Teoria autochtonicznego pochodzenia Słowian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hipotetyczna etnogeneza Słowian około 1000 p.n.e. według teorii autochtonicznej

Teoria autochtonicznego pochodzenia Słowian, teoria autochtoniczna – koncepcja tłumacząca pochodzenie Słowian od hipotetycznego ludu, Prasłowian, utożsamionego przez Józefa Kostrzewskiego z twórcami kultury łużyckiej[1]. Prasłowianie mieli zamieszkiwać tereny dzisiejszej Polski już w epoce brązu (jako autochtoni lub napływ).

Siedziby Słowian do VII w n.e. (kolor niebieski) w świetle współczesnych badań archeologicznych prezentuje Michał Janusz Parczewski (2013).

Teoria autochtoniczna Kostrzewskiego z roku 1913 była odpowiedzią na powstałą kilka lat wcześniej teorię allochtoniczną, pogląd umieszczający siedziby wczesnych Słowian bardziej na wschodzie, w dorzeczu Dniepru (autorem pierwszej publikacji z roku 1902 na ten temat był czeski archeolog Lubor Niederle)[2]. Pierwsi Słowianie przypuszczalnie dotarli na ziemie współczesnej Polski w najbardziej wysuniętym na południowy wschód jej zakątku (okolice Przemyśla i Rzeszowa). W periodyzacji dziejów okres ten nazywany jest okresem rzymskim i dotyczy terenów zajętych przez Celtów po rzekę San i dalej[3].

Hipoteza ta była popierana przez archeologów K. Jażdżewskiego, W. Hensla i L. Leciejewicza, językoznawców T. Lehra-Spławińskiego i M. Rudnickiego oraz antropologa J. Czekanowskiego[4], a zwalczana przez zwolenników szkoły allochtonicznej (m.in. J.M. Rozwadowskiego) oraz przedstawicieli tradycji badawczych krakowskiej szkoły archeologii historycznej, uformowanej przez Kazimierza Godłowskiego[5].

Istnieją też koncepcje łączące kulturę trzciniecką z kolebką Prasłowian (na ziemiach polskich cztery zachodnie grupy tej kultury)[6].

Pogląd o nieprzerwanej obecności Słowian na Odrą i Wisłą przynajmniej od 1500 roku przed naszą erą obowiązywał, również ze względów geopolitycznych, w polskiej archeologii do końca XX wieku[7].

Przesłanek dla potwierdzenia teorii autochtonicznego pochodzenia Słowian dostarczają niektóre współczesne badania genetyczne, na przykład analizy haplogrup mtDNA[8][9].

 Zobacz więcej w artykule Słowianie, w sekcji Hipotezy dotyczące pochodzenia Słowian.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Jerzy Gąssowski, Kultura pradziejowa na ziemiach polskich, Warszawa 1985, s. 163., ISBN 83-01-05421-2
  2. Norman Davies, Boże igrzysko. Historia Polski. 2002, str. 61
  3. Norman Davies, Boże igrzysko. Historia Polski. 2002, str. 64
  4. Kazimierz Godłowski, Janusz K. Kozłowski; Historia starożytna ziem polskich, Warszawa 1985, s. 89., ISBN 83-01-04227-3
  5. Archeologia o początkach Słowian: materiały z konferencji, Kraków, 19-21 listopada 2001, 2005, str. 65
  6. Wstęp. W: Gerard Labuda: Słowiańszczyna starożytna i wczesnośredniowieczna. Poznań: WPTPN, 2003, s. 16. ISBN 8370633811.
  7. Zdzisław Skrok: Czy wikingowie stworzyli Polskę?, 2013, str. 58
  8. Ludwika Tomala: Przodkowie Słowian mogli być w Europie 4 tys. lat temu (pol.). naukawpolsce.pap.pl, 2013-01-28. [dostęp 2014-03-06].
  9. Wojciech Pastuszka: Wyniki badań DNA wskazują ciągłość genetyczną mieszkańców Polski od czasów starożytnego Rzymu (pol.). historia.wp.pl, 31 października 2014. [dostęp 13 grudnia 2014].