Teodor Mrozowicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teodor Józef Tadeusz Ignacy Mrozowicki
Herb
Prus III
pionier przemysłu cukrowniczego w Galicji
Rodzina Mrozowiccy herbu Prus III
Data i miejsce urodzenia 8 listopada 1784
Lwów
Data i miejsce śmierci 13 kwietnia 1862
Majdan
Ojciec Stanisław Mrozowicki
Matka Marianna Karczewska herbu Jasieńczyk
Żona

Sylwia Oziembłowska herbu Radwan

Dzieci

Agnieszka Marianna Felicja, Waleriana Maria Ignacja, Feliks Józef Ignacy, Felicja Józefa Ignacja, Justyn Franciszek Marceli, Maria, Jan Celestyn Wiktor, Eligiusz Franciszek Teodor

Rodzeństwo Gabin, Franciszek, Joanna, Julia

Teodor Mrozowicki herbu Prus III (ur. 8 listopada 1784 we Lwowie, zm. 13 kwietnia 1862 w Majdanie) – ziemianin galicyjski, pionier przemysłu cukrowniczego w Galicji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Teodor Józef Tadeusz Ignacy Mrozowicki urodził się 8 listopada 1784 r. we Lwowie jako syn Stanisława, starościca stęgwilskiego i Marianny z Karczewskich herbu Jasieńczyk, starościanki liwskiej.

Nauki pobierał m.in. w szkole realnej we Lwowie, gdzie poznał podstawy chemii, fizyki i mechaniki. Po wprowadzeniu przez cesarza Napoleona w 1806 r. blokady przywozów towarów kolonialnych wzrosło w Europie zainteresowanie produkcją cukru. W prasie niemieckiej i francuskiej pojawiło się wówczas wiele artykułów na temat doświadczeń odnośnie produkcji cukru z buraka. Otrzymawszy od ojca kilka majątków Mrozowicki rozpoczął w nich uprawę buraków cukrowych i na podstawie literatury naukowców niemieckich i francuskich opracował własną technologię i skonstruował urządzenia do przerobu cukru z buraków cukrowych. W jednym ze swoich majątków, Puźnikach w pow. brzeżańskim, rozpoczął w 1823 r. produkcję cukru – cukrownia ta, nazywana wówczas ogniową, pomimo, że miała charakter doświadczalny, jest uznana jako pierwsza cukrownia uruchomiona w Cesarstwie Austriackim, a Mrozowicki został nazwany ojcem cukrownictwa galicyjskiego[1]. Po trzech latach istnienia cukrownia ta została w 1826 r. przeniesiona z Puźnik do miasteczka ojca, Sokołówki, gdzie gospodarował jego młodszy brat Franciszek, a niedługo po tym założył nową cukrownię w kolejnym swoim majątku, Kołodziejówce, która leżała o trzy mile ode Lwowa na trakcie do Bursztyna, co było bardziej dogodne dla sprzedaży cukru we Lwowie[2]. Zygmunt Przyrembel[3] uważa, że rozpoczęcie na większą skalę produkcji cukru w Sokołówce w 1826 r., można uważać za początek przemysłu cukrowniczego na ziemiach polskich[4]. Ta data początków polskiego przemysłu cukrowniczego jest również przyjęta we współczesnych publikacjach[5]. Mrozowiccy w 1833 r. zostali wymienieni, obok generała Ferdynanda Piotra hr. de Hennequin et Curel de Fresnel z Olszanicy, jako najwięksi producenci cukru w Galicji[6].

Mrozowicki swoje innowacyjne rozwiązania publikował w czasopismach lwowskich, czym spopularyzował wśród ziemian galicyjskich cukrownictwo, w konsekwencji czego zaczęto uprawiać buraki cukrowe i powstało wówczas kilka nowych cukrowni. Cieszył się on powszechnym podziwem, zwłaszcza, że wskutek choroby na ospę utracił w dzieciństwie wzrok i swoje inżynierskie pomysły realizował jako osoba niewidoma, w czym pomagał jemu jego ojciec, Stanisław. Jak pisze Stanisław Nikiel: Czasopisma lwowskie w latach 1826-1830 w licznych artykułach podkreślały pionierski charakter działalności Mrozowickich i ich wielkie zasługi dla rozwoju cukrownictwa w Galicji[7].

W 1815 r. ożenił się z Sylwią Oziembłowską herbu Radwan, urodzoną w 1791 r., zmarłą 9 lutego 1861 r. w Majdanie. Pozostawił z nią ośmioro dzieci: Agnieszkę Mariannę Felicję, Walerianę Marię Ignację, Feliksa Józefa Ignacego, Felicję Józefę Ignację, Justyna Franciszka Marcelego, Marię, Jana Celestyna Wiktora oraz Eligiusza Franciszka Teodora[8].

Mrozowicki zmarł 13 kwietnia 1862 w swoim majątku Majdan w powiecie nadwórniańskim.

Wywód przodków[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jerzy Mrozowicki
 
 
 
 
 
 
 
Jan Franciszek Mrozowicki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jadwiga Oleśnicka
 
 
 
 
 
 
 
Adam Mrozowicki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Piotr Felicjan Telefus
 
 
 
 
 
 
 
Klara Telefus
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Teresa Bydłowska
 
 
 
 
 
 
 
Stanisław Mrozowicki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Andrzej Kazimierz Puzyna
 
 
 
 
 
 
 
Michał Puzyna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Eufrozyna Chrząstowska
 
 
 
 
 
 
 
Ewa Franciszka Puzyna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Andrzej Jerzy Potocki
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Potocka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bogumiła Elżbieta Suchodolska
 
 
 
 
 
 
 
Teodor Mrozowicki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan Władysław Karczewski
 
 
 
 
 
 
 
Antoni Karczewski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Komońska
 
 
 
 
 
 
 
Józef Karczewski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Franciszek Wojciech Grabianka
 
 
 
 
 
 
 
Helena Grabianka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Barbara Biejkowska
 
 
 
 
 
 
 
Marianna Karczewska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maksymilian Franciszek Ossoliński
 
 
 
 
 
 
 
Jan Stanisław Ossoliński
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Teodora Krassowska
 
 
 
 
 
 
 
Antonina Ossolińska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksander Józef Załuski
 
 
 
 
 
 
 
Ludwika Załuska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Teresa Potkańska
 
 
 
 
 
 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik Biograficzny Techników Polskich, red. Wiktor Skoczyński, t. VIII, Warszawa 1997, s. 68.
  • Teodor Torosiewicz, O cukrze z buraków, [w:] Wiadomości Handlowe, rok 1830, nr 120, s. 636.
  • Józef Żywicki, O wystawie płodów przemysłowości w Wiedniu, [w:] Gazeta Lwowska, rok 1845.
  • H. Ł., Fabryki cukru burakowego w prowincyach dawney Polski, [w:] Wiadomości Handlowe, rok 1830, nr 15.
  • Rocznik statystyczny przemysłu i handlu krajowego, tom 1, Lwów 1885, s. 7-8.
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, Wł. Walewski, t. XI, Warszawa 1890, s. 35.
  • Franciszek Marek, O cukrze i cukrownictwie, [w:] Ziarno. Czasopismo Kulturalno-Literackie, nr 1/42/2016.
  • Bronisław Mikulec, Przemysł cukrowniczy w Galicji w latach 1823-1918, Warszawa 1980.
  • Zygmunt Przyrembel, Historia cukrownictwa w Polsce, tom I, Warszawa 1927, s. 2, 67, 69.
  • Julian Kołaczkowski, Wiadomości tyczące się przemysłu i sztuki w dawnej Polsce, Kraków 1888, s. 137.
  • J. Łękawski, Wykaz cukrowni w granicach Polski z 1939 i 1945 r., Warszawa, 1974

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. H. Ł., Fabryki cukru burakowego w prowincyach dawney Polski, [w:] Wiadomości Handlowe, R. 1830, nr 15, 1830.
  2. H. Ł., Fabryki cukru burakowego w prowincyach dawney Polski, [w:] Wiadomości Handlowe, R. 1830, nr 15, 1830.
  3. Zygmunt Przyrembel, Stulecie polskiego cukrownictwa, [w:] Gazeta Cukrownicza, tom LVII, nr 1418 z 1 stycznia 1926, 1926.
  4. Rozmaitości Lwowskie. Dodatek do Gazety Lwowskiej, 1826, s. 271, 1826.
  5. E.W. Waleriańczyk, 175 lat polskiego przemysłu cukrowniczego, Rypin, 2001.
  6. Notizen Uber Produttion, Kunst, Fabriken und Gewerbe, Wiedeń, 1833.
  7. Stanisław Nikiel, Mrozowicki Teodor, [w:] Słownik Biograficzny Techników Polskich, red. Wiktor Skoczyński, t. VIII, Warszawa, s. 68, 1997.
  8. http://www.antoniego26.pl/genealogia/mrozowicki.htm [dostęp: 2019-04-14]