The Devil Put Dinosaurs Here

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
The Devil Put Dinosaurs Here
Album studyjny zespołu Alice in Chains
Wydany 28 maja 2013
Nagrywany wrzesień 2011–listopad 2012 w Henson Recording Studios, Los Angeles[1]
Gatunek metal alternatywnyhard rockstoner rocksludge metal[2]
Długość 67:16
Wytwórnia Capitol
Producent Nick Raskulinecz
Album po albumie
Single z albumu The Devil Put Dinosaurs Here
  1. Hollow
    Wydany: 18 grudnia 2012
  2. Stone
    Wydany: 26 marca 2013
  3. Voices
    Wydany: 13 sierpnia 2013

The Devil Put Dinosaurs Here – piąty album studyjny amerykańskiego zespołu muzycznego Alice in Chains, wydany 28 maja 2013 nakładem wytwórni fonograficznej Capitol[3]. Nagrania odbyły się od września 2011 do listopada 2012 w Henson Recording Studios na terenie Los Angeles. Produkcją materiału zajął się ponownie Nick Raskulinecz[4]. Prace nad płytą zostały opóźnione z powodu operacji barku, jakiej musiał poddać się gitarzysta Jerry Cantrell[5]. Wydawnictwo promowane było przez single „Hollow”, „Stone” oraz „Voices”, do których zrealizowano teledyski.

15 czerwca album zadebiutował na 2. pozycji amerykańskiego zestawienia Billboard 200[6] oraz osiągnął tę samą pozycję na Canadian Albums Chart[7]. W roku 2014 został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy w kategorii Best Engineered Album- Non Classical[8].

Kontekst[edytuj]

W trakcie trwania trasy promującej Black Gives Way to Blue, w kwietniu 2010, w wywiadzie dla MTV gitarzysta Jerry Cantrell stwierdził, że zespół rozważa nagranie piątego studyjnego albumu w niedalekiej przyszłości. „Mamy takie myśli. Zobaczymy co z tego wyjdzie. Czujemy się bardzo dobrze w obecnej chwili, więc nie widzę powodu, dla którego miałoby się to nie stać”[9]. Wokalista William DuVall również odniósł się pozytywnie do planów nagraniowych. Muzyk stwierdził, że zespół gra obecnie dużą ilość koncertów, ale jest bardzo podekscytowany planami na przyszłość[9]. We wrześniu w jednym z wywiadów DuVall przyznał, że zespół ma przygotowanych sporą ilość nowych riffów, które mają szansę być wykorzystane na nowym albumie. „Z dużym prawdopodobieństwem mogę uznać, że byłoby bez sensu zajść tak daleko, a potem wycofać się na kolejnych 15 lat”[10]. Od września do października członkowie zespołu koncertowali wraz z Deftones i Mastodon w ramach Blackdiamondskye[11]. W rozmowie z Los Angeles Times, basista Mike Inez odnosząc się do decyzji kontynuowania dalszej działalności wyznał: „Myślę, że jako zespół możemy iść dalej i wszystko jest okej. To naprawdę świadczy o naszej przyjaźni, że podjęliśmy decyzję o wspólnym graniu dalej i o tym, że możemy iść do przodu ramię w ramię”[5].

21 marca 2011 brytyjski miesięcznik Metal Hammer poinformował, że zespół rozpoczął proces nagrywania nowego albumu, który ma się ukazać pod koniec roku[12]. W 2011 muzycy zagrali 4 koncerty. 13 sierpnia wystąpili w Thackerville[13]. 20 sierpnia grupa zagrała jako headliner w MTS Centre w kanadyjskim Winnipeg na festiwalu Rock on the Range[14]. 12 i 14 listopada członkowie zespołu zagrali dwa koncerty w Ameryce Południowej (Chile, Brazylia) w ramach Maquinaria Festival oraz SWU Festival[15][16].

Nagrywanie[edytuj]

Zespół rozpoczął próbną sesję pod okiem producenta Nicka Raskulinecza[4] w lipcu 2011 w Ocean Studios w Burbank, mając gotowe trzy utwory[1]. Muzyków odwiedziła w studiu wokalistka Heart, Ann Wilson, która w wywiadzie dla brytyjskiego magazynu Classic Rock wyznała, że nowy materiał brzmi „niesamowicie”[17]. Następnie członkowie zespołu przenieśli się ze studia do domu Cantrella. Raskulinecz: „To było zbyt duże ciśnienie”[1]. Muzycy postanowili kontynuować nagrania w specjalnie zbudowanym domowym studiu w domu gitarzysty. Raskulinecz: „Musieliśmy sięgnąć z powrotem do korzeni. On [Cantrell] miał rano wstać, mieć swoje zboże, a następnie pisać utwory”[1]. Raskulinecz wraz z Kinney’em zajęli się przygotowaniem programu do bębnów. Na koniec zespół wraz z producentem przenieśli się do północnej części Hollywood, gdzie trwały ostatnie prace wykończeniowe nad napisanymi utworami. Cały proces przygotowawczy zakończył się we wrześniu. W połowie miesiąca w Henson Recording Studios w Los Angeles, muzycy rozpoczęli sesję nagraniową[1].

