Tlstá (Wielka Fatra)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tlstá
Tlstá
Państwo  Słowacja
Położenie Powiat Martin
Pasmo Wielka Fatra
Wysokość 1414 m n.p.m.
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Tlstá
Tlstá
Ziemia48°56′N 18°58′E/48,933333 18,966667

Tlstá (1414 m n.p.m.) – jeden z wyższych i najbardziej charakterystycznych szczytów w grupie górskiej Wielkiej Fatry w Karpatach Zachodnich na Słowacji.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Tlstá wznosi się w południowo-zachodniej, "turczańskiej" części Wielkiej Fatry. Jej masyw stanowi zakończenie potężnego ramienia górskiego, oddzielającego się w kierunku północno-zachodnim od głównego grzbietu tych gór w Smrekowicy (słow. Smrekovica, 1415 m n.p.m., tuż na zachód od Kráľovej studni) i wypełniającego obszar pomiędzy dolinami: Gaderską na północy i Blatnicką na południu.

Na niektórych mapach nazwą Tlstá oznaczany jest jedynie północno-zachodni, wybitnie widokowy przedwierzchołek góry o wysokości 1373 m n.p.m., natomiast główny wierzchołek masywu (1414 m n.p.m.) nosi nazwę Ľubená.

Geologia i morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cały rozległy masyw Tlstej zbudowany jest z grubych, w przybliżeniu poziomo ułożonych warstw triasowych wapieni i dolomitów. Na skutek tego zbocze góry, zwłaszcza w górnej części, tworzy szereg coraz to wyżej położonych tarasów i skalnych półek, utworzonych na stropach kolejnych warstw skalnych, porozdzielanych stromymi ściankami i uskokami skalnymi, w których widoczne są czoła tych warstw. Występujące w wielu miejscach większe i mniejsze turniczki wypreparowane są w większości w bardziej odpornych wapieniach.

W zboczach Tlstej znajduje się szereg jaskiń. Obok szeroko znanej i często odwiedzanej Jaskini Mažarnej są to m.in. jaskinie: Biela, Havranova, Stlpová, Textorisová i V lome.

Nazwę Tlstá (słow. tłusta, gruba) uzyskała góra dzięki swej szerokiej, rozłożystej sylwetce o płaskiej wierzchowinie (będącej pozostałością dawnej powierzchni zrównania), wyraźnie kontrastującej ze skalistą sylwetką sąsiadującej z nią od południa Ostrej.

Przyroda ożywiona[edytuj | edytuj kod]

Cały masyw Tlstej charakteryzuje się niezmiernie bogatą roślinnością. Oprócz zespołów leśnych i łąkowych znajdziemy tu zwłaszcza doskonale wykształcone zespoły roślinności naskalnej.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szczyt Tlstej, z uwagi na jego znaczną atrakcyjność krajoznawczą i korzystne położenie na okraju grupy Wielkiej Fatry, jest często odwiedzany przez turystów. Na szczyt wiodą znakowane szlaki turystyczne.

Na północno-zachodni, widokowy przedwierzchołek góry (1373 m n.p.m.) wiodą szlaki z Doliny Gaderskiej, obydwa strome, dość trudne i męczące:

  • Szlak niebieski Wapienną Doliną (słow. Vápenná dolina) 2:30 h (z powrotem 1:45 h);
  • Szlak niebieski doliną Konský dol 2:50 h (z powrotem 2:15 h).

Przejście pętli będącej sumą tych dwóch szlaków, obejmowanych wspólnie tradycyjną, słowacką nazwą chodník Janka Bojmíra, stanowi jedną z najatrakcyjniejszych wycieczek w grupie Wielkiej Fatry.

Główny wierzchołek Tlstej udostępniają szlaki:

  • Szlak zielony z północno-zachodniego przedwierzchołka Tlstej 15 minut (z powrotem 12 minut);
  • Szlak zielony ze szczytu Ostrej 1 h (z powrotem 50 min).

Cenionym punktem widokowym nie jest, jak wspomniano, główny szczyt Tlstej, lecz jej przedwierzchołek północno-zachodni. Widok z niego obejmuje całą Kotlinę Turczańską, Małą Fatrę, Ptacznik i znaczną część Wielkiej Fatry.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hochmuth Zdenko a kolektív: Veľká Fatra. Turistický sprievodca ČSSR č. 3, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1980;
  • Veľká Fatra. Turistická mapa 1:50 000. Edícia turistických máp č. 121, wyd. VKÚ Harmanec 1994. ​ISBN 80-85510-41-3​;