Teodor Morawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teodor Morawski
Ilustracja
Herb
korab
Data i miejsce urodzenia 1 listopada 1797
Mikołajewice
Data i miejsce śmierci 21 września 1879
Paryż
Ojciec Michał Morawski
Matka Teresa z Podczaskich

Teodor Morawski herbu Korab (ur. 1 listopada 1797 w Mikołajewicach, zm. 21 września 1879 w Paryżu) – polski polityk związany z kaliszanami, uczestnik powstania listopadowego, historyk, wydawca, wolnomularz[1].

Urodził się 1 listopada 1797 r. w Mikołajewicach nad Wartą w rodzinie ziemiańskiej pieczętującej się rozpowszechnionym na ziemi sieradzkiej h. Korab. Był synem Michała – cześnika sieradzkiego i Teresy z Podczaskich z Piwonic koło Kalisza; bratem Teofila. Uczył się w Warszawie w szkole prywatnej, potem w liceum.

W 1816 r. ukończył Szkołę Prawa i Administracji, przekształconą później w Uniwersytet Warszawski. Już na studiach tłumaczył różne utwory, a także sam pisał satyryczne wiersze. Wraz z Brunem Kicińskim wydawał m.in. "Tygodnik Literacki Polski i Zagraniczny" oraz "Gazetę Codzienną Narodową i Obcą", później gazetę "Orzeł Biały". Cenzura jednak uniemożliwiła pracę wydawniczą.

Był uczestnikiem tajnych związków, był członkiem loży wolnomularskiej Bracia Zjednoczeni w 1820 roku[2], był współzałożycielem Towarzystwa Patriotycznego, dla którego napisał tekst przysięgi:

"Przysięgam w obliczu Boga Wszechmogącego i Ojczyzny i ręczę słowem honoru, że użyję wszelkich sił moich do wskrzeszenia mojej lubej Matki, że poświęcę dla jej wolności i niepodległości nie tylko mój majątek, ale nawet i życie"[3].

Wkrótce jednak opuścił Warszawę i udał się do Dąbrówki – majątku przeznaczonego dla niego przez rodziców. Odtąd stał się czynnym członkiem tzw. partii kaliskiej, której przewodzili bracia Bonawentura Niemojowski i Wincenty Niemojowski. W 1825 r. został posłem, lecz po udziale w demonstracyjnym powitaniu na rogatkach Warszawy Wincentego Niemojowskiego został z rozkazu księcia Konstantego aresztowany do końca obrad sejmu. Morawski wrócił do Dąbrówki, lecz obawiając się ponownego aresztowania przez Drezno wyjechał do Paryża, gdzie po wybuchu powstania opisywał w prasie francuskiej sytuację w Królestwie Polskim i reprezentował Rząd Narodowy Królestwa Polskiego we Francji.

W lipcu 1831 r. wrócił do kraju i włączył się w nurt polityki. Deputowany i poseł z powiatu kaliskiego województwa kaliskiego na sejm powstańczy od 23 lipca 1831 roku[4]. Stał się jednym z najaktywniejszych członków grupy kaliszan. 20 sierpnia 1831 r. został mianowany ministrem spraw zagranicznych ostatniego Rządu Narodowego. Wraz z innymi członkami rządu złożył władzę 23 września 1831 r. i 26 września tegoż roku wyemigrował do Paryża. Wyłączony z carskiej amnestii, zaocznie został skazany przez Rosję na ścięcie; pozbawiony majątku, pozostał do końca życia na emigracji.

Tam związał się z obozem księcia Adama Czartoryskiego, którego był bliskim doradcą. W 1832 był jednym z założycieli Towarzystwa Literackiego w Paryżu.[5] Członek Sekretariatu Generalnego Hôtel Lambert[6]. W latach 1871–1872 ukazało się w Poznaniu jego 6-tomowe Dzieje narodu polskiego w krótkości zebrane, które doprowadził do okresu upadku powstania listopadowego.

Ożenił się z Francuzką, wdową po płk. Malletcie, zmarłą w 1851 r. Dzieci nie miał. Teodor Morawski umarł w Paryżu 21 września 1879 r. i spoczywa na cmentarzu Père-Lachaise.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 440.
  2. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 265.
  3. Wyrok Sądu Seymowego Krolestwa Polskiego w sprawie naprzeciw hr. Sołtykowi, Krzyżanowskiemu, Majewskiemu, Dembkowi, Zabłockiemu, Grzymale, Plichcie i hr. Załuskiemu o zbrodnią stanu obwinionym w r. 1828 wydany Warszawa 1831, s. 12n.
  4. Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 480.
  5. Anna Mazanek, Towarzystwo Historyczno-Literackie, w: Literatura Polska, przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1985, t. II, s. 482.
  6. Joanna Nowak, Władysław Zamoyski, o sprawę polską w Europie (1848-1868), Poznań 2002, s. 33.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Chodyła Z., Morawski Teodor, [w:] "Wielkopolski Słownik Biograficzny" 1983 r., s. 495–496,
  • Ruszkowski A., Teodor Morawski – zapomniany polityk i historyk z sieradzkiej Dąbrówki, [w:] "Na sieradzkich szlakach" nr1/49/1998/XIII, s. 19-21.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]