Tomasz Nocznicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Nocznicki
Nocznicki Tomasz.jpg
Data i miejsce urodzenia grudzień 1862
Lipie k. Grójca
Data i miejsce śmierci 3 listopada 1944
Słomniki
Prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego w Królestwie Polskim
Okres od 5 grudnia 1915
do 1918
Przynależność polityczna PSL w Królestwie Polskim
Następca Błażej Stolarski
Odznaczenia
Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi

Tomasz Nocznicki, ps. Paweł spod Grójca i Tomasz Wiejski (ur. w grudniu 1862 w Lipiu, zm. 3 listopada 1944 w Słomnikach) – polski działacz ruchu ludowego i niepodległościowego, publicysta, współzałożyciel "Zarania", poseł na sejm, senator, wiceminister rządu Jędrzeja Moraczewskiego[1].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

W latach 1904-1906 był członkiem Ligi Narodowej[2]. Następnie w latach 1909-1914 był prezesem Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica. W 1915 współzakładał Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie” w Królestwie Polskim, którego był pierwszym prezesem do 1916 r. Następnie był członkiem Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej Tymczasowej Rady Stanu[3]. Był także współzałożycielem czasopisma "Zaranie" oraz wicepremierem rządu Jędrzeja Moraczewskiego.

Jako przedstawiciel ruchu zaraniarskiego uważał że cały ruch ludowy powinien przede wszystkim walczyć o oświatę dla ludu oraz o pełny dostęp do nauki dla wszystkich dzieci wiejskich. Już w 1908 r. wypowiedział słowa, cyt:

Quote-alpha.png
Ucz się chłopie, bo jeśli nie będziesz się uczył, to będziesz głupi, to cię po wiek wieków będą wyzyskiwali, a ty się będziesz upadlał, i różnych niewiele wartych, a nieraz - z przeproszeniem- błaznów całował po rękach i tytułował ich aż wielmożnymi.

[4].

W 1922–1927 był posłem na Sejm I kadencji, a w latach 1928–1930 senatorem II kadencji. Od 1931 należał do Stronnictwa Ludowego.

Zmarł zaraz po wysiedleniu przez Niemców z ruin Warszawy po upadku powstania warszawskiego.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uhonorowany m.in. Krzyżem Niepodległości (1938)[5], Złotym Krzyżem Zasługi (1938)[6] i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1938)[7].

Pośmiertnie, jako „bojownik postępowego Ruchu Ludowego”, odznaczony został Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski[8].

Przypisy

  1. Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski. Warszawa 1973, s.274
  2. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 580.
  3. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 219.
  4. Kołodziejczyk 2002 ↓, s. 266,.
  5. 19 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” M.P. z 1938 r. Nr 140, poz. 245
  6. 17 lutego 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. Nr 40, poz. 46
  7. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. Nr 258, poz. 592
  8. 6 października 1947 „za całokształt działalności społecznej” M.P. z 1947 r. Nr 131, poz. 813

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Nocznicki – ludowy patriota, artykuł biograficzny przygotowany dla Polskiego Radia
  • Encyklopedia Powszechna PWN, tom 3
  • Arkadiusz Kołodziejczyk: Ruch ludowy a Kościół rzymskokatolicki w latach II Rzeczypospolitej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]