Tomasz Turbiak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tomasz Turbiak
Ilustracja
Tomasz Turbiak jako szef Wydziału Lotnictwa Cywilnego w Ministerstwie Komunikacji
podpułkownik pilot podpułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 18 listopada 1895
Mokoszyn
Data i miejsce śmierci 5 października 1937
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1916–1937
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Formacja Imperial Russian Aviation Roundel.svg Carskie Siły Powietrzne
Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki 13 oddział aeronautyczny
5 eskadra wywiadowcza
7 eskadra myśliwska
1 pułk lotniczy
Stanowiska dowódca eskadry
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca Departament lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych, PLL LOT
Odznaczenia
Polowa Odznaka Obserwatora
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Kawaler Orderu Zasługi Wojskowej (Bułgaria)

Tomasz Turbiak (ur. 18 listopada 1895[a] r. w Mokoszynie, zm. 5 października 1937 r. w Warszawie) – inżynier podpułkownik pilot obserwator Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Leona i Franciszki. Studiował w Instytucie Inżynierii Dróg i Mostów w Petersburgu. Po wybuchu I wojny światowej został powołany w 1916 roku do odbycia służby w armii carskiej. Po ukończeniu szkoły podchorążych 15 września 1916 roku otrzymał przydział do zapasowego baonu aeronautyki. 30 marca 1917 roku ukończył oficerską szkołę aeronautyki i został przydzielony do 13. oddziału aeronautycznego, w którego składzie walczył na froncie. 1 kwietnia 1918 roku został zdemobilizowany[2].

Tomasz Turbiak jako obserwator 5. eskadry wywiadowczej

24 lipca 1919 roku wstąpił do Wojska Polskiego, jako wyszkolony lotnik został przydzielony do III Grupy Lotniczej we Lwowie. Tu wszedł w skład 5. eskadry wywiadowczej. 24 maja 1920 roku jako pierwszy wykrył i rozpoznał silne ugrupowania 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego zgromadzone w strefie przyfrontowej[3][4][5]. Jego meldunek wzbudził niedowierzanie sztabowców 6. Armii, którzy uznali jego prawdziwość dopiero po kolejnym doniesieniu otrzymanym od kpt. Georga Crawforda z 7. eskadry myśliwskiej[6]. 1 czerwca wykonał, w załodze z por. pil. Jerzym Długoszowskim, lot wywiadowczy na trasie Gubnik – Ludzyn – Monastyryszcze[7].

25 lipca 1920 roku, w załodze z Władysławem Kalkusem, przeprowadzał ataki na oddziały Armii Czerwonej pod Toporowem. Obrona przeciwlotnicza nieprzyjaciela uszkodziła ich samolot i byli zmuszeni lądować przymusowo. Dostali się do niewoli, ale odbili ich żołnierze z 10. kompanii 4. pułku strzelców podhalańskich[8][4]. 26 lipca, w załodze z pil. sierż. Janem Rybą, przeprowadził dalekie rozpoznanie na trasie Lwów – Krasne – OżydówOleskoPodhorceJasionówPonikwaPodkamieńSuchowlaSuchodołyBrodyRadziwiłłówKrupiecMichałówka – Sitno – Srebno – Chotyń – LeszniówBielawce – Brody – Podhorce – Ożydów – Lwów. Podczas rozpoznania wykryli kolumny nieprzyjaciela zmierzające w kierunku polskich pozycji i ostrzegli polskie oddziały stacjonujące w Podhorcach[8]. 6 sierpnia, w załodze z por. pil. Bolesławem Lepszym, wykonał lot wywiadowczy (trwający 4 godziny) na trasie: TarnopolToustoługŁoszniówJanówTrembowlaStrusówMikulińceNastasówLudwikówkaZazdrośćDarachówBurkanów. Podczas tego lotu wykryli nieliczne tabory nieprzyjaciela i rozpoznali zniszczone mosty[9]. Następnie wyróżnił się podczas obrony Lwowa, biorąc udział w licznych i niebezpiecznych lotach szturmowych na zwalczanie oddziałów kawalerii Armii Czerwonej[10][11]. Za swą postawę został wymieniony, wraz z innymi lotnikami III dywizjonu lotniczego, w rozkazie pochwalnym dowódcy 6. Armii WP gen. por. Roberta Lamezana de Salins z 11 września 1920 roku[12].

