Tomasz Jastrun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Jastrun
Tomasz JastrunWarszawa, 13 kwietnia 2016
Tomasz Jastrun
Warszawa, 13 kwietnia 2016
Imiona i nazwisko Tomasz Jastrun
Pseudonim Witold Charłamp, Smecz, Te Jot
Data i miejsce urodzenia 15 września 1950, Warszawa
Zawód pisarz
Język polski
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Okres od 1973
Gatunki proza, poezja, felieton
Ważne dzieła Bez usprawiedliwienia, Promienie błędnego koła, Zapiski z błędnego koła, Biała łąka. Dziennik poetycki 9 listopada – 23 grudnia 1982 roku, Życie Anny Walentynowicz, W złotej klatce. Notatnik amerykański, Węzeł polski. Wiersze stare i nowe, Z ukosa, Gorący lód, Rzeka podziemna, Powitania i pożegnania, Tylko czułość idzie do nieba, Osobisty przewodnik po depresji
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Strona internetowa
Tomasz Jastrun ze Zbigniewem Bujakiem i Jerzym Surdykowskim – Warszawa, 13 września 2010

Tomasz Jastrun, pseud. Witold Charłamp, Smecz, Te Jot (ur. 15 września 1950 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, eseista, felietonista, krytyk literacki, autor książek dla dzieci, długoletni współpracownik paryskiej „Kultury”.

Życiorys[edytuj]

Syn poetów: Mieczysława Jastruna (1903–1983) i Mieczysławy Buczkówny (1924–2015)[1]. Studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim[2], absolwentem Wydziału Filologii Polskiej został w 1974[3].

Debiutował w 1973 wierszami publikowanymi w miesięczniku „Nowy Wyraz. Miesięcznik Literacki Młodych”. Od 1974 do 1978 pracował w „Tygodniku Kulturalnym”. Publikował także m.in. w „Miesięczniku Literackim” (1974, 1980–1981), „Literaturze” (1977–1978) oraz czasopismach dla dzieci, tj. „Świerszczyk” (1978-1981), „Płomyczek” (1981) i „Płomyk” (1983).

W okresie PRL był związany z opozycją demokratyczną. W 1977 w swoim mieszkaniu zorganizował punkt dystrybucji publikacji niezależnych[4]. W sierpniu 1980 uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina (poświęcił temu wydarzeniu reportaż zatytułowany Las Birnam ruszył). Należał do „Solidarności”[1], redagował gazety I Krajowego Zjazdu Delegatów w Gdańsku[4], a także „Informator Kulturalny Solidarności” wydawany przez Region Mazowsze związku.

W 1980 napisał scenariusz serialu telewizyjnego dla dzieci Nasze podwórko, wystąpił także w kilku odcinkach w epizodycznej roli[5]. W tymże roku otrzymał Nagrodę im. Roberta Gravesa, przyznawaną przez Polski PEN Club (za tom poezji Promienie błędnego koła)[6].

Po wprowadzeniu stanu wojennego ukrywał się od grudnia 1981 do listopada 1982, następnie został internowany na kilka tygodni w Białołęce[3]. Publikował w czasopismach wydawanych poza cenzurą, tj. „Puls” (reportaże z sierpniowych strajków na Wybrzeżu; 1981) i „Zapis” (1981), a także emigracyjnych, do których należały „Przegląd Polski” (Nowy Jork; 1982), „Polska w Europie” (Rzym; 1982), „Wiadomości Polskie” (Sztokholm; 1983), „Wieloczas – Le Temps Pluriel” (Paryż; 1983) oraz paryska „Kultura” Jerzego Giedroycia (w ramach cyklu „Dziennik zewnętrzny”).

Od 1982 do 1989 redagował w tzw. drugim obiegu pismo literackie „Wezwanie”, od 1987 był członkiem redakcji „Res Publiki”. Opublikował w podziemiu m.in. tomik wierszy Biała łąka i reportaże. W 1983 otrzymał nagrodę kulturalną „Solidarności” za lata 1981–1982 (za poezję stanu wojennego)[4]. W 1985 otrzymał stypendium Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku, a w 1986 Nagrodę Fundacji im. Kościelskich. Kontynuował współpracę z paryską „Kulturą”, gdzie publikował artykuły i felietony pod pseudonimami Witold Charłamp i Smecz. Na łamach tego pisma pod drugim z nich rozpoczął serię felietonów Z ukosa, które następnie – po 1989 – kontynuował w „Rzeczpospolitej” i „Newsweeku”.

W latach 1990–1994 był dyrektorem Instytutu Polskiego w Sztokholmie oraz attaché kulturalnym w Szwecji[1]. W latach 1994–1995 prowadził telewizyjny program kulturalny Pegaz[3]. W drugiej połowie lat 90. zasiadał w konwencie Ruchu Stu[7]. Współpracował z „Twoim Stylem” (felietony Notatnik erotyczny) oraz „Zwierciadłem” (felietony Czułym okiem)[1]. Publikował na łamach „Życia Warszawy” i jego dodatku kulturalnego „Ex Libris”. W latach 2012–2013 był felietonistą tygodnika „Wprost[8], następnie podjął współpracę z tygodnikiem „Przegląd[9].

