[1]
Populacja (2020)
• liczba ludności

6 910 840
• gęstość 64,8 os./km²
Strefa czasowa UTC-05:00
UTC-04:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Tennessee (wymowa: /tɛnɪˈsiː/ i) – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych.

Graniczy z ośmioma stanami, na północy z Kentucky i Wirginią, na wschodzie z Karoliną Północną, na południu z Georgią, Alabamą, Missisipi, a na zachodzie z Arkansas i Missouri[2].

Stan o bardzo wydłużonym kształcie. Wschodnia część stanu jest górzysta (Appalachy), środkową stanowi dolina Tennessee, a zachodnią wyżyna Cumberland i dolina Missisipi. W krajobrazie stanu dominują rolnictwo i leśnictwo. Roślinność stanowią lasy liściaste (zachód), mieszane (wschód) i jodłowo-świerkowe w górach.

Obszar metropolitalny Nashville-Davidson-Murfreesboro jest największy w stanie i liczy ponad 2 mln mieszkańców[3].

Swoje siedziby mają tutaj takie firmy jak FedEx, International Paper, Dollar General, AutoZone, Tractor Supply i HCA Holdings[2].

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

  • Dewiza: Agriculture and Commerce (Rolnictwo i handel)
  • Przydomek: Volunteer State
  • Znaczenie przydomku: Stan ochotników (dotyczy udziału mieszkańców stanu, którzy wzięli udział w wojnie 1812 roku)
  • Symbole: przedrzeźniacz, tulipanowiec amerykański, irys

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

  • Klimat: podzwrotnikowy wilgotny, średnia temp. w styczniu 4–5 st. C, w lipcu 25–27 st. C
  • Główne rzeki: Missisipi, Cumberland i Tennessee
  • Najwyższy szczyt: Clingmans Dome (2025 m n.p.m)
  • Liczba hrabstw: 95
  • Największe hrabstwo: Shelby
  • Liczba parków stanowych: 50

Jest w dwóch strefach czasowych: East Tennessee w UTC-05:00 i Middle Tennessee oraz West Tennessee w UTC-06:00. W Tennessee znajduje się więcej jaskiń niż w jakimkolwiek innym stanie. Ponad 10 tys. (20%) amerykańskich jaskiń znajduje się w Tennessee[4].

Większe miasta[edytuj | edytuj kod]


Nashville
Nashville
Memphis
Memphis

Lp. Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców (2017)[5]

Knoxville
Knoxville
Chattanooga
Chattanooga

1 Nashville Davidson 667 560
2 Memphis Shelby 652 236
3 Knoxville Knox 187 347
4 Chattanooga Hamilton 179 139
5 Clarksville Montgomery 153 205
6 Murfreesboro Rutherford 136 372
7 Franklin Williamson 78 321
8 Jackson Madison 66 847
9 Johnson City Washington 66 391
10 Bartlett Shelby 59 102

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w Tennessee.
Scena uliczna w Memphis.

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Tennessee liczy 6 910 840 mieszkańców, co oznacza wzrost o 564 735 (8,9%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[6]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,0% populacji, 22,1% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,7% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,2% ludności stanu stanowią kobiety[7].

Język[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są[8]:

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2019 roku 77,2% mieszkańców stanowi ludność biała (73,3% nie licząc Latynosów), 16,7% to czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 2,3% miało rasę mieszaną, 1,8% to Azjaci, 0,3% to rdzenna ludność Ameryki i 0,05% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 5,7% ludności stanu[9].

Poza osobami pochodzenia afroamerykańskiego, do największych grup należą osoby pochodzenia „amerykańskiego” (12,8%), irlandzkiego (8,8%), angielskiego (8,7%) i niemieckiego (8,4%). Do innych większych grup należą osoby pochodzenia meksykańskiego (230,9 tys.), europejskiego (190,5 tys.), włoskiego (146,5 tys.), szkocko-irlandzkiego (139,7 tys.), szkockiego (129,5 tys.), francuskiego (114,2 tys.), afrykańskiego subsaharyjskiego (95,6 tys.), polskiego (79 tys.), brytyjskiego (65,9 tys.) i holenderskiego (62,8 tys.)[9].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy Kościół Baptystów w Nashville.
Świątynia Masona w Memphis, będąca międzynarodową siedzibą Kościoła Bożego w Chrystusie.
 Osobny artykuł: Protestantyzm w Tennessee.