Henson Recording Studios, miejsce gdzie zarejestrowano album[1]

W trakcie trwania procesu nagrań, członkowie zespołu korzystali głównie z kolumn firmy SSL. Raskulinecz oraz inżynier dźwięku Paul Figueroa, zdecydowali się na dodanie kolumn i głośników firm Neve i API oraz przedwzmacniacza Shadow Hills Industries Quad Gama do nagrania partii wokalnych i gitarowych. Do zarejestrowania partii perkusji użyto kompresora dynamiki Hairball Audio 1176 Rev A Compressor i przedwzmacniacza dźwiękowego Martech MSS-10 mic preamp[1]. Raskulinecz: „Użyliśmy przedwzmacniacza Martech na każdym wpisie partii wokalnych. Zrobiłem to po raz pierwszy. Martech jest szybki i zarazem mocny. Posiada również mnóstwo zapasu. Możesz dzięki temu uzyskać głośny i ciężki efekt brzmienia strun głosowych jak np. Corey Taylor lub ktoś inny, kto dysponuje miękkim i delikatnym głosem, pokroju Geddy’ego Lee[1]. Album cechuje się nasyceniem pogłosu (ang. „reverb density”), przypominając tym samym klimat wcześniejszych utworów grupy. Randy Staub, który zajął się procesem miksowania, wraz z Raskulineczem korzystali z efektu SoundToys. „Efekty SoundToys i Eventide należą do moich ulubionych. Kiedy występują harmonie partii wokalnych, chcę stworzyć wokalne opóźnienia i pogłosy, aby można było poczuć przestrzeń i atmosferę, sprawiającą, że będzie to brzmiało naprawdę dobrze. W tytułowym utworze jest tego doskonały przykład. W pierwszym wersecie idzie pogłos na głos. To naprawdę świetny zabieg” – stwierdził Raskulinecz[1]. Figueroa z Raskulineczem wykorzystali również znajdujące się w studiu pogłosy płytowe (ang. „plate reverberator”) do nagrania partii gitarowych, wokalnych oraz bębnów. Partie perkusji oraz bębnów zostały zarejestrowane przy pomocy cyfrowej obróbki dźwięku Pro Tools. Raskulinecz: „Nagraliśmy bębny w Pro Tools, następnie odbiliśmy je na taśmę, a następnie przy pomocy zmiennej regulacji głośności, wyciszyliśmy je i ponownie powróciliśmy do Pro Tools”[1]. W pierwszej kolejności swoje partie nagrywał Kinney, następnie partie gitary rejestrował Cantrell. Na końcu partie gitary basowej nagrywał Inez[1]. Po zarejestrowaniu parti instrumentów, przystąpiono do nagrywania wokali. Raskulinecz: „Jerry zaśpiewał w tonacji podobnej do tej, którą słyszymy w starszych utworach, chociażby „Rooster”, „Down in a Hole” czy „Man in the Box”. On te wszystkie hity śpiewał, wspierając wokalnie Layne’a. A teraz, kiedy Jerry śpiewa z Williamem, to w pewnym stopniu ta harmonizacja przypomina dawną. William jest skrajnym przeciwieństwem Layne’a. Ale dysponuje on mocnym głosem, o niesamowitym zasięgu[1]. Cantrell: „Niektóre partie nagrywaliśmy po kilka razy, aby uzyskać jak najlepszy efekt końcowy”[1]. Muzyk swoje partie wokalne nagrywał korzystając z mikrofonów Soundelux 251. Figueroa: „Nie używamy podczas nagrywania wokali EQ, tylko mikrofon, przedwzmacniacz mikrofonowy i kompresor”[1]. DuVall swoje partie rejestrował używając mikrofonów Neumann U 47 i Shure SM7[1].

W trakcie sesji nagraniowej, Cantrell korzystał w głównej mierze z ulubionych modeli gitar G&L Rampage oraz kilku modeli Gibson Les Paul i Fender Telecaster. Muzyk wzbogacił swoje brzmienie o modele Gibson SG oraz Gibson Flying V[18]. DuVall korzystał głównie z marek Gibson Les Paul oraz akustycznych modeli Gibson Hummingbird[19]. Do uzyskania odpowiedniego dźwięku i harmonizacji partii gitar akustycznych, użyto wzmacniacza Vox AC30 z wykorzystaniem artykulacji tremolo[18]. W trakcie trwania procesu nagrań, korzystano ze wzmacniaczy gitarowych amerykańskich firm Bogner, Friedman Amplification, Vintage Marshall, EVH (Eddie Van Halen) oraz brytyjskiej Hiwatt. Wykorzystano także wzmacniacz 1968 Laney Clip[1][18].

Sesja nagraniowa została przerwana na pewien czas. Spowodowane to było koniecznością udania się Cantrella na operację barku, która uniemożliwiała muzykowi grę na gitarze. „Moje ciało stworzyło pewien rodzaj wypoczynku dla mnie. Dobrze jest raz na jakiś czas odsunąć się, poczekać. Nie wracać od razu”– stwierdził[5].

Kompozycje[edytuj]

Muzyka[edytuj]

Do rejestracji utworu „Voices”, Cantrell wykorzystał model gitary Gibson EDS-1275[18]

