Termez

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Termez
Termiz
ilustracja
Państwo

 Uzbekistan

Powierzchnia

36 km²

Populacja (2016)
• liczba ludności


140 165 (2016)

Kod pocztowy

732000

Położenie na mapie Uzbekistanu
Mapa konturowa Uzbekistanu, blisko dolnej krawiędzi nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Termez”
Ziemia37°13′N 67°17′E/37,216667 67,283333
Drogowo-kolejowy Most Przyjaźni nad rzeką Amu-darią - jedyne przejście graniczne pomiędzy Uzbekistanem a Afganistanem[1].

Termez (uzb. Termiz) – miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii, ośrodek administracyjny wilajetu surchandaryjskiego. W 2016 roku liczyło ok. 135,7 tys. mieszkańców[2].

Ośrodek przemysłu spożywczego, materiałów budowlanych, oczyszczalnie bawełny; najwyższe w Uzbekistanie temperatury letnie (maksymalnie do 50 °C); muzeum; ruiny zamku Kyrk Kyz (IX wiek), mauzolea: Hakim at-Tirmizi (IX-XV wiek) i Sułtan Saadat (XI-XVII wiek).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jedno z najstarszych miast Baktrii, jeszcze przed podbojem arabskim było wielkim miastem z 10 klasztorami buddyjskimi; w późniejszym okresie, zwłaszcza za Samanidów słynęło z ogrodów, meczetów, bazarów i ulic wykładanych cegłą; prawie 5 hektarów zajmowała tylko dzielnica metalurgów; zburzony 1220 przez Mongołów, odrodził się w XV wieku i istniał do XVIII wieku; w połowie XIX wieku 7 kilometrów od Termezu powstała osada, które wkrótce przekształciła się w miasto, nazwane 1928 Termezem.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Termez to najbardziej wysunięte na południe miasto Uzbekistanu. Znajduje się na prawym brzegu rzeki Amu-darii, wzdłuż której przebiega granica pomiędzy Uzbekistanem a Afganistanem.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Nazwa Opis
Termiz ArchaeNuseum 20141023.jpg
Państwowe Muzeum Archeologiczne w Termezie
Jedno z największych muzeów archeologicznych w Uzbekistanie. Posiada bogatą kolekcję eksponatów, które dotyczą starożytnej historii Transoksanii, Sogdiany, Baktrii, Partii, starożytnego Iranu, zaratusztrianizmu, nestorianizmu i buddyzmu, a także islamu[3].
Khakim-at-Termezi-Komplex Gesamt.jpg
Mauzoleum Al-Hakima al-Tirmizi
Jest tu pochowany słynny suficki teolog Al-Hakim at-Termezi, który jest uważany za jednego z najsłynniejszych przedstawicieli sufizmu. Zmarł w 910 roku. Mauzoleum zostało zbudowane w IX-XV wieku[4].
Sultan Saodat Komplex Seit.JPG
Zaspół architektoniczny Sułtan Sadat
W skład zespołu wchodzi około 20 mauzoleów. Jest tu pochowanych kilka sajjidów - czyli potomków proroka Mahometa, który szerzył islam w Azji Środkowej. Zespół zaczął powstawać od VII wieku. Większość budynków zespołu została zbudowana w XV-XVII wieku[5].
Kirk-Kiz fortress - Interior-6.jpg
Ruiny twierdzy Kyrk-Kyz
Twierdza została zbudowana w IX wieku przez zaratusztrian, zniszczona kilkadziesiąt lat później przez najazd arabski[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wirtualna Polska Media S.A, Otwarto Most Przyjaźni na granicy uzbecko-afgańskiej, wiadomosci.wp.pl, 9 grudnia 2001 [dostęp 2021-09-04] (pol.).
  2. A.S. Soliyev, S.K. Tashtayeva, M.M. Egamberdiyeva: Shaharlar geografiyasi. Toshkent: VNESHINVESTPROM, 2019, s. 145. ISBN 978-9943-5519-4-7.
  3. Termez Archaeological Museum, www.advantour.com [dostęp 2021-09-04].
  4. Mausoleum of al-Khakim at-Termizi | Uzbekistan Travel, uzbekistan.travel [dostęp 2021-09-04] (ang.).
  5. The Sultan Sadat complex | Surkhon Hotel, 9 sierpnia 2018 [dostęp 2021-09-04] (ros.).
  6. Kyrk Kyz Fortress, Caravanistan [dostęp 2021-09-04] (ang.).