Tomasz Nocznicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Nocznicki
Nocznicki Tomasz.jpg
Data i miejsce urodzenia grudzień 1862
Lipie k. Grójca
Data i miejsce śmierci 3 listopada 1944
Słomniki
Prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego w Królestwie Polskim
Okres od 5 grudnia 1915
do 1918
Przynależność polityczna PSL w Królestwie Polskim
Następca Błażej Stolarski
Odznaczenia
Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi

Tomasz Nocznicki, ps. Paweł spod Grójca i Tomasz Wiejski (ur. w grudniu 1862 w Lipiu, zm. 3 listopada 1944 w Słomnikach) – polski działacz ruchu ludowego i niepodległościowego, publicysta, współzałożyciel „Zarania”, poseł na sejm, senator, wiceminister rządu Jędrzeja Moraczewskiego[1].

Działalność[edytuj]

W latach 1904-1906 był członkiem Ligi Narodowej[2]. Następnie w latach 1909-1914 był prezesem Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica. W 1915 współzakładał Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie” w Królestwie Polskim, którego był pierwszym prezesem do 1916 r. Następnie był członkiem Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej Tymczasowej Rady Stanu[3]. Był także współzałożycielem czasopisma „Zaranie” oraz wicepremierem rządu Jędrzeja Moraczewskiego.

Jako przedstawiciel ruchu zaraniarskiego uważał że cały ruch ludowy powinien przede wszystkim walczyć o oświatę dla ludu oraz o pełny dostęp do nauki dla wszystkich dzieci wiejskich. Już w 1908 r. wypowiedział słowa, cyt:

Quote-alpha.png
Ucz się chłopie, bo jeśli nie będziesz się uczył, to będziesz głupi, to cię po wiek wieków będą wyzyskiwali, a ty się będziesz upadlał, i różnych niewiele wartych, a nieraz - z przeproszeniem- błaznów całował po rękach i tytułował ich aż wielmożnymi.

[4].

W 1922–1927 był posłem na Sejm I kadencji, a w latach 1928–1930 senatorem II kadencji. Od 1931 należał do Stronnictwa Ludowego.

Zmarł zaraz po wysiedleniu przez Niemców z ruin Warszawy po upadku powstania warszawskiego.

Odznaczenia[edytuj]

Uhonorowany m.in. Krzyżem Niepodległości (1938)[5], Złotym Krzyżem Zasługi (1938)[6] i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1938)[7].

Pośmiertnie, jako „bojownik postępowego Ruchu Ludowego”, odznaczony został Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski[8].

Przypisy

  1. Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski. Warszawa 1973, s.274
  2. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 580.
  3. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 219.
  4. Kołodziejczyk 2002 ↓, s. 266,.
  5. 19 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” M.P. 1938 nr 140 poz. 245
  6. 17 lutego 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. 1938 nr 40 poz. 46
  7. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. 1938 nr 258 poz. 592
  8. 6 października 1947 „za całokształt działalności społecznej” M.P. 1947 nr 131 poz. 813

Bibliografia[edytuj]

  • Tomasz Nocznicki – ludowy patriota, artykuł biograficzny przygotowany dla Polskiego Radia
  • Encyklopedia Powszechna PWN, tom 3
  • Arkadiusz Kołodziejczyk: Ruch ludowy a Kościół rzymskokatolicki w latach II Rzeczypospolitej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj]