Teodor Gryfita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Teodor Gryfita, zwany też Czader lub Cedro (zm. 1237) – wojewoda krakowski w latach 30. XIII wieku.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z możnowładczego rodu Gryfitów, który w okresie jego życia odgrywał dominującą rolę polityczną w Małopolsce. Był synem Jana Gryfity. Pierwszy raz wzmiankowany w latach 1222-1223, znika ze źródeł w 1225 (w związku z ucieczką Gryfitów z Małopolski i ich buntem przeciwko Leszkowi Białemu – wrócili do Małopolski po śmierci księcia). Po śmierci swego brata Marka z Brzeźnicy[1] został w 1231 mianowany wojewodą krakowskim, którą to funkcję pełnił aż do śmierci. Wspomagał Henryka Brodatego w przejęciu przezeń tronu krakowskiego i pełnił faktyczne rządy w Małopolsce pod nieobecność monarchy. W 1234 roku Henryk Brodaty powierzył mu akcję kolonizacji Podhala. W tym celu Teodor ufundował klasztor cystersów w Ludźmierzu (dokąd sprowadził zakonników z rodowej fundacji Gryfitów w Jędrzejowie). Jest także niekiedy wiązany z fundacją krakowskiego klasztoru franciszkanów.

Literatura[edytuj]

Przypisy

  1. Część badaczy przypuszcza, że Marek, brat Teodora, zmarł w 1224 lub 1225, a w późniejszym okresie stanowisko wojewody krakowskiego otrzymał jego współrodowiec o tym samym imieniu, którego jednak stopień pokrewieństwa z Teodorem nie jest znany. Por. L. M. Wójcik, Ród Gryfitów..., s. 53-55.