Tennessee jest trzecim najbardziej religijnym stanem w USA, gdzie ponad trzy czwarte dorosłych twierdzi, że wierzy w Boga z absolutną pewnością[2].

Struktura religijna w 2014 r.[10]:

Większość protestantów w Tennessee to baptyści, a największą pojedynczą organizacją w stanie jest Południowa Konwencja Baptystów. Pod względem liczby członków na kolejnych miejscach plasują się Zjednoczony Kościół Metodystyczny i Kościół katolicki. Obok baptystów, społeczność ewangelikalna jest silnie reprezentowana przez lokalne zbory bezdenominacyjne (np. New Direction Christian Church), Kościoły Chrystusowe, zbory zielonoświątkowe i wiele mniejszych grup[11].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Produkt krajowy brutto Tennessee w 2015 roku osiągnął wartość 177,1 mld USD[12], co uplasowało stan na 18. miejscu w Stanach Zjednoczonych[12]. Roczny wzrost PKB w 2016 roku wyniósł 2% i był wyższy od przeciętnej w Stanach Zjednoczonych (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%)[13]. W przeliczeniu na głowę mieszkańca w 2016 roku wyniósł on 43 267 co uplasowało stan na 38. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577USD)[14].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Elektrownia szczytowo-pompowa TVA Raccoon Mountain jest największą elektrownią wodną w stanie Tennessee[15].
  • chemiczny
  • tekstylny
  • elektro-maszynowy
  • wełny
  • spożywczy

Energia[edytuj | edytuj kod]

W 2019 roku energia elektryczna w stanie wytwarzana jest przez elektrownie jądrowe (44%), węglowe (23%), z gazu ziemnego (20%) i energię wodną (12%)[15].

Rolnictwo i leśnictwo[edytuj | edytuj kod]

Dolina rzeki Nolichucky.

Obszary uprawne zajmują 40% powierzchni stanu. Ponad 14 milionów akrów gruntów rolnych i leśnych poza rolnictwem generuje rocznie około 300 mln dolarów ze sprzedaży drewna, co czyni Tennessee jednym z wiodących w kraju producentów tarcicy liściastej[16].

  • Główne uprawy: tytoń, pomidory, fasola szparagowa, bawełna, soja, kukurydza, pszenica i sorgo
  • Hodowla kóz, bydła, koniowatych, brojlerów i trzody chlewnej

Transport[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej wysunięte na zachód miasto Tennessee, Memphis, jest jednym z najbardziej ruchliwych na świecie węzłów komunikacyjnych dla transportu barkowego, lotniczego, ciężarowego i kolejowego[15].

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Informacje dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. a b c Shelbi Austin, 10 Things to Know About Tennessee, US News, 2019 [dostęp 2021-01-03] (ang.).
  3. Mount Juliet (Wilson, Tennessee, USA) – Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information, www.citypopulation.de [dostęp 2021-01-03].
  4. Protecting Caves in Tennessee, The Nature Conservancy (web.archive.org), 4 marca 2016 [dostęp 2021-01-03] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04].
  5. Biggest Cities in Tennessee, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-02-05].
  6. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-07-01].
  7. U.S. Census Bureau QuickFacts: Tennessee; United States, www.census.gov [dostęp 2021-07-01] (ang.).
  8. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-02-03].
  9. a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02), data.census.gov [dostęp 2021-07-01].
  10. Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics, Pew Research Center [dostęp 2019-02-05] (ang.).
  11. a b Tennessee, Religious Traditions, 2010, www.thearda.com [dostęp 2019-02-05].
  12. a b Lam Cao and Robert P. Tate: Gross Domestic Product by State, Annual Statistics for (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-29].
  13. Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2016 (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-29].
  14. Per capita Real Gross Domestic Product (GDP) of the United States in 2016, by state (ang.). The Statistics Portal. [dostęp 2017-10-29].
  15. a b c Tennessee – State Energy Profile Analysis – U.S. Energy Information Administration (EIA), www.eia.gov [dostęp 2021-01-03].
  16. Tennessee Department of Agriculture, NASDA [dostęp 2021-01-03] (ang.).