Topola szara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Topola szara
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd malpigiowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj topola
Gatunek topola szara
Nazwa systematyczna
Populus canescens (Aiton) Sm.
Fl. Brit. 3: 1080 1080 1804[2]

Topola szara (Populus canescens) – gatunek pochodzenia mieszańcowego powstały ze skrzyżowania topoli osiki z topolą białą. Występuje naturalnie w środkowej i południowo-wschodniej Europie oraz w Azji zachodniej[3], zwykle w pobliżu gatunków rodzicielskich[4]. Rośnie na glebach lekkich i wilgotnych, najczęściej nad wodami, w lasach łęgowych.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo o wysokości do 30–40 m. Korona jest szeroka, w górnej części wysklepiona (tylko u młodych okazów stożkowata). Pień gruby z nielicznymi, potężnymi i gładkimi konarami. Końcowe gałęzie są cienkie, nieco zwieszające[5].
Kora
Kora ma szaro-białą barwę podobną do topoli białej. U młodych drzew ma listwy korkowe, które z wiekiem tworzą czarne narośla. Górne gałęzie często się wyginają łukowo[6][5].
Pędy
Młode mają zielonkawą[5] lub czerwonoszarą barwę[6]. Szary, łatwo ścierający się kutner utrzymuje się do późnej jesieni[6][5]. Pąki są nagie na szczycie i czerwonobrunatne[5].
Liście
Mają cechy pośrednie w stosunku do taksonów rodzicielskich. Są długoogonkowe i po topoli białej z wierzchu błyszczące i silnie owłosione. Po osice mają kształt okrągławy, z brzegiem tylko zatokowym, nie klapowanym[5]. Na długopędach są bardziej klapowane niż liście osiki, ale nie tak bardzo jak u topoli białej. Młode listki pokryte są kremowo-szarym kutnerem, na starszych