W wywiadzie dla dziennika Los Angeles Times, Cantrell w następujący sposób odniósł się do pomysłów na melodie wypełniające nowy album. „To jak chodzenie po plaży i oglądanie ciekawych kamieni. Po roku czy po dwóch latach, zaglądasz do worka aby zobaczyć co już udało ci się zebrać. Niektóre z nich odrzucasz, a część staje się solidnym fundamentem, na którym możesz opierać nowe wizje”[5]. Pomysł na główny riff utworu „Hollow”, gitarzysta wymyślił podczas ostatniego koncertu na trasie Blackdiamondskye, który się odbył 16 października 2010 w Las Vegas[5]. Odnosząc się do kompozycji „Pretty Done”, Cantrell przyznał: „W tym numerze akordy są przesuwane w górę. W rzeczywistości, roboczy tytuł tego utworu to „Hillbilly High Rise”. Zharmonizowane linie które wchodzą między wersetami, są tradycją Iron Maiden, Judas Priest i Thin Lizzy, które korzystają z harmonii gitar”[18]. Opisując kompozycję „Stone”, DuVall stwierdził: „Numery takie jak ten, są trudne do grania i śpiewania, ale są one niczym katharsis – formą terapeutyczną”[19]. Komentując schemat budowy, muzyk powiedział: „Jerry robił sobie jakieś jaja, grając odwrotne bicie kostką na akordzie E z podciągnięciem struny G. Powiedziałem mu wtedy: Możesz to powtórzyć?”[20]. Główny riff utworu Cantrell wymyślił będąc w trakcie rehabilitacji po przebytej operacji barku[5]. Odnosząc się do kompozycji „Voices”, przyznał: „Napisałem ją miesiąc po lub zaraz po zakończeniu trasy promującej Black Gives Way to Blue[19]. Do nagrania charakterystycznego intro rozpoczynającego i outro kończącego utwór, Cantrell użył 6-strunowej gitary Gibson EDS-1275. Elementy te powstały podczas prac nad wersją demo kompozycji w domu muzyka. Przyjaciel oraz gitarzysta techniczny Cantrella – Jim Dawson – przyniósł gitarę wielogryfową, na której muzyk nagrał charakterystyczny dźwięk, używając do tego przetworników do gitary 12-strunowej[18]. Komentując warstwę brzmieniową „Lab Monkey”, Cantrell wyznał: „Pamiętam ten riff, pochodził z próby dźwięku w Monmouth w New Jersey. Zapamiętałem to miasto, ponieważ jego nazwa była cholernie dziwna. Linia basowa to swego rodzaju klimat Geezera Butlera – pojedyncza linia basowa z nieco zniekształconym wzmacniaczem. Jest to również jedyny utwór na płcie, w którym do solówki wykorzystałem talk box”[19]. Odnosząc się do kompozycji „Low Ceiling”, muzyk stwierdził, że jest ona w dużej mierze inspirowana rockiem klasycznym[19]. DuVall przyznał, że słychać w niej echa takich wykonawców jak Crosby, Stills and Nash czy Elton John[19]. Utwór „Breath on a Window”, Cantrell przyrównał do brzmienia Black Sabbath i Lynyrd Skynyrd, komentując: „Posiada on ten charakterystyczny środkowy podział, który jest rozpoznawalny dla Sabbath i Skynyrd”[19]. Opisując „Phantom Limb”, DuVall przyznał: „Do nagrania solówki użyłem jednego z moich modeli Gibson Les Paul z wykorzystaniem wzmacniacza Friedman”[19]. Odnosząc się do kompozycji „Hung on a Hook”, Cantrell przyznał: Myślę, że było to w Londynie lub innym miejscu podczas europejskiej trasy, gdy wymyśliłem podstawowy riff i zacząłem go nagrywać, utrzymując podstawową melodię wokalną na później[19]. Do rejestracji zamykającego album utworu „Choke”, muzycy wykorzystali akustyczne gitary marki Guild i model Gibson Hummingbird[19].

Cantrell przyznał w wywiadzie dla Rolling Stone: „Nagraliśmy wyjątkową płytę, zupełnie inną od wszystkiego, co stworzyliśmy do tej pory. Idealnie odzwierciedla czas, w którym powstała. Słychać jest więc, jak zespół dojrzał i jak poszedł dalej, na nowe terytoria, których wcześniej nie odwiedzał. Nie straciliśmy jednak naszej tożsamości. Jest tu prawdziwy brud, syf, co jest jak najbardziej zamierzone. Staraliśmy się nagrać album, który nas zachwyci, jednocześnie wysoko postawiliśmy sobie poprzeczkę”[21].

Teksty[edytuj]

Komentując warstwę liryczną kompozycji „Stone”, DuVall przyznał: „Wydaję mi się, że jest to tekst mówiący o konfrontacji błędnych wyobrażeń. Wydaje ci się, że znasz mnie? Nie, nie znasz”[5]. Odnosząc się do tematyki tytułowego utworu, muzyk stwierdził: „Widzisz, wybrani urzędnicy mówią w mediach krajowych rzeczy, w które po prostu niekiedy trudno uwierzyć, i to co się dzieje na co dzień. Komu dziś można zagwarantować ochronę zgodnie z przysługującym mu prawem? Poczuliśmy odpowiedni czas, aby zacząć to komentować”[5]. Cantrell znaczenie tytułowego utworu skomentował w następujący sposób: „Religia sprawia, że ludzie robią cholernie głupie rzeczy. Nie potrafię zrozumieć tego, że według niektórych wiedza to zło, że identyfikują ją z szatanem. Ludzkość się rozwija, ale był czas, kiedy była pewna, że Ziemia jest płaska. I zanim wszyscy zaakceptowali fakt, że jest inaczej, wielu ludzi musiało za to ponieść śmierć. Ale na przykład spór między kreacjonistami a ewolucjonistami toczy się i dzisiaj, chociaż ewolucja została udowodniona i nie ma się już o co kłócić. Niektórzy ludzie nie potrafią popatrzeć na fakty i powiedzieć: Ok, pomyliłem się”[22]. Opisując tematykę „Phantom Limb”, DuVall przyznał, że tekst reprezentuje więcej surwiwalizmu[19].

