Teropody

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Teropody
Theropoda
Marsh, 1881
Model Tyrannosaurus rex (Bałtowski Park Jurajski)
Model Tyrannosaurus rex (Bałtowski Park Jurajski)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) archozaury
(bez rangi) Ornithodira
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Model szkieletu giganotozaura, Australian Museum, Sydney
Rekonstrukcja rahonawisa
Porównanie rozmiarów największych teropodów i człowieka
Ślad teropoda

Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa ("theropod") oznacza "stopa bestii".

Teropody były dwunożne i w większości mięsożerne (drapieżniki, jak i padlinożercy). Poruszały się w postawie półwyprostowanej. Kończyny tylne długie silnie umięśnione z podudziem dłuższym od uda, dzięki którym potrafiły szybko biegać. Tylne kończyny były o 2/3 dłuższe od przednich i posiadały do trzech palców. Przednie kończyny krótsze od tylnych zakończone chwytnymi palcami (ich liczba była zredukowana: 1-4) z pazurami. Posiadały również długi ogon, który ułatwiał im szybką pogoń za ofiarą. Duże oczy wskazują na bardzo dobry wzrok. Zęby ostre sztyletowate, bocznie spłaszczone z ząbkowanymi krawędziami. Niektóre utraciły zęby na rzecz kostnego dzioba, otoczonego rogową warstwą. Mięśnie szczęk dobrze rozwinięte. Niektóre teropody (gł. maniraptory) były opierzone. Ich wielkość była różna, od maluchów wielkości kurczaka (epidendrozaur, skansoriopteryks) do kilkunastometrowych olbrzymów (np.: giganotozaur, karcharodontozaur, spinozaur).

Do najstarszych i najprymitywniejszych teropodów należą eoraptor i herrerazaury. Żyły od późnego triasu do końca kredy. Jedna z ich linii, ptaki, przetrwała jednak do dzisiaj. Ich skamieniałości znajdowano na wszystkich kontynentach.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Wśród teropodów wyróżniane są trzy główne grupy: celofyzoidy (Coelophysoidea), np. celofyz; ceratozaury (Ceratosauria), np. ceratozaur czy karnotaur oraz tetanury (Tetanurae), np. allozaur, welociraptor czy tyranozaur.

Podrząd teropody (Theropoda)

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Kladogram teropodów według Weishampela i in., 2004.[1]

Theropoda
unnamed
Ceratosauria

?Coelophysoidea


Neoceratosauria

Ceratosauridae



Abelisauroidea




Tetanurae

Megalosauroidea


Avetheropoda
Carnosauria

Monolophosaurus



Allosauroidea



Coelurosauria

Compsognathidae


Tyrannoraptora

Tyrannosauroidea


Maniraptoriformes

Ornithomimosauria


Maniraptora

Oviraptorosauria (z Therizinosauroidea)


Eumaniraptora
unnamed
Paraves

Deinonychosauria



Avialae













Przypisy

  1. David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 861. ISBN 0-520-24209-2.