Terespol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia.
Terespol
miasto i gmina
Ilustracja
Urząd Miasta w Terespolu
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat bialski
Burmistrz Jacek Danieluk
Powierzchnia 10,11 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

5560[1]
550 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 83
Kod pocztowy 21-550
Tablice rejestracyjne LBI
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa konturowa powiatu bialskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Terespol”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Terespol”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Terespol”
Ziemia52°04′27″N 23°36′40″E/52,074167 23,611111
TERC (TERYT) 0601021
SIMC 0922343
Urząd miejski
ul. Czerwonego Krzyża 26
21-550 Terespol
Strona internetowa
BIP

Terespolmiasto w województwie lubelskim, w powiecie bialskim.

Miejscowość położona jest na Polesiu, na terenie historycznej ekonomii brzeskiej[2]. Przed 1566 Terespol należał do Podlasia, stanowił część wójtostwa brzeskiego[3]. Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego[4]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.

Terespol jest miastem nadgranicznym położonym nad Bugiem, w polskiej części Polesia Brzeskiego. W Terespolu znajdują się kolejowe i drogowe przejścia graniczne z Białorusią.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 5560 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto powstało na bazie osiedla wiejskiego Błotków, wzmiankowanego w II połowie XIII w. Historycznie miasto związane jest z rodami: Flemingów, Słuszków i Czartoryskich. To kasztelan wileński Józef Bogusław Słuszka nadał nowo utworzonemu miastu dzisiejszą nazwę Terespol, dla uhonorowania swojej małżonki Teresy. W Terespolu także przyszła najprawdopodobniej na świat Izabella Czartoryska, pani Puław. Majątek Terespol jeszcze w XVIII w. był największą posiadłością Czartoryskich.

Terespol jest otoczony pocarskimi fortyfikacjami, położony pośród bagien. Podczas projektowania Twierdzy Brzeskiej centrum Terespola przesunięto o dwie wiorsty na zachód, a centrum Brześcia dwie wiorsty na wschód. Jednocześnie zmieniono nieco bieg Bugu.

28 lipca 1944 roku podczas walk o wyzwolenie Terespola zginęło 64 żołnierzy radzieckich[5].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[6] Terespol ma obszar 10,2 km², w tym:

  • użytki rolne: 56%
  • użytki leśne: 4%

Miasto stanowi 0,37% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 6002 100 3090 51,5 2912 48,5
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
588,4 302,9 285,5
  • Piramida wieku mieszkańców Terespola w 2014 roku[7]


Piramida wieku Terespol.png

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Stare drewniane domy

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Miasto nie posiada przemysłu. Jedyny istniejący kiedyś spory zakład przetwórstwa owoców i warzyw (produkował m.in. sławne terespolskie ogórki) upadł pod koniec lat 90. XX w. Dziś mieszkańcy utrzymują się głównie z handlu i usług oraz z pracy w firmach i instytucjach związanych z obsługą przejść granicznych, z Białorusią, o dużym natężeniu ruchu (obsługują one także lądowy ruch tranzytowy z Rosją), i wykorzystuje fakt położenia na granicy z Unią Europejską, oraz na trasie międzynarodowej E30 Cork (Irlandia) – Omsk (Rosja).

W mieście i najbliższej okolicy znajdują się:

  • przejście drogowe, z nowoczesnym, wyremontowanym terminalem
  • przejście drogowe w Kukurykach (tranzytowe dla ruchu towarowego) z nowoczesnym terminalem do obsługi drogowego transportu samochodowego oraz specjalnie zbudowaną drogą celną
  • przejście kolejowe (osobowe i towarowe)
  • wielki kolejowy węzeł przeładunkowy Małaszewicze, dziś największa stacja przeładunkowa w Europie (otwarta 14 grudnia 1949), zlokalizowany jest na olbrzymich terenach w sąsiedztwie niewielkiej miejscowości Małaszewicze i innych okolicznych wsi. Leży on w europejskim korytarzu nr 2, na linii kolejowej E-20 Paryż – Berlin – Warszawa – Moskwa, na styku torów o szerokości 1520 mm i 1435 mm. Przeładowuje między pociągami obu szerokości ponad 5 mln ton ładunków rocznie.

Ogólne informacje o Terespolu[edytuj | edytuj kod]

W miasteczku znajdują się świątynie: kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy, prawosławna cerkiew św. Apostoła Jana Teologa, prawosławna kaplica cmentarna Zmartwychwstania Pańskiego oraz kościół zielonoświątkowy Źródło Życia. Działają również wspólnoty religijne baptystów i zbór Świadków Jehowy.

Pomnik Niepodległości
Żelazny obelisk z 1825 przy ul. Wojska Polskiego, upamiętniający budowę szosy brzeskiej (identyczny z warszawskim)

W Terespolu znajdują się dwie szkoły podstawowe przy ul. Sienkiewicza (nr 1) i przy Wojska Polskiego (nr 2). Ta druga mieści się w zespole szkół ogólnokształcących z liceami ogólnym i zawodowym. Są także dwa gimnazja. Przy zespole szkół stoi pamiątkowy obelisk żeliwny z 1825, ustawiony na pamiątkę budowy traktu Warszawa–Brześć (drugi identyczny monument znajduje się w Warszawie, przy ulicy Grochowskiej). W mieście jest jeszcze Pomnik Niepodległości, Pomnik Pamięci Żołnierzy Armii Czerwonej[9], Pomnik poległych w ochronie granicy żołnierzy WOP (na terenie jednostki Straży Granicznej) oraz ustawiony na uboczu przy torach kolejowych pomnik poświęcony ofiarom transportów kolejowych do obozów koncentracyjnych w okresie II wojny światowej.

Terespol w okresie PRL był siedzibą miasta i gminy. Od kilkunastu lat wieś (gmina) i miasto rozdzieliły się i są osobnymi organizmami administracyjnymi.

W mieście i w okolicach przetrwały forty z kompleksu Twierdzy Brzeskiej – w Terespolu, Łobaczewie Małym, Kobylanach i w Lebiedziewie przy drodze na Kodeń. Z miasta widać zaś szpic pomnika w centrum twierdzy, w Brześciu, już po stronie białoruskiej.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowa część kościoła parafialnego Świętej Trójcy w Terespolu

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działają kluby sportowe:

  • KP Granica - piłka nożna (w sezonie 2020/2021 gra w lidze okręgowej w grupie Biała Podlaska)[11]
  • MULKS Terespol

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-19].
  2. Antoni Józef Rolle: Wybór pism, oprac. Wacław Zawadzki. Wydawnictwo Literackie, Kraków 1966, s. 238.
  3. Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna, część II, wydanie IV zaktualizowane. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2012, s. 95. ​ISBN 978-83-62460-26-7
  4. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 106.
  5. „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 58.
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Terespol w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  8. GUS. Rejestr TERYT.
  9. Zapal świeczkę w niedzielę na mogiłach Rosjan, Gazeta Wyborcza Lublin, 7 maja 2010.
  10. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15].
  11. Portal 90minut.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]