Oprawa graficzna[edytuj]

Pierwotnie okładka albumu przedstawiała czaszkę Triceratopsa na czerwonym tle. Za pomocą techniki steganografii została dodatkowo ukryta druga czaszka, która w połączeniu z pierwszą tworzy wizerunek diabła. Tytuł albumu The Devil Put Dinosaurs Here odnosi się do wiary kreowanej przez religijne indywidua, by przekonać ludzkość, że szatan umieścił bądź też zakorzenił kości dinozaurów w głębi ziemi, by wyperswadować wiarę[23]. Cantrell komentując znaczenie teorii stwierdził: „Ludzie wierzą w dużo gorsze bzdury. A ja mogę się tylko z tego śmiać, no bo co innego mi pozostaje?”[22]. Wewnętrzna część wkładki również przedstawia nakładające się na siebie czaszki dinozaurów (Pachycefalozaury oraz Ankylozaury). Projektantem i wykonawcą okładki jest amerykański muzyk Ryan Clark[24].

Wydanie i recepcja[edytuj]

Zagregowane recenzje
Wydawca Ocena
Metacritic 70/100[25]
Recenzje
Wydawca Ocena
AllMusic 3/5 gwiazdek[3]
Consequence of Sound 3.5/5 gwiazdek[26]
Exclaim! 7/10 gwiazdek[27]
Kerrang! 4/5 gwiazdek[28]
Loudwire 4.5/5 gwiazdek[29]
New Musical Express 7/10 gwiazdek[30]
Q 3/5 gwiazdek[31]
Pitchfork Media 5.9/10[32]
PopMatters 8/10 gwiazdek[33]
Premier Guitar 4/5 gwiazdek[34]
Rolling Stone 3/5 gwiazdek[35]
Spin 6/10 gwiazdek[36]
The Independent 3/5 gwiazdek[37]
The Washington Post (Korzystne)[38]
Toronto Star 3/4 gwiazdek[39]
Total Guitar 4/5 gwiazdek[40]
USA Today 3/5 gwiazdek[41]

13 lutego zespół za pośrednictwem swojego oficjalnego konta na facebooku, zamieścił w formie zabawy anagram składający się z zestawu liter H V L E N T P S U S D A H I E E O E D T I U R R, z których po prawidłowym ułożeniu, można było uzyskać tytuł nowego albumu[42]. Dzień później poinformowano, że będzie on brzmiał The Devil Put Dinosaurs Here, a jego premiera odbędzie się w maju 2013[43]. W marcu członkowie zespołu wystąpili w krótkim, 11-minutowym mockumencie pt. AIC 23, w którym odpowiadali w formie żartobliwej na pytania zadawane przez współpracownika serwisu Funny or Die, Alana Poole’a McLarda. Mockument ilustrowany był fragmentami utworów – „Hollow”, „Stone”, „Voices” oraz „Phantom Limb”. W filmie zamieszczone zostały krótkie wypowiedzi członków grup Mastodon, Metallica, Pearl Jam oraz Soundgarden[44].

Album ukazał się na rynku 28 maja 2013 nakładem wytwórni Capitol[3]. W pierwszym tygodniu od momentu premiery, uzyskał nakład sprzedaży sięgający 61,000 egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych[45] oraz 7,300 w Kanadzie[7]. 15 czerwca zadebiutował na 2. pozycji amerykańskiego zestawienia Billboard 200[6]. W przeciągu dwóch miesięcy od premiery, album sprzedał się w ilości 120,000 egzemplarzy[46]. Promowany był singlem „Hollow”, który swą premierę miał 18 grudnia 2012 za pośrednictwem serwisu YouTube[43]. Dotarł on na szczyt notowania Mainstream Rock Songs i utrzymał się na nim przez 3 tygodnie[47]. 26 marca udostępniono drugi singel – „Stone”, który również uplasował się na najwyżej pozycji listy Mainstream Rock Songs[47]. 13 sierpnia opublikowano trzeci singel – „Voices”. Dotarł on do 3. lokaty Mainstream Rock Songs[47]. Do wszystkich singli zostały zrealizowane teledyski w reżyserii Roberta „Roboshobo” Schobera[48]. 28 października 2014 za pośrednictwem platformy BitTorrent Bundle, zespół udostępnił teledysk do „Phantom Limb” w reżyserii Schobera[48].

Album w większości otrzymał pozytywne opinie. Na podstawie ocen z recenzji na stronie Metacritic, zliczono średnią przedstawiającą przyjęcie albumu przez medium krytyków. The Devil Put Dinosaurs Here osiągnął wynik 70/100, co pozwala sklasyfikować go jako „ogólnie przychylne recenzje”[25].

