Thamshavnbanen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia
Thamshavnbanen
Dane podstawowe
Długość 22 km
Rozstaw szyn 1000 mm
Sieć trakcyjna 6600 V, 25 Hz
Prędkość maksymalna 60 km/h
Zdjęcie LK
Pociąg na stacji w Bårdshaug w 1912 roku
Historia
Lata budowy 1906-10
Rok otwarcia 1908
Rok zawieszenia ruchu 1974
Portal Transport szynowy

Thamshavnbanen – wąskotorowa zelektryfikowana linia kolejowa w Norwegii w okręgu Trøndelag, w gminach Orkland i Meldal. Powstała w 1908 roku w celu transportu rud z kopalni w Løkken Verk do huty i portu w Thamshamn. Obecnie eksploatowana jako linia muzealna.

Thamshavnbanen była pierwszą zelektryfikowaną linią kolejową w Norwegii, a także jest najstarszą czynną linią kolejową zasilaną prądem zmiennym[1]. Jest również jedyną w Norwegii linią o rozstawie szyn 1000 mm[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomysł budowy linii kolejowej wyszedł od norweskiego przedsiębiorcy Christiana Thamsa, który był właścicielem kopalni miedzi i cynku w Løkken Verk. Wymienił on ręczne pompy wody na elektryczne. W tym celu trzeba było doprowadzić do kopalni prąd elektryczny, co z kolei umożliwiło budowę zelektryfikowanej linii kolejowej[3].

Prace zostały rozpoczęte w 1906 roku, a w 1908 uruchomiono odcinek pomiędzy Orkanger a Svorkmo. W otwarciu linii uczestniczył król Norwegii, Haakon VII. W 1910 roku oddano do użytku brakujący odcinek ze Svorkmo do Løkken[3]. Odbyła się wówczas ponowna inauguracja linii, której przewodniczył premier Wollert Konow[2]. Od samego początku linia pełniła funkcję hybrydową i oprócz rud transportowała również pasażerów[1].

Podczas II wojny światowej linia była eksploatowana przez niemieckich okupantów. Z tego powodu norweski ruch oporu (a dokładnie Kompania Lingego) przeprowadził na niej cztery akcje sabotażowe.[4]. Akcje te były wycelowane głównie w tabor kolejowy, który był trudny do zastąpienia ze względu na nietypowy rozstaw. W efekcie Niemcy przebudowali linię na normalnotorową, dodając trzecią szynę. Przebudowa została ukończona w maju 1945 roku, w związku z czym dodatkowa szyna nigdy nie była wykorzystana i została usunięta niedługo po wojnie[5].

W 1963 roku wstrzymano ruch pasażerski na linii[3]. W 1974 zaprzestano również transportu rudy z kopalni[1]. Od roku 1983 działa ona jako linia muzealna[1], początkowo jedynie na odcinku Løkken – Svorkmo. W 1986 przedłużono ją do Solbusøy, 1990 do Fannrem, a w 2001 do Bårdshaug, który jest obecnie północnym końcem linii[6].

W 1993 roku rozebrano odcinek pomiędzy Orkanger a Thamshamn[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Thamshavnbanen jest linią o rozstawie szyn 1000 mm[6]. Zasilana jest prądem zmiennym 6600 V, 25 Hz[7]. Długość linii wynosiła na pełnej długości 25,2 km przy różnicy wysokości 160,7 m[7]. Obecnie eksploatowany odcinek ma 22 km[1]. Prędkość maksymalna wynosiła oryginalnie 60 km/h[7].

Linia biegnie wzdłuż doliny Orkli. W Svorkmo konieczna była zmiana biegu jej dopływu, Svorki, by poprowadzić linię[2]. Pomiędzy Svorkmo a Thamshamn nasypy i inne konstrukcje są przygotowane pod normalny rozstaw szyn. Początkowo planowano bowiem poprowadzenie tędy odcinka linii Dovrebanen. Ostatecznie jednak Storting zadecydował o przeprowadzeniu tej linii dolinami rzek Sokny i Gauli[2].

Stacje kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Początkowo na Thamshavnbanen funkcjonowało osiem stacji i przystanków kolejowych[8]. Obecnie, na potrzeby obsługi linii muzealnej, funkcjonują cztery z nich[1].

Nazwa Lokalizacja Czynna obecnie?
Thamshavn stasjon UBT-TO-001334-24 01 1.jpg Thamshavn Thamshamn nie
Orkanger stasjon.jpeg Orkanger Orkanger nie
Bårdshaug stasjon.jpg Bårdshaug Orkanger tak
Follo Follo nie
Fannrem stasjon UBT-TO-075340 01 1.jpg Fannrem Fannrem tak
Solbusøy nie
Svorkmo stasjon.jpg Svorkmo Svorkmo tak
Løkken stasjon.jpeg Løkken Løkken Verk tak

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Thamshavn railway - Orkla Industrimuseum, oi.no [dostęp 2021-12-19] (ang.).
  2. a b c d Communication, Orkla Industrimuseum [dostęp 2021-12-19] (ang.).
  3. a b c Daniel Albert, Thamshavnbanen: A Piece of Railway History in the Heart of Norway, Life in Norway, 22 października 2021 [dostęp 2021-12-19] (ang.).
  4. Sabotasjeaksjonene mot Thamshavnbanen, kulturpunkt.org [dostęp 2021-12-19] (norw.).
  5. a b Thamshavnbanen, Store norske leksikon, 18 grudnia 2018 [dostęp 2021-12-19] (norw. bokmål).
  6. a b Thamshavnbanen i Sør-Trøndelag fredet - Riksantikvaren [dostęp 2021-12-19] (norw. bokmål).
  7. a b c Sør-Trøndelag Fylkeskommune, Thamshavnbanen, s. 9.
  8. Stasjonsdatabasen, forsk.njk.no [dostęp 2022-01-01].