Jest członkiem warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

W 2008 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[10].

Twórczość[edytuj]

  • Bez usprawiedliwienia (poezje; Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978)
  • Promienie błędnego koła (poezje; Wydawnictwo Literackie, Kraków 1980)
  • Na skrzyżowaniu Azji i Europy (poezje; II obieg wydawniczy, Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1982; Obserwator Wojenny, Kraków 1983; Warszawska Niezależna Oficyna Poetów i Malarzy – Przedświt, Warszawa 1983)
  • Biała łąka. Dziennik poetycki: 9 listopada – 23 grudnia 1982 roku (poezje; II obieg wydawniczy: Biblioteka Tygodnika Wojennego, Warszawa 1983)
  • Zapiski z błędnego koła (reportaże; red. Czesław Karkowski; Pogląd, Berlin Zachodni 1983; II obieg wydawniczy: Wydawnictwo Przedświt, Warszawa 1983)
  • Czas pamięci i zapomnienia. Wiersze z różnych lat (poezje; II obieg wydawniczy: Warszawska Niezależna Oficyna Poetów i Malarzy – Przedświt, Warszawa 1983; Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1985)
  • Kropla, kropla (poezje; Wydawnictwo Literackie, Kraków 1985)
  • Życie Anny Walentynowicz (opowieść biograficzna; II obieg wydawniczy: Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1985; Wydawnictwo MTJ, Warszawa 2011; adaptacja teatralna pt. Spektakl o Annie Walentynowicz, Londyn 1981)
  • W złotej klatce. Notatnik amerykański (reportaże; II obieg wydawniczy: Oficyna Pokolenie, Warszawa 1988; Veto Verlag, Berlin 1989)
  • Od prawie dwustu lat / Fast zweihundert Jahre schon (poezje; wydanie polsko-niemieckie; tłum. Wanja Ronge; posłowie: Zbigniew Dominiak; Veto Verlag, Berlin 1988)
  • Węzeł polski. Wiersze stare i nowe (poezje; Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, Kraków 1988)
  • Obok siebie (poezje; Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1989)
  • 21 wierszy. 21 dikter (poezje; wydanie polsko-szwedzkie; tłum. Anders Bodegård; Brombergs, Sztokholm 1992)
  • Z ukosa (felietony; pod pseud. Smecz; Instytut Literacki, Paryż 1992)
  • 42 wiersze (Wydawnictwo Marabut, Gdańsk 1995)
  • Miłość-niemiłość i inne wiersze (Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 1999)
  • Tylko czułość idzie do nieba (poezje; Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 2003)
  • Gorący lód. 29 poważnych i niepoważnych opowiadań o miłości niemiłości (Jacek Santorski & Co., Warszawa 2003)
  • Gra wstępna rozpisana na 62 felietony (Jacek Santorski & Co., Warszawa 2003)
  • Rzeka podziemna (powieść; Jacek Santorski & Co, Warszawa 2005)
  • Powitania i pożegnania (poezje; Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 2007)
  • Jakby nigdy nic (poezje; Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 2010)
  • Męskie pół świata (rozmowy; wspólnie z Wojciechem Eichelbergerem; Seria wydawnicza „Psyche”, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2011)
  • Sny, które budzą. Opowieści terapeutyczne (rozmowy; wspólnie z Wojciechem Eichelbergerem; Seria wydawnicza „Psyche”, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2011)
  • Antoś i jeszcze ktoś (książka dla dzieci; Wydawnictwo Czarna Owieczka, Warszawa 2013)
  • Czułym okiem (wybór felietonów; Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2013)
  • Kolonia karna. Sceny z życia małżeńskiego (powieść; Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2015)
  • Osobisty przewodnik po depresji (Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2016)

Przypisy

  1. a b c d Tomasz Jastrun w serwisie Culture.pl. [dostęp 2012-09-25].
  2. Tomasz Jastrun. koscielscy.pl. [dostęp 2012-09-25].
  3. a b c Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 2012-09-25].
  4. a b c Tomasz Jastrun w Słowniku „Niezależni dla kultury 1976–89”. [dostęp 2012-09-25].
  5. Tomasz Jastrun w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2012-09-25].
  6. Nagroda im. Roberta Gravesa. penclub.com.pl. [dostęp 2016-03-01].
  7. Podstawowe informacje na temat Ruchu 100. ruch100.org.pl. [dostęp 2012-09-25].
  8. Felietoniści: Tomasz Jastrun. wprost.pl. [dostęp 2012-09-25].
  9. Tomasz Jastrun. tygodnikprzeglad.pl. [dostęp 2015-06-18].
  10. M.P. z 2009 r. Nr 13, poz. 163

Linki zewnętrzne[edytuj]