Teodor Axentowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teodor Axentowicz
Teodor Axentowicz-NAC- 1-K-2163.jpg
Teodor Axentowicz w swojej pracowni
Data i miejsce urodzenia 13 maja 1859
Braszów
Data i miejsce śmierci 26 sierpnia 1938
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Teodor Axentowicz (ur. 13 maja 1859 w Braszowie w Siedmiogrodzie, zm. 26 sierpnia 1938 w Krakowie) – polski malarz, rysownik i grafik pochodzenia ormiańskiego[1], profesor i rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Życiorys[edytuj]

Teodor Axentowicz, Autoportret z paletą, 1898

W latach 1879–1882 Axentowicz kształcił się w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, 1882-1895 studiował w Paryżu (pracownia Carolusa-Durana[2]). Współpracował jako ilustrator w czasopismach oraz wykonywał kopie obrazów dawnych mistrzów, m.in. Botticellego i Tycjana. W latach 1890–1899 odbył wiele podróży do Londynu i Rzymu, gdzie malował portrety kobiet i polskiej arystokracji. W Anglii poznał Izę z Giełgudów, z którą w 1893 roku wziął ślub.

W 1894 współpracował z Wojciechem Kossakiem i Janem Styką przy realizacji Panoramy Racławickiej. W 1895 przyjechał do Krakowa, gdzie objął stanowisko profesora w Szkole Sztuk Pięknych, które piastował do 1934. W 1897 założył szkołę malarstwa dla kobiet[potrzebny przypis]. Był współzałożycielem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, którego celem było organizowanie wystaw; do członków założycieli należeli także: Józef Chełmoński, Julian Fałat, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer, Jan Stanisławski, Włodzimierz Tetmajer, Leon Wyczółkowski i Stanisław Wyspiański.

W 1910 został rektorem krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Od 1928 członek honorowy Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie.

Wystawiał swe prace m.in. w Berlinie (1896, 1913), St. Louis (1904), Monachium (1905, 1935), Londynie (1906), Wiedniu (1908), Rzymie (1911), Wenecji (1914, 1926), Paryżu (1921), Chicago (1927), Pradze (1927).

Artysta zmarł 26 sierpnia 1938[3].

Twórczość[edytuj]

Axentowicz zdobył uznanie jako portrecista (m.in. „Gazda Pająk z Nowego Żywczańskiego” (1934)), malarz pięknych kobiet (m.in. „Portret damy w czarnej sukni” (1906)) oraz autor scen rodzajowych pokazujących obrzędy i obyczaje Hucułów (cenione prace: „Pogrzeb Huculski” (1882), „Święto Jordanu” (1893) i „Kołomyjka” (1895). W latach 1911-1912 wykonał według olejnego szkicu z 1900 r. kompozycję „Poselstwo polskie u Henryka Walezego”, a także dzieła dotyczące Ormian: „Chrzest Armenii” (1900) czy „Ormianie w Polsce” (ok. 1930)[2][4].

Zajmował się także grafiką ilustracyjną i projektowaniem plakatów wystaw. Był autorem projektu witraża dla katedry ormiańskiej we Lwowie (1895), który nie został zrealizowany. Był również współzałożycielem towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków w Krakowie oraz wiedeńskiej „Secesji” (Secession) i Stowarzyszenia Narodowego Sztuk Pięknych we Francji. W 1906 r. abp Józef Teodorowicz, zaprosił Teodora Axentowicza i jego przyjaciela z Akademii, Józefa Mehoffera, do udziału w pracach nad renowacją katedry ormiańskiej we Lwowie. Tę propozycję poparł komitet przebudowy tej świątyni. Axentowiczowi zaproponowano zaprojektowanie nowego ołtarza z marmuru oraz mozaiki w absydzie centralnej i ambony[5].

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]