Stephen Thomas Erlewine z serwisu AllMusic, przyznał albumowi 3 gwiazdki na 5 możliwych. Swoją ocenę motywował: „The Devil Put Dinosaurs Here swym brzmieniem bardzo mocno nawiązuje do Black Gives Way to Blue. Momentami można odnieść wrażenie pewnych różnic, w postaci lżejszych utworów. „Scalpel” swym brzmieniem nawiązuje do klimatu panującego na minialbumie Jar of Flies, a także dysponuje najbogatszą melodią. Widać także nawiązania do rozwiązań panujących na Dirt. Album cechuje się harmonizacją linii wokalnych oraz charakterystycznym brzmieniem gitar, a także precyzją w postaci produkcji. Ten cyfrowy połysk nie był nawet widoczny tak dobrze na poprzednim wydawnictwie. To dodaje albumowi rozległej przestrzeni, dzięki czemu nie ma się tak klaustrofobicznego odczucia jak wcześniej”[3]. Chad Childers z serwisu on-line Loudwire, w swej recenzji przyznał albumowi 4.5 gwiazdki, pisząc między innymi: „The Devil Put Dinosaurs Here weteranów rocka udowadnia, że zespół wciąż jest w stanie utrzymać swoją doskonałość”. Recenzent zauważa, że utwory takie jak „Low Ceiling” czy „Breath on a Window”, stanowią doskonała alternatywną odskocznię od cięższych kompozycji”[29]. Stephen M. Deusner z vortalu Pitchfork Media, ocenił album w skali 10 gwiazdkowej na 5.9. W swej recenzji autor napisał między innymi, że główną wadą albumu jest jego długość. Deusner stwierdza, że przez to, iż każdy utwór trwa więcej jak 5 minut, często grzebie swoje najlepsze chwile, przez co występuje tutaj zbyt duża ilość powtórzeń, a zbyt mała ilość zaskoczeń[32]. Cole Waterman z czasopisma on-line PopMatters, w swej recenzji ocenił album na 8 gwiazdek (w skali do 10) argumentując: „Solidna, ale nie super. Album spełnia swój podstawowy cel, jakim jest zadbanie o nazwę zespołu”[33]. Jordan Wagner z z amerykańskiego magazynu Premier Guitar napisał: „Ogólnie rzecz biorąc, album nie zgadza się z dzikością Dirt lub Facelift, ale nie został on napisany w taki sposób. The Devil Put Dinosaurs Here jest bohatersko eksperymentalny ze stylistycznymi kulminacjami ponad dwóch dekad tworzenia muzyki (...) To wciąż fantastyczny album z dużą ilością pięknych chwil”[34]. Z kolei Jon Dolan z Rolling Stone, w swej recenzji napisał między innymi, że tym albumem, zespół udowodnił swoją siłę i doświadczenie. Recenzent pochwalił także grę Cantrella, przywołując na myśl takie utwory jak „Hollow” czy „Pretty Done”. Dolan podkreślił również jak ważną rolę odgrywają zharmonizowane linie wokalne, a śpiew DuValla w refrenach utworu „Phantom Limb” porównał do mrocznego stylu Layne’a Staleya[35]. Chris Kompanek z The Washington Post napisał: „Cień Staleya będzie prawdopodobnie zawsze wisieć nad Alice in Chains. Ale Diabeł pokazuje zespół, obejmując jego dziedzictwo, które nie będzie przygniecione przez niego. Grunge’ową nostalgię zawsze można wyczuć czule na albumach takich jak Dirt, ale teraz Cantrell również daje nam powód jakiego oczekujemy”[38]. Dziennik USA Today, w swej recenzji podkreślił „niezaprzeczalną moc” albumu[41].

W roku 2014 Mike Inez na pytanie dotyczące różnic między albumem The Devil Put Dinosaurs Here a Black Gives Way to Blue stwierdził: „Podstawową różnicą pomiędzy Black Gives Way to Blue a The Devil Put Dinosaurs Here jest to, że przed nagraniem tego drugiego mieliśmy już za sobą 250 koncertów w 43 różnych krajach z Williamem w składzie. Czuliśmy się bardziej jak jednostka, nie było w nas tyle niepewności odnośnie tego, co robimy. Przed Black Gives Way to Blue stawialiśmy sobie pytanie, czy dobrze robimy kontynuując bez Layne’a. Nie wiedzieliśmy, czy to w ogóle zadziała. Z czasem stało się to dużo bardziej naturalne i komfortowe”[49].

Trasa koncertowa[edytuj]

Alice in Chains podczas występu w programie Jimmy Kimmel Live!, 10 kwietnia 2013

10 kwietnia zespół wystąpił w Los Angeles, w programie telewizyjnym Jimmy Kimmel Live!, podczas którego na żywo zadebiutowały utwory – „Hollow” oraz „Stone”[19]. Trasa koncertowa The Devil Put Dinosaurs Here Tour rozpoczęła się 25 kwietnia występem w Miami Beach. Pierwszy etap trwał do maja i składał się z 22 koncertów[50].

W wywiadzie udzielonemu w maju wortalowi blabbermouth.net, Jerry Cantrell na pytanie czemu zespół na majowych koncertach nie gra więcej utworów z nowego albumu, stwierdził, że w dawnych czasach taka praktyka była często stosowana. „Wraz z pojawieniem się internetu i możliwości udostępniania, nie można zrobić więcej. Gramy na koncertach obecnie „Hollow” oraz „Stone”. Niedawno zaczęliśmy grać również „Phantom Limb”. Kiedy promowaliśmy Facelift, na trasie graliśmy prawie pół materiału, który potem znalazł się na Dirt. To oczywiście fajna rzecz, ale nie masz w tym prawie żadnej kontroli nad swoja muzyką. Wolimy zaczekać aby uzyskać najlepszą wersję jakości tego co stworzyliśmy, zanim zaczną pojawiać się gówniane wersje na iPhone’a z gównianych imprez”[51].

Od sierpnia do września zespół występował jako headliner w ramach Uproar Festival[5]. W połowie września muzycy rozpoczęli kolejny etap trasy, koncertując w państwach Ameryki Południowej. Zespół wystąpił między innymi w ramach festiwalu Rock in Rio w Brazylii[52], a także po raz pierwszy w swej historii odwiedził takie państwa jak Argentyna czy Peru. W listopadzie zespół zagrał serię 6 występów na terenie Wielkiej Brytanii[53]. Od 22 lutego do 3 marca muzycy koncertowali w Australii, występując po raz drugi w ramach festiwalu Soundwave[54]. Kontynuację tournée stanowiły koncerty na kontynencie azjatyckim, Ameryce Północnej oraz w Europie w ramach Sonisphere Festival[55].

