Tinto Brass

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tinto Brass
Ilustracja
Tinto Brass i Caterina Varzi na 66 Festiwalu Filmowym w Wenecji (2009)
Prawdziwe imię i nazwisko Giovanni Tinto Brass
Data i miejsce urodzenia 26 marca 1933
Mediolan, Włochy
Zawód reżyser, scenarzysta, montażysta, aktor
Współmałżonek Carla Cipriani
(1957–2006; jej śmierć)
Lata aktywności od 1963
Strona internetowa

Tinto Brass, właśc. Giovanni Tinto Brass[1] (ur. 26 marca 1933 w Mediolanie) – włoski reżyser, scenarzysta, montażysta i aktor[2]. Jego imię zostało wykorzystane jako tytuł instrumentalnego utworu progresywno-rockowej grupy muzycznej Porcupine Tree z albumu "Stupid Dream".

Tinto Brass 01.jpg

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Giovanni Brass urodził się w niedzielę 26 marca 1933 roku, w rodzinie sławnego artysty Italico Brassa, który był jego dziadkiem. Italico nadał swojemu wnukowi przydomek "Tintoretto", z którego Giovanni stworzył swoje filmowe nazwisko Tinto Brass[3]. Tinto odziedziczył po dziadku zdolności artystyczne, wolał jednak wykorzystać je w przemyśle filmowym.

W 1957 ukończył prawo w Padwie[3], ale jego wielką pasją stało się kino. Dlatego przeniósł się do Paryża, by pracować jako archiwista w jednym z najbardziej prestiżowych i bogatych zbiorów filmowych na świecie - Cinémathèque Française[4]. To w tym środowisku stykał się z rodzącą się nową falą i jej realistycznym, autorytatywnym i innowacyjnym duchem. Tutaj Brass rozpoczął pracę jako asystent reżysera Alberto Cavalcantiego i Jorisa Ivensa[3]. Po powrocie do Włoch został asystentem Roberto Rossellini podczas realizacji filmu dokumentalnego India (India: Matri Bhumi, 1958) i dramatu wojennego Generał Della Rovere (Il generale Della Rovere, 1959) z Vittorio De Sicą, Ivo Garranim i Franco Interlenghim.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczynając pracę we włoskim przemyśle filmowym Brass od razu zetknął się z tak sławnymi twórcami jak Federico Fellini. W 1963 roku wyreżyserował swój pierwszy film Kto pracuje, ten stracony - Na szczycie świata (Chi lavora è perduto (In capo al mondo)), niejasno autobiograficzną opowieść o młodym bezrobotnym anarchiście buntującym się przeciwko systemowi, w którym się potyka, jest blokowany przez cenzurę[3], czyniąc prowokacyjne i niekonwencjonalne przesłanie polityczne i społeczne. W późniejszym okresie tworzył filmy awangardowe, takie jak film giallo Jestem tym, kim jestem (Col cuore in gola, 1966) z Jeanem-Louisem Trintignantem i Davidem Prowse, komedia Krzyk (L'urlo, 1968) z Gigi'm Proiettim[5] czy sentymentalny dramat erotyczny Czarne na białym (Nerosubianco, 1969)[6].

Vanessa Redgrave i Franco Nero zagrali w jego dwóch dramatach: Wyrzutek (Dropout, 1970) i Wakacje (La vacanza, 1971), który został nagrodzony na Festiwalu Filmowym w Wenecji. Następnie wyreżyserował Salon Kitty (1976) z Helmutem Bergerem, Ingrid Thulin, Johnem Irelandem, Johnem Steinerem i Bekimem Fehmiu. Sukces filmu spowodował, że reżyserem zainteresował się szef czasopisma „PenthouseBob Guccione[7]. Zaproponował Brassowi wyreżyserowanie filmu na podstawie powieści Gore Vidala Kaligula z Malcolmem McDowellem. W 1979 roku twórca ukończył zdjęcia do filmu, ale poróżnił się z producentem. Powodem były sceny, które Guccione chciał wmontować. Brass przez cały czas odcinał się od Kaliguli. Jak na ironię, ten film został najbardziej znanym filmem reżysera.

W późniejszych latach wyspecjalizował się w reżyserii filmów erotycznych, m.in. zrealizował dramat Papryka (Paprika, 1991) z udziałem Debory Caprioglio i Stéphane Ferrary. Zasłynął z dobrego smaku i wyczucia, choć nie uniknął popadania w zwykłą pornografię. Pomimo kontrowersji uważany jest za estetę, twórcę wyrafinowanego i wzór dla wielu innych. Potrafił ukazać złożone, psychologiczne aspekty ludzkiego erotyzmu w sposób bardzo sugestywny, nie popadając w podejście akademickie i zachowując w swoich obrazach silne napięcie.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1958 – Spatiodynamisme (reż. Tinto Brass i Nicolas Schoeffer)
  • 1963 – Chi lavora è perduto (In capo al mondo)
  • 1964 – Ça ira (Il fiume della rivolta)
  • 1964 – Moja żona (La mia signora)
  • 1964 – Latający spodek (Il disco volante)
  • 1966 – Yankee
  • 1967 – Col cuore in gola
  • 1968 – L'urlo
  • 1969 – Czarne na białym (Nerosubianco)
  • 1970 – Drop-out
  • 1971 – Wakacje (La Vacanza)
  • 1971 – I Miss Sonia Henie (reż. Miloš Forman, Paul Morrissey, Henry Buck, Dušan Makavejev, Frederick Wiseman, Tinto Brass, Karpo Aćimović-Godina, Mladomir 'Puriša' Đorđević) – krótkometrażowy[2]
  • 1976 – Salon Kitty
  • 1979 – Kaligula (Caligola)
  • 1980 – Action
  • 1983 – Klucz (La Chiave)
  • 1985 – Miranda
  • 1987 – Capriccio
  • 1988 – Snack Bar Budapest
  • 1991 – Papryka (Paprika)
  • 1992 – Cosi fan tutte
  • 1994 – Mężczyzna, który patrzy (L'uomo che guarda)
  • 1995 – Fermo posta Tinto Brass
  • 1998 – Frywolna Lola (Monella)
  • 2000 – Trasgredire
  • 2002 – Senso '45
  • 2003 – Zrób to dobrze! (Fallo!)
  • 2005 – Monamour
  • 2009 – Hotel Courbet[2]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Personalidade: Tinto Brass (Itália) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2017-11-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-02)].
  2. a b c Tinto Brass (fr.). AlloCiné. [dostęp 2017-11-20].
  3. a b c d Tinto Brass (wł.). MYmovies. [dostęp 2017-11-20].
  4. Tinto Brass (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2017-11-20].
  5. Istintobrass, arriva il film hot sulla vita del re del soft porno (wł.). LiberoQuotidiano.it. [dostęp 2017-11-20].
  6. Tinto Brass (26 de Março de 1933) (port.). Filmow. [dostęp 2017-11-20].
  7. Tinto Brass (ang.). Listal. [dostęp 2017-11-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]