W czasie walk toczonych w dniach 17–19 września 1920 roku w rejonie Niesłuchowa, Liska, Milatyna oraz Zadwórza wyróżnił się podczas ataków z niskiej wysokości na oddziały nieprzyjaciela. 19 września przeprowadził ataki na kawalerię pod wsią Zwrotowo, czym zmusił ją do wycofania i ułatwił zajęcie tej miejscowości polskim oddziałom[2].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w Wojsku Polskim. Od 15 kwietnia do 6 września 1921 roku odbył kurs pilotażu w Wyższej Szkole Pilotów w Grudziądzu. Następnie otrzymał przydział do 7. eskadry myśliwskiej i 11 października 1921 roku został mianowany jej dowódcą[2].

We wrześniu 1922 roku wziął udział, poza konkursem, w I Krajowym Locie Okrężnym[13]. W 1923 roku został członkiem Komitetu Budowy Pomnika ku Czci Poległych Lotników[14].

Tomasz Turbiak przemawia z okazji przelotu przez Kazimierza Burzyńskiego 1 000 000 km

We wrześniu 1925 roku otrzymał przydział do 1. pułku lotniczego, a we wrześniu został skierowany na naukę do francuskiej Ecole Superieure de’l Aeronautique w Paryżu. Szkołę ukończył w sierpniu 1927 roku, uzyskując dyplom inżyniera lotniczego[1]. Po powrocie do Polski został skierowany do pracy w Departamencie Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych. Następnie został kierownikiem w Centrum Odbioru Samolotów. W 1928 roku został członkiem Komisji Odznak Polowych, której zadaniem było zweryfikować czyny bojowe polskich lotników podczas wojny polsko-bolszewickiej i przyznać im prawo do noszenia polowych odznak pilota i obserwatora lub wnioskować o nadanie wyższych odznaczeń wojskowych[15].

W 1928 roku przeszedł do służby cywilnej i 1 stycznia 1929 roku został pierwszym dyrektorem Polskich Linii Lotniczych LOT[16]. Ze względów zdrowotnych 30 czerwca 1929 roku odszedł ze służby wojskowej, w 1930 roku zakończył również pracę w PLL LOT. Został skierowany do pracy w Wojskowym Zakładzie Zaopatrzenia Aeronautyki. 23 kwietnia 1934 roku objął stanowisko dyrektora Departamentu Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Komunikacji, a następnie w 1936 roku powrócił do czynnej służby wojskowej[2]. Zmarł po ciężkiej chorobie 5 stycznia 1937 roku w Warszawie[17]. Był żonaty z Zofią z Ostrowskich[18].

Odznaczenia i odznaki[edytuj | edytuj kod]

Za swą służbę otrzymał odznaczenia[19][2]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. We wspomnieniu o Tomaszu Turbiaku w „Skrzydlatej Polsce” podany jest rok urodzenia 1883[1]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Skrzydlata Polska 10/1937 ↓, s. 251.
  2. a b c d e Turbiak Tomasz ppłk pil. obs. inż. (pol.). bequickorbedead.com. [dostęp 2020-02-14].
  3. Amerykanie w walce z bolszewikami w niebie nad Żytomierzem, Kijowem, Samgródkiem i Koziatyniem (pol.). slowopolskie.org. [dostęp 2020-02-14].
  4. a b Romeyko 1933 ↓, s. 151.
  5. Tarkowski 1991 ↓, s. 87.
  6. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 136.
  7. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 145.
  8. a b Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 165.
  9. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 169.
  10. Tarkowski 1991 ↓, s. 104.
  11. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 176.
  12. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 185.
  13. Skrzydlata Polska 45/1989 ↓, s. 7.
  14. Pomnik ku czci poległych lotników (pol.). cennebezcenne.pl. [dostęp 2020-02-14].
  15. Romeyko 1933 ↓, s. 123.
  16. Wystawa plakatów LOT w Warszawie (pol.). dlapilota.pl. [dostęp 2020-02-14].
  17. Alfabetyczny spis zmarłych nazwiska z zakresu Tsc-Turkowid (pol.). nekrologi-baza.pl. [dostęp 2020-02-14].
  18. Zofia Turbiak (pol.). myheritage.pl. [dostęp 2020-02-14].
  19. Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 246,252,261.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]