Lista utworów[edytuj]

# Tytuł utworu Tekst Muzyka Czas
1. Hollow Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:41
2. „Pretty Done” Jerry Cantrell Jerry Cantrell 4:35
3. Stone Jerry Cantrell Jerry Cantrell 4:22
4. Voices Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:42
5. „The Devil Put Dinosaurs Here” Jerry Cantrell Jerry Cantrell, Mike Inez, Sean Kinney 6:38
6. „Lab Monkey” Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:58
7. „Low Ceiling” Jerry Cantrell Jerry Cantrell, Mike Inez, Sean Kinney 5:15
8. „Breath on a Window” Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:19
9. „Scalpel” Jerry Cantrell Jerry Cantrell, Mike Inez, Sean Kinney 5:21
10. Phantom Limb William DuVall Jerry Cantrell, William DuVall, Mike Inez, Sean Kinney 7:07
11. „Hung on a Hook” Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:34
12. „Choke” Jerry Cantrell Jerry Cantrell, Mike Inez, Sean Kinney 5:44

Twórcy[edytuj]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[24]:

Alice in Chains

Produkcja

  • Aranżacja: Jerry Cantrell, William DuVall, Mike Inez, Sean Kinney
  • Teksty utworów: Jerry Cantrell, William DuVall

Nagrody i nominacje[edytuj]

  • Grammy Awards 2014
    • Nominacja w kategorii Best Engineered Album- Non Classical – album The Devil Put Dinosaurs Here (Paul Figueroa, Randy Staub oraz Ted Jensen)[8]
  • Juno Awards
    • Nominacja w kategorii Recording Engineer of the Year – Paul Figueroa za utwór „Hollow”[56]
  • Loudwire Music Awards
    • Nominacja w kategorii Rock Album of the Year – The Devil Put Dinosaurs Here[57]
    • Nominacja w kategorii Rock Song of the Year – utwór „Hollow”[57]
    • Nominacja w kategorii Rock Video of the Year – utwór „Hollow”[57]
  • Metal Storm Awards
    • Nominacja w kategorii The Best Alternative Metal Album – The Devil Put Dinosaurs Here[58]

Pozycje na listach[edytuj]

Album[edytuj]

Lista (2013) Pozycja
ARIA Charts (Australia)[60] 10
Billboard 200 (Stany Zjednoczone)[6] 2
Billboard Top Alternative Albums (Stany Zjednoczone)[61] 1
Billboard Top Digital Albums (Stany Zjednoczone)[62] 5
Billboard Top Hard Rock Albums (Stany Zjednoczone)[63] 1
Billboard Top Rock Albums (Stany Zjednoczone)[64] 1
Billboard Top Tastemaker Albums (Stany Zjednoczone)[65] 2
Canadian Albums Chart (Kanada)[7] 2
Croatian Albums Chart (Chorwacja)[66] 17
Czech Albums Chart (Czechy)[67] 31
Federazione Industria Musicale Italiana (Włochy)[68] 56
Finnish Albums Chart (Finlandia)[69] 6
IFPI Greece (Grecja)[70] 28
Irish Albums Chart (Irlandia)[71] 24
Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége (Węgry)[72] 28
Media Control Charts (Niemcy)[73] 23
MegaCharts (Holandia)[74] 52
Official Charts Company (Szkocja)[75] 21
Official Charts Company (Wielka Brytania)[76] 22
OLiS (Polska)[77] 13
Oricon (Japonia)[78] 70
Productores de Música de España (Hiszpania)[79] 56
Recorded Music NZ (Nowa Zelandia)[80] 12
Schweizer Hitparade (Szwajcaria)[81] 11
Sverigetopplistan (Szwecja)[82] 35
Syndicat national de l’édition phonographique (Francja)[83] 67
Track Top–40 (Dania)[84] 14
Ultratop (Vl) (Belgia)[85] 52
Ultratop (Wa) (Belgia)[86] 33
VG-Lista (Norwegia)[87] 6
Ö3 Austria Top 40 (Austria)[88] 14

Notowania końcoworoczne[edytuj]

Rok Lista Pozycja
2013 Billboard 200 (Stany Zjednoczone) 188[89]

Single[edytuj]

Rok Singel Najwyższa pozycja
Alternative Songs
[90]
CAN
Alt
[91]
Hot Rock
Songs
[92]
Mainstream Rock Songs
[47]
2012 Hollow 23 9 37 1
2013 Stone 1 45 1
Voices 2 3
"—" oznacza że utwór nie dostał się na listę.

Wyróżnienia[edytuj]

Publikacja Kraj Wyróżnienie Rok Pozycja
Loudwire
Stany Zjednoczone
„10 najlepszych rockowych albumów 2013 roku”[93]
2013 1
Metal Hammer
Wielka Brytania
„50 najlepszych albumów 2013 roku”[94]
30
Kerrang!
„5 najlepszych albumów rock arena 2013 roku”[95]
2014 5

Wydania[edytuj]

Rok Tytuł Nr katalogowy Format Wytwórnia Region Źródło
2013
The Devil Put Dinosaurs Here
509999 47800 2 4
CD
Capitol
Stany Zjednoczone
[96]
509999 58875 1 7
Europa
4605026713109
Universal Music Group
Rosja
9 478200 2 26
Capitol, EMI
Brazylia
9478002
Capitol
Australia
Argentyna
TOCP-71494, 509999 47800 2 4
Japonia
478002
Kanada

