Thanaka
Thanaka (birm. သနပ်ခါး [θənəkʰá]) – jasnożółty kosmetyk, który większość Birmańczyków powszechnie stosuje na twarz i ciało. Stosują go zarówno mężczyźni, jak i kobiety w każdym wieku, także dzieci[1][2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Thanaka jest używana przez Birmańczyków od połowy XI wieku. W pagodzie w Pagan znajduje się malowidło ścienne z okresu Pagan przedstawiające kobietę noszącą thanakę. Najwcześniejsze literackie odniesienie do thanaki znajduje się w XIV-wiecznym wierszu napisanym przez małżonkę króla Razadarita, mówiącą w języku mon. W czasie kampanii wojskowej króla Bayinnaunga, Alungpayi i Bodawpayi w Tajlandii, thanaka po raz pierwszy została zaprezentowana Tajom. Wzmianki o thanace istnieją również w XV-wiecznych dziełach literackich birmańskiego mnicha-poety Shin Raṭṭhasāra (1486–1529)[3].
Źródło i przygotowanie
[edytuj | edytuj kod]
Drewno kilku drzew może być używane do produkcji kremu thanaka; te drzewa rosną obficie w centralnej Mjanmie. Należą do nich głównie Murraya (thanaka) oraz Limonia acidissima (theethee). Dwa najpopularniejsze to thanaka Shwebo z prowincji Sikong i thanaka Shinmadaung z prowincji Magwe. Nowszym konkurentem sprzedawanym w formie pasty jest thanaka Maukme z południowego stanu Szan. Drzewa thanaka są roślinami wieloletnimi, a drzewo musi mieć co najmniej 35 lat, zanim zostanie uznane za wystarczająco dojrzałe, aby dawać dobrej jakości sadzonki. Thanaka w swoim naturalnym stanie sprzedawana jest jako małe kłody indywidualnie lub w pęczkach, ale obecnie dostępna jest również w formie pasty lub proszku. Krem thanaka wytwarzany jest przez mielenie kory, drewna lub korzeni drzewa thanaka z niewielką ilością wody na okrągłej płycie łupkowej zwanej kyauk pyin[4], która ma rowek wokół krawędzi, aby woda mogła odpływać.
Aplikacja, styl i właściwości
[edytuj | edytuj kod]Krem thanaka jest używany przez Birmańczyków, mężczyzn, kobiety i dzieci (szczególnie kobiety jako makijaż) od ponad 2000 lat. Ma aromatyczny zapach, nieco przypominający drzewo sandałowe. Kremowa pasta jest nakładana na twarz w atrakcyjnych wzorach, najczęstszą formą jest okrągła plama na każdym policzku, nosie, czasami robiona w paski palcami, znana jako thanaka bè gya, lub wzorowana w kształcie liścia, często podkreślając również grzbiet nosa. Może być stosowana od stóp do głów (thanaka chi zoun gaung zoun). Oprócz kosmetycznego piękna, thanaka daje również uczucie ochłodzenia i zapewnia ochronę przed poparzeniami słonecznymi. Uważa się, że pomaga w usuwaniu trądziku i promuje gładką skórę. Jest również środkiem przeciwgrzybiczym. Panuje osąd, że marmesin jest głównym środkiem blokującym promieniowanie UV. W 2010 roku przeprowadzono badanie na Uniwersytecie Chulalongkorna w Bangkoku i Uniwersytecie Londyńskim. Kora thanaka ma właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i pochłania promieniowanie UV. Badania dodatkowo ujawniły, że thanaka hamuje tyrozynazę, enzym, który wyzwala syntezę melaniny i wpływa na przebarwienia skóry[5].
-
Sprzedawca na straganie z thanaką na twarzy w Mandalaj -
Dzieci z thanaką w Mandalaj -
Sprzedawca thanaki w pagodzie Kaunghmudaw w Sikongu -
Matka z dzieckiem z thanaką na policzkach i nosie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Thomas Streissguth, Myanmar in Pictures, Twenty-First Century Books, 2007, s. 44, 73, ISBN 978-0-8225-7146-9 [dostęp 2008-01-21] (ang.).
- ↑ D.J. Mabberley, The Plant-Book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants, Cambridge, U.K.; New York: Cambridge University Press, 1997, 470, ISBN 978-0-521-41421-0 [dostęp 2008-01-21] (ang.).
- ↑ Yeni, Beauty That’s More Than Skin Deep [online], The Irrawaddy, 2011 [dostęp 2011-08-07] [zarchiwizowane z adresu 2011-08-06] (ang.).
- ↑ Moe J, Thanaka withstands the tests of time [online], Mizzima News [dostęp 2008-12-06] [zarchiwizowane z adresu 2008-09-20] (ang.).
- ↑ Wangthong Sakulna i inni, Biological activities and safety of Thanaka (Hesperethusa crenulata) stem bark, „Journal of Ethnopharmacology”, 132, wydanie 2, 2010, s. 466–472, DOI: 10.1016/j.jep.2010.08.046, PMID: 20804839 (ang.).