Terapia schematów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Terapia schematów (TS) – podejście psychoterapeutyczne wywodzące się pierwotnie z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), integrujące w swoich założeniach podejście poznawczo-behawioralne, psychodynamiczne oraz terapii Gestalt. Ojcem Terapii Schematu jest Jeffrey E. Young[1]

Podstawowymi pojęciami którymi operuje TS są:

  • wczesne nieadaptacyjne schematy
  • obszary schematów
  • style radzenia sobie
  • tryby

Według twórców, schematy powstają wskutek niezaspokojenia pięciu podstawowych potrzeb emocjonalnych człowieka do których zaliczają[2]:

  • bezpieczne przywiązanie do innych
  • autonomię, kompetencje i poczucie tożsamości
  • wolność wyrażania potrzeb i emocji
  • spontaniczność
  • realistyczne granice i samokontrolę

W modelu którym posługuje się terapia schematów istnieje pięć ogólnych obszarów schematów, którym towarzyszą zdefiniowane wczesne nieadaptacyjne schematy. Obszary te to:

  • rozłączenie i odrzucenie,
  • osłabiona autonomia i brak dokonań
  • uszkodzone granice
  • nakierowanie na innych
  • nadmierna czujność i zahamowanie

Do obszarów tych zaliczają się poszczególne, zdefiniowane nieadaptacyjne schematy. Wyróżniono 18 wczesnodziecięcych nieadaptacyjnych schematów[3]

  1. opuszczenie/niestabilność więzi
  2. nieufność/skrzywdzenie
  3. deprywację emocjonalną
  4. wadliwość/wstyd
  5. izolację społeczną/wyobcowanie
  6. zależność/niekompetencja
  7. podatność na zranienie lub zachorowanie
  8. uwikłanie emocjonalne
  9. porażkę
  10. roszczeniowość, wielkościowość
  11. niedostateczną kontrolę, samodyscyplinę
  12. podporządkowanie się
  13. samopoświęcenie
  14. poszukiwania samoakceptacji i uznania
  15. negatywizm/pesymizm
  16. zahamowanie emocjonalne
  17. nadmierne wymagania/nadmierny krytycyzm
  18. bezwzględną surowość

Istnieje hipoteza wiążąca model nieadaptacyjnych wczesnodziecięcych schematów z biologią. Hipoteza opiera się na warunkowaniu lęku i traumy poprzez utrwalanie emocjonalne nieświadome w ciele migdałowatym[4].

Terapia schematów stawia sobie za cele m.in. zwiększenie skuteczności terapeutycznej podejścia poznawczego wśród pacjentów z zaburzeniami osobowości. Terapia schematów wyewoluowała w sposób naturalny jako gałąź terapii poznawczo-behawioralnej, w drodze poszukiwania większej niż CBT skuteczności w leczeniu głębszych zaburzeń osobowości – jak np. zaburzenia borderline i stanowi modyfikację klasycznego podejście CBT stworzonego przez Aarona Becka[5].

Przypisy

  1. Obecnie dyrektor Centrum Terapii Poznawczej w Nowym Jorku i Instytutu Terapii Schematu.
  2. Jeffrey E. Young, Janet S. Klosko, Marjorie E. Weishaar: Terapia schematów. Wyd. 1. Gdańsk: GWP, 2013, s. 29. ISBN 978-83-7489-496-8.
  3. Jeffrey E. Young, Janet S. Klosko, Marjorie E. Weishaar: Terapia schematów. Wyd. 1. Gdańsk: GWP, 2013, s. 33-42. ISBN 978-83-7489-496-8.:
  4. Jeffrey E. Young, Janet S. Klosko, Marjorie E. Weishaar: Terapia schematów. Wyd. 1. Gdańsk: GWP, 2013, s. 49. ISBN 978-83-7489-496-8.
  5. Agnieszka Madej. Techniki i metody poznawczo-behawioralne w terapii schematu zaburzeń osobowości. „Psychoterapia”. 152. s. 53-66. Kraków. ISSN 0239-4170. 

Bibliografia[edytuj]

  • Jeffrey E. Young, Janet S. Klosko, Marjorie E. Weishaar: Terapia schematów. Wyd. 1. Gdańsk: GWP, 2013. ISBN 978-83-7489-496-8.

Linki zewnętrzne[edytuj]