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Ken Micallef. Alice in Chains: New Lineup Records 'The Devils Put Dinosaurs Here'. „Electronic Musican”, 16 kwietnia 2013. Nowy Jork: NewBay Media. ISSN 2161-9867. 
  2. Chris Familton: Alice in Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). themusic.com.au. [dostęp 2013-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  3. a b c d Stephen Thomas Erlewine: The Devil Put Dinosaurs Here – Alice in Chains (ang.). allmusic.com. [dostęp 2013-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-21)].
  4. a b de Sola 2015 ↓, s. 338–340.
  5. a b c d e f g h i Steve Appleford. Through the good and the bad, Alice in Chains unbroken. „Los Angeles Times”, 29 maja 2013. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  6. a b c Alice in Chains – Chart History – Billboard 200 (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  7. a b c Alice in Chains – Chart History – Billboard Canadian Albums (ang.). billboard.com. [dostęp 2016-11-06].
  8. a b BLACK SABBATH Wins 'Best Hard Rock/Metal Performance' GRAMMY Award (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-27)].
  9. a b Brian Jacks: Alice In Chains Say 'There Are Thoughts' Of A New Album (ang.). mtv.com. [dostęp 2016-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-11)].
  10. Alice In Chains: bez sensu zniknąć na kolejnych 15 lat (pol.). onet.pl. [dostęp 2013-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-04)].
  11. Tamara Vallejos. Alice in Chains, Deftones, Mastodon Tour Together. „Spin”, 29 kwietnia 2010. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  12. Alice In Chains To Begin Work On New Album. „Metal Hammer”, 21 marca 2013. TeamRock. ISSN 0955-1190. 
  13. ALICE IN CHAINS Ends 10-Month Break From Stage (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-22)].
  14. Mitchell Peters. Rock on the Range. „Billboard”, s. 21, 23 kwietnia 2011. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  15. ALICE IN CHAINS: Pro-Shot Footage Of Entire MAQUINARIA FESTIVAL Performance (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-09)].
  16. Festival Outlook recap: 35 Denton, Lights All Night, SWU Music & Arts Festival (ang.). consequenceofsound.net. [dostęp 2016-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-22)].
  17. Matt Wardlaw: Alice in Chains Working on ‘Amazing’ New Music, says Heart’s Ann Wilson (ang.). ultimateclassicrock.com. [dostęp 2013-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-26)].
  18. a b c d e f Matt Blackett. Jerry Cantrell talks 'Devils & Dinosaurs'. „Guitar Player”, s. 66–78, 30 stycznia 2014. San Jose: NewBay Media. ISSN 0017-5463. 
  19. a b c d e f g h i j k l m The Devil Put Dinosaurs Here: Track By Track. „Total Guitar”, s. 46–50, czerwiec 2013. Future plc. ISSN 1355-5049. 
  20. Marcin Kubicki. Jerry Cantrell & William Duvall (Alice in Chains). „Magazyn Gitarzysta”, 11 lipca 2014. AVT-Korporacja. ISSN 1895-3832. 
  21. Steve Baltin. 'There’s Some Real Filth in There'. „Rolling Stone”, 4 marca 2013. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  22. a b Jordan Babula. Alice in Chains. Od zera. „Teraz Rock”, s. 30–31, czerwiec 2013. Warszawa: AD Music SA. ISSN 1730-394X. 
  23. ALICE IN CHAINS: The 'Secret' Behind New Album Cover Artwork Revealed (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2013-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-13)].
  24. a b Poligrafia dołączona do albumu The Devil Put Dinosaurs Here; wyd. Capitol, nr kat. 509999 47800 2 4.
  25. a b Reviews for The Devil Put Dinosaurs Here by Alice in Chains (ang.). metacritic.com. [dostęp 2013-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  26. Matt Melis: Album Review: Alice in Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). consequenceofsound.net. [dostęp 2013-05-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  27. Natalie Zina Walschots. The Devil Put Dinosaurs Here. „Exclaim!”, 24 maja 2013. ISSN 1207-6600. 
  28. The Devil Put Dinosaurs Here. „Kerrang!”, s. 52, 25 maja 2013. Bauer Media Group. ISSN 0262-6624. 
  29. a b Chad Childers: Alice in Chains, ‘The Devil Put Dinosaurs Here’ – Album Review (ang.). loudwire.com. [dostęp 2013-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  30. Barry Nicolson. The Devil Put Dinosaurs Here. „New Musical Express”, 24 czerwca 2013. IPC Media. ISSN 0028-6362. 
  31. The Devil Put Dinosaurs Here. „Q”, s. 99, 17 czerwca 2013. Bauer Media Group. ISSN 0955-4955. 
  32. a b Stephen M. Deusner: Alice in Chains The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). pitchfork.com. [dostęp 2013-06-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  33. a b Cole Waterman: Alice in Chains: The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). popmatters.com. [dostęp 2013-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  34. a b Jordan Wagner. The Devil Put Dinosaurs Here. „Premier Guitar”, czerwiec 2013. Gearhead Communications, LLC. ISSN 1945-077X. 
  35. a b Jon Dolan. The Devil Put Dinosaurs Here. „Rolling Stone”, 17 czerwca 2013. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  36. Dan Weiss. The Devil Put Dinosaurs Here. „Spin”, 6 czerwca 2013. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  37. Kevin Harley. The Devil Put Dinosaurs Here. „The Independent”, 25 maja 2013. Independent News & Media. ISSN 0951-9467. 
  38. a b Chris Kompanek. The Devil Put Dinosaurs Here. „The Washington Post”, 15 sierpnia 2013. The Washington Post Company. ISSN 0190-8286. 
  39. Nick Krewen. Alice In Chains’ The Devil Put Dinosaurs Here won’t disappoint fans. „Toronto Star”, 28 maja 2013. Star Media Group. ISSN 0319-0781. 
  40. Michael Brown. The Devil Put Dinosaurs Here. „Total Guitar”, s. 22, 2013. Future plc. ISSN 1355-5049. 
  41. a b The Devil Put Dinosaurs Here. „USA Today”, czerwiec 2013. Gannett Company. ISSN 0734-7456. 
  42. Kory Grow. Back to the Grind. „Revolver”, s. 59–61, kwiecień 2013. NewBay Media. ISSN 1527-408X. 
  43. a b Amit Sharma. Angels and Demons. „Metal Hammer”, s. 64–68, czerwiec 2013. TeamRock. ISSN 0955-1190. 
  44. Ross Baker. Alice in Chains. „Powerplay”, s. 8–9, maj 2013. ISSN 1474287X. 
  45. Keith Caulfield. Alice in Chains, John Fogerty and Little Mix all make Top 5 debuts. „Billboard”, 5 czerwca 2013. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  46. Metal By Numbers 7/31: Metalcore gets back to its Roots (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2013-08-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-03)].
