Tlstá (Wielka Fatra)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tlstá
Ilustracja
Widok od zachodu
Państwo  Słowacja
Położenie Powiat Martin
Pasmo Wielka Fatra
Wysokość 1373 m n.p.m.
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum na lewo u góry znajduje się czarny trójkącik z opisem „Tlstá”
Ziemia48°56′24,5″N 18°58′17,5″E/48,940139 18,971528

Tlstá (1373 m) – jeden z wyższych i najbardziej charakterystycznych szczytów w grupie górskiej Wielkiej Fatry w Karpatach Zachodnich na Słowacji[1].

Na niektórych mapach nazwą jako Tlstá oznaczany jest wyższy, północno-zachodni i porośnięty wierzchołek o wysokości 1414 m[2]. Na innych mapach nosi on nazwę Lubená (1414 m)[1][3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Tlstá wznosi się w południowo-zachodniej, "turczańskiej" części Wielkiej Fatry. Jej masyw stanowi zakończenie potężnego ramienia górskiego, oddzielającego się w kierunku północno-zachodnim od głównego grzbietu tych gór w Smrekowicy (Smrekovica, 1415 m), tuż na zachód od Kráľovej studni). Masyw Tlstej oddziela Gaderską dolinę od jej odgałęzienia – doliny Konský dol. Wcinają się w niego jeszcze dwa inne odgałęzienia Gaderskiej doliny – Vápenná dolina i Sokolovo[3].

Tlstá leży w granicach Parku Narodowego Wielka Fatra. Cały rozległy masyw tej góry jest dodatkowo chroniony w rezerwacie przyrody Tlstá, w którym obowiązuje 5. (w pięciostopniowej skali) stopień ochrony[4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cały rozległy masyw Tlstej zbudowany jest z grubych, w przybliżeniu poziomo ułożonych warstw triasowych wapieni i dolomitów. Na skutek tego zbocze góry, zwłaszcza w górnej części, tworzy szereg coraz to wyżej położonych tarasów i skalnych półek, utworzonych na stropach kolejnych warstw skalnych, porozdzielanych stromymi ściankami i uskokami skalnymi, w których widoczne są czoła tych warstw. Występujące w wielu miejscach większe i mniejsze turniczki wypreparowane są w większości w bardziej odpornych wapieniach[4].

W zboczach Tlstej znajduje się szereg jaskiń. Obok szeroko znanej i często odwiedzanej Jaskini Mažarnej są to m.in. jaskinie: Biela, Havranova, Stlpová, Textorisová i V lome[4]. W masywie Tlstej znajduje się również przepaść Nezábudka głęboka na 14 m, należąca do rzadko spotykanej w Wielkiej Fatrze kategorii jaskiń o rozwinięciu pionowym typu awen[5].

Nazwę Tlstá (słow. tłusta, gruba) uzyskała góra dzięki swej szerokiej, rozłożystej sylwetce o płaskiej wierzchowinie (będącej pozostałością dawnej powierzchni zrównania), wyraźnie kontrastującej ze skalistą sylwetką sąsiadującej z nią od południa Ostrej.

Cały masyw Tlstej charakteryzuje się niezmiernie bogatą roślinnością. Oprócz zespołów leśnych i łąkowych znajdziemy tu zwłaszcza doskonale wykształcone zespoły roślinności naskalnej[4].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szczyt Tlstej, z uwagi na jego znaczną atrakcyjność krajoznawczą i korzystne położenie na okraju grupy Wielkiej Fatry, jest często odwiedzany przez turystów[4]. Na szczyt wiodą znakowane szlaki turystyczne.

Na szczyt Tlstej wiodą szlaki z Doliny Gaderskiej, obydwa strome, dość trudne i męczące:

Szlak niebieski rozdroże w Gaderskiej dolinie (dolne) – Konský dol – Muráň – Tlstá. Odległość 5,2 km, suma podejść 863 m, suma zejść 5 m, czas przejścia 3:20 h, z powrotem 2:25 h[1]
Szlak niebieski rozdroże w Gaderskiej dolinie (górne) – Vapenná dolina – Jaskinia Mažarná – Tlstá. Odległość 4 km, suma podejść 846 m, czas przejścia 2:55 h, z powrotem 2 h[1]
Szlak zielony Tlstá – Lubená – Bágľov kopecZadná Ostrá – sedlo Ostrej – Ostrá. Odległość 3,4 km, suma podejść 125 m, suma zejść 263 m, czas przejścia 1 h, z powrotem 1:10 h[1].

Przejście pętli będącej sumą tych dwóch szlaków, obejmowanych wspólnie tradycyjną, słowacką nazwą chodník Janka Bojmíra, stanowi jedną z najatrakcyjniejszych wycieczek w grupie Wielkiej Fatry[4]

Rozległy, płaski i trawiasty szczyt Tlstej jest dobrym punktem widokowym. Widoki rozciągają się również z niektórych miejsc jego trawiastych zboczy będących pozostałościami dawnej hali pasterskiej. Panorama widokowa obejmuje całą Kotlinę Turczańską, Małą Fatrę, Ptacznik i znaczną część Wielkiej Fatry[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Turystyczna mapa Słowacji. [dostęp 2020-08-30].
  2. Veľká Fatra. Turistická mapa 1:50 000, Harmanec: Edícia turistických máp č. 121, wyd. VKÚ, 1994, ​ISBN 80-85510-41-3
  3. a b Veľká Fatra. Turistická mapa 1:50 000, Banská Bystrica: Tatraplan, 2017, ​ISBN 978-80-89134-33-5
  4. a b c d e f g Hochmuth Zdenko a kolektív, Veľká Fatra. Turistický sprievodca ČSSR č. 3, Bratislava: wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, 1980
  5. Bella Pavel, Holúbek Peter: Kras a jaskyne, w: "Krásy Slovenska" R. LXXXIX, nr 11-12/2012, s. 14-17
Widok ze zboczy szczytu Tlstá na Wielką Fatrę
Widok ze zboczy szczytu Tlstá na Wielką Fatrę