Tetyjów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tetyjów
Тетіїв
Ilustracja
Kaplica Świeykowskich
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód kijowski
Rejon tetyjowski
Populacja (2016)
• liczba ludności

13 196
Nr kierunkowy +380 4560
Kod pocztowy 09804
Położenie na mapie obwodu kijowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kijowskiego
Tetyjów
Tetyjów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Tetyjów
Tetyjów
Ziemia49°22′15″N 29°41′24″E/49,370833 29,690000
Portal Portal Ukraina

Tetyjów (ukr. Тетіїв, Tetijiw) – miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, siedziba władz rejonu tetyjowskiego. Liczy ok. 13 tys. mieszkańców[1].

Historia[edytuj]

Od XIV wieku Tetyjów znajdował się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Po unii lubelskiej w 1569 roku został przyłączony do Korony. Jako posiadłość księcia Janusza Ostrogskiego otrzymał prawa miejskie na początku XVII wieku z rąk Zygmunta III Wazy. Od 1620 roku należał do książąt Zasławskich, po czym jeszcze kilkukrotnie zmieniał właścicieli.

Quote-alpha.png
Dla zgaszenia nieustających rebelij, panowie polscy osiadali w Ukrainie, opiekowali się ludem, nie dopuszczali ucisku włościan, budowali domy, zakładali miasteczka. Tomasz Ostrowski, podskarbi W. koronny, mąż w Polsce szanowany, ojczyznę kochający, nabył prawa u Leduchowskich wojewodziców Czernichowskich, braci swej żony; został dziedzicem Tetyjowa. Dom wymurował, często tu przemieszkiwał. Grunta pomierzył. Padura komornik, plany i pomiary całej Tetijowszczyzny pokończył. Zaprowadził lepsze gospodarstwo, rząd stały i gorliwą dla włościan opiekę. Puszcza Olbaczowska, czyli Łobaczowska z wielkimi lasami była głównym bogactwem i ozdobą majątku. Dobrze była administrowaną i srzeżoną. (...)[2]

Polski szlachcic Dominik Zawrocki był zarządcą dóbr tetyjowskich. Swoje wspomnienia z czasów koliszczyzny zatytułował „Opisanie awantury, rzezaniny przez Haydamaków y domowników [czyli lud zamieszkały polską Ukrainę], [rzezanin] Polaków i Żydów wyniszczaiących w woiewództwach kiiowskim y bracławskim w roku 1768”[3].

W 1793 roku, w wyniku II rozbioru Polski, Tetyjów przyłączono do Imperium Rosyjskiego, gdzie był siedzibą gminy Tetyjów(ukr.) w powiecie taraszczański, w guberni kijowskiej.

W marcu 1920 roku białogwardziści dokonali krwawej masakry żydowskich mieszkańców miasta. Zabito 4-5 tysięcy z 7 tysięcy tetyjowskich Żydów, rujnując zamieszkiwaną przez nich część miasta[4].

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj]

  • ślady wałów obwodowych po zamku[5]
  • parterowy dwór wybudowany w stylu klasycystycznym przez Tomasza Adama Ostrowskiego (1735–1817)[6]
  • kaplica Świeykowskich z XIX wieku
  • ruiny młyna wodnego z XIX wieku

Urodzeni w Tetyjowie[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Rada miejska

Przypisy

  1. [1]
  2. Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiéj koronie, na str. 539.
  3. Zapomniani bohaterowie koliszczyzny, portal Kresy.pl.
  4. A.D. Rozental (Committee of Jewish Delegations): Tetiever Khurbn (z hebr. Tetyjowskie Zniszczenie) (ang.). 1922. [dostęp 2013-02-13]. M.I. Midlarsky: The Killing Trap: Genocide in the Twentieth Century. 2005, s. 46. ISBN 0-521-81545-2. [dostęp 2013-02-13]. (ang.) S.N. Roth: The Massacres of Tetiev, Annex No. 49 (ang.). 1927. [dostęp 2013-02-13].
  5. Antoni Urbański: Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, (II cz. książki Memento kresowe). Warszawa: 1928, s. 99.
  6. Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo bracławskie. Wyd. 2 przejrzane i uzupełnione. T. 10. Wrocław, Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1996, s. 423–426. ISBN 83-04-03701-7 całość, ISBN 83-04-04314-9 t. 10.

Linki zewnętrzne[edytuj]