Thomas Kyd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pierwsza strona Tragedii hiszpańskiej

Thomas Kyd (ur. 3 listopada 1558, zm. 16 lipca 1594) – angielski dramaturg, autor Tragedii hiszpańskiej, jeden z najważniejszych pisarzy epoki teatru elżbietańskiego.

Przez długi czas niewiele było wiadomo o Kydzie. Dopiero w 1773 r. Thomas Hawkins, jeden z pierwszych redaktorów Tragedii hiszpańskiej, odkrył, że Kyd został podany jako jej autor przez Thomasa Heywooda, autora dzieła An Apology for Actors (Obrona aktorów). Ale dopiero sto lat później niemieccy i angielscy uczeni zaczęli dostarczać więcej informacji dotyczących życia i twórczości Kyda. Był twórcą dramatu okrucieństwa. Inspirację czerpał przede wszystkim z twórczości Seneki.

Kydowi jest przypisywane autorstwo sztuki zwanej Pra-Hamlet (lub z niemiecka Ur-Hamlet), wystawianej w Londynie w latach 80. XVI wieku, która miała być inspiracją dla Williama Szekspira przy tworzeniu Hamleta[1]. Nie zostało to jednak do dziś ostatecznie zweryfikowane przez historyków kultury, ponieważ tekst pierwotnej sztuki zaginął.

Tragedia hiszpańska Kyda jest ważna z historyczno-rozwojowego punktu widzenia, ponieważ stanowiła wzór dla wszystkich późniejszych dramatów elżbietańskich z gatunku tragedii zemsty. Wykazuje ona bardzo wiele charakterystycznych cech dramaturgii elżbietańskiej. Sztuka zawiera między innymi typowe motywy i wątki, jak zbrodnia, zemsta, szaleństwo prawdziwe lub udawane, teatr w teatrze, czy obecność widma[2]. Z tego względu Kyd jest uważany[3] za ojca-założyciela angielskiego dramatu epoki renesansu i baroku, obok Christophera Marlowe'a. Tragedia hiszpańska była obecna na scenach londyńskich przez długi czas, co było ewenementem, a jej teatralne życie przedłużyły poprawki Bena Jonsona. Wobec Kyda wysuwany jest często zarzut, że nie miał on większego talentu poetyckiego i daru psychologicznego pogłębienia charakteru postaci[4]. Trzeba jednak podkreślić, że był mistrzem prowadzenia intrygi. Talent dramaturgiczny Kyda docenił T. S. Eliot[5]

Przypisy

  1. Zobacz: Juliusz Kydryński, Posłowie [w:] William Shakespeare, Hamlet (Quarto 1603), Kraków 1987
  2. Juliusz Kydryński, Od tłumacza [w:] Thomas Kyd, Tragedia hiszpańska, Kraków 1982
  3. Przemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej, Wrocław 1981
  4. Anna Staniewska, Przedmowa [w:] Dramat elżbietański, tom I. Wyboru dokonała Irena Lasoniowa, Warszawa 1989
  5. T.S.Eliot, Kto to jest klasyk i inne eseje, Kraków 1998