Tokarka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tokarka uniwersalna

Tokarkaobrabiarka przeznaczona do obróbki skrawaniem przedmiotów najczęściej o powierzchni brył obrotowych (wałki, stożki, kule, gwinty wewnętrzne i zewnętrzne). Narzędziem obróbczym są najczęściej nóż tokarski, wiertło lub narzędzia do gwintowania. Obróbkę na tokarce nazywa się toczeniem. Toczenie wykonuje się poprzez wprawienie obrabianego przedmiotu w ruch obrotowy, a następnie skrawanie jego powierzchni narzędziem obróbczym. Obrabiany przedmiot mocuje się w tym celu w uchwycie bądź w kłach.

Wyposażenie elektroniczne, rozbudowa funkcji oraz sterowanie numeryczne przekształciły konwencjonalną tokarkę w obrabiarkę CNC będącą elementem struktur zintegrowanego wytwarzania CIM.

Podział tokarek[1]:[edytuj | edytuj kod]

  • kłowe: służą do obróbki przedmiotów, które są przynajmniej sześciokrotnie dłuższe od swojej średnicy; obrabiany element jest umieszczany między wrzecionem a tzw. kłem (poziomą „podpórką” w kształcie stożka, pozwalającą na swobodny obrót). Tokarki kłowe dzieli się na:
    • stołowe - służą do precyzyjnej obróbki małych elementów np. w przemyśle zegarmistrzowskim, optycznym, precyzyjnym i drobnej wytwórczości
    • uniwersalne - używa się ich do obróbki (zgrubnej i precyzyjnej) metalowych przedmiotów i nacinania gwintów
    • produkcyjne - stosowane w mało- i średnioseryjnej produkcji; charakteryzuje je dość duża prędkość i szeroki zakres zastosowań, ale nie da się nimi gwintować
    • wielonożowe - używa się ich do dokładnej obróbki kilkoma nożami jednocześnie
    • ciężkie - służą do wszechstronnej obróbki bardzo dużych przedmiotów (nawet sześćdziesięciotonowych[2]); można na nich: toczyć (zgrubnie), frezować rowki wpustowe i płaszczyzny, nacinać gwinty, wytaczać, wiercić, itp.
    • do obróbki gładkościowej - służą do obróbki wykańczającej za pomocą bardzo ostrych noży
    • kopiarki - służą do kopiowania kształtu przedmiotu ze wzornika
  • uchwytowe - w których obrabiany element jest trzymany w uchwycie wrzeciona. Dzieli się je na:
    • poziome - automatyczne, mogą obrabiać przedmiot kilkoma narzędziami jednocześnie
    • pionowe - zapewniają lepszy dostęp do obrabianego przedmiotu
  • tarczowe - służą do obróbki niskich przedmiotów o dużej średnicy (tarcz, kół)
  • karuzelowe - odmiana tokarki tarczowej o pionowej konstrukcji; zapewnia większą: stabilność obrabianego przedmiotu, dokładność i ergonomię
  • rewolwerowe - posiadają obrotową głowicę rewolwerową, na której są umieszczone narzędzia w kolejności ich użycia; są szybkie i wydajne
  • półautomaty tokarskie - cykl pracy jest zautomatyzowany, ale człowiek musi założyć i zdjąć obrabiany przedmiot
  • automaty tokarskie: (jedno- oraz wielowrzecionowe) - nie potrzebują obsługi podczas pracy
  • zataczarki - obrabiają zataczane zęby frezowe
  • specjalne (branżowe) - ich konstrukcja jest nastawiona na obróbkę części wykorzystywanych w konkretnej gałęzi przemysłu, do której są specjalizowane (np. hutnictwo, przemysł samochodowy)

Historia tokarki[3][edytuj | edytuj kod]

  • pierwsze, prymitywne tokarki powstały prawdopodobnie w Mykenach ok. 1200 r. p.n.e., a na pewno Etruskowie znali je 700 lat p.n.e.
  • w średniowieczu powszechnie stosowano tokarki napędzane kołem wodnym
  • Leonardo da Vinci zaprojektował (ok. 1485 r.) tokarkę z napędem ręcznym i pierwszą tokarkę do gwintów
  • prototyp automatu tokarskiego do kopiowania wynalazł I. A. Nartow w 1712 roku[4]
  • w pierwszej połowie XIX w. Henry Maudlay skonstruował pierwszą całkowicie metalową tokarkę
  • pierwszy automat tokarski wynalazł C. Spencer w 1870 roku.[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rodzaje tokarek, 1 grudnia 2017.
  2. Tokarka ciężka kłowa, www.exapro.pl [dostęp 2018-07-09] (pol.).
  3. Janusz Śliwka, Maszynoznawstwo ogólne i maszyny technologiczne, slajdy: 42, 43 i 51.
  4. a b Co to jest tokarka?, 1 grudnia 2017.