  47. a b c d Alice in Chains – Chart History – Mainstream Rock Songs (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  48. a b Kory Grow. See Alice in Chains' Dark, Haunting 'Phantom Limb' Video. „Rolling Stone”, 28 października 2014. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  49. ALICE IN CHAINS Bassist MIKE INEZ: 'If We Ever Get To A Point Where We Don’t Enjoy It, We’ll Just Stop' (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2014-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-04)].
  50. Damian Fanelli. Alice in Chains Announce Spring 2013 Tour Dates. „Guitar World”, 14 stycznia 2013. Nowy Jork: NewBay Media. ISSN 1045-6295. 
  51. Why ALICE IN CHAINS’ JERRY CANTRELL Won’t Play Any Unleaked Songs (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2013-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-24)].
  52. Adam Bychawski. Muse announce headline slot at Rock In Rio 2013. „New Musical Express”, 7 grudnia 2012. Time Inc. UK. ISSN 0028-6362. 
  53. Walking Papers To Support Alice In Chains On Upcoming UK Tour (ang.). alternativenation.net. [dostęp 2014-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-01)].
  54. de Sola 2015 ↓, s. 360.
  55. ALICE IN CHAINS Bassist MIKE INEZ: It’s Time For Us To 'Turn Into Mere Mortals For Awhile' (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-26)].
  56. Randy Staub : The JUNO Awards (ang.). junoawards.ca. [dostęp 2016-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-17)].
  57. a b c Graham 'Gruhamed' Hartmann: 3rd Annual Loudwire Music Awards: Winners List (ang.). loudwire.com. [dostęp 2016-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-27)].
  58. Metal Storm Awards 2013 (ang.). metalstorm.net. [dostęp 2016-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-13)].
  59. Robert Pasbani: And the Winners of the Revolver Golden Gods Awards 2014 Are (ang.). metalinjection.net. [dostęp 2016-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-15)].
  60. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). australian-charts.com. [dostęp 2013-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-26)].
  61. Alice in Chains – Chart History – Top Alternative Albums (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  62. Alice in Chains – Chart History – Top Digital Albums (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  63. Alice in Chains – Chart History – Top Hard Rock Albums (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  64. Alice in Chains – Chart History – Top Rock Albums (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  65. Alice in Chains – Chart History – Top Tastemaker Albums (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-06-12].
  66. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (chorw.). hdu-toplista.com. [dostęp 2016-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-25)].
  67. CNS IFPI (cz.). ifpicr.cz. [dostęp 2013-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-17)].
  68. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). italiancharts.com. [dostęp 2015-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-04)].
  69. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2013-06-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-26)].
  70. IFPI Charts – Official IFPI Charts Top-75 Albums Sales Chart Εβδομάδα: 27/2013 (gr.). ifpi.gr. [dostęp 2013-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-11)].
  71. GFK Chart-Tr – 06 Jun 2013ack (ang.). chart-track.co.uk. [dostęp 2013-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-16)].
  72. Top 40 album – DVD (węg.). slagerlistak.hu. [dostęp 2013-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-09)].
  73. Chartverfolgung / Alice in Chains / Longplay (niem.). musicline.de. [dostęp 2013-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-10)].
  74. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2013-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-17)].
  75. Official Scottish Albums Chart Top 100 Archive (ang.). officialcharts.com. [dostęp 2016-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-25)].
  76. 2013 Top 40 Official UK Albums Archive (ang.). officialcharts.com. [dostęp 2013-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  77. Oficjalna lista sprzedaży – OLIS Longplay (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2013-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-25)].
  78. アリス・イン・チェインズのCDアルバムランキング、アリス・イン・チェインズのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE (jap.). oricon.co.jp. [dostęp 2014-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-26)].
  79. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). spanishcharts.com. [dostęp 2013-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  80. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). charts.org.nz. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  81. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (niem.). hitparade.ch. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  82. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). swedishcharts.com. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  83. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). lescharts.com. [dostęp 2014-07-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  84. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). danishcharts.com. [dostęp 2013-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-15)].
  85. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (niem.). ultratop.be. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  86. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (niem.). ultratop.be. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  87. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (ang.). norwegiancharts.com. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  88. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here (niem.). austriancharts.at. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-02)].
  89. Billboard 200 Albums: 2013 Year-End Charts (ang.). billboard.com. [dostęp 2014-02-118]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-01)].
  90. Alice in Chains – Chart history – Alternative Songs (ang.). billbaord.com. [dostęp 2015-09-04].
  91. Alice in Chains – Chart history – Active Rock (ang.). billbaord.com. [dostęp 2016-11-06].
  92. Alice in Chains – Chart history – Hot Rock Songs (ang.). billboard.com. [dostęp 2016-11-06].
  93. 10 Best Rock Albums of 2013 (ang.). loudwire.com. [dostęp 2013-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-01)].
  94. Metal Hammer Albums of 2013. „Metal Hammer”, 2013. TeamRock. ISSN 0955-1190. 
  95. The 5 Best Arena Rock Albums of 2013. „Kerrang!”, 17 marca 2014. Bauer Media Group. ISSN 0262-6624. 
  96. Alice In Chains – The Devil Put Dinosaurs Here at Discogs (ang.). discogs.com. [dostęp 2015-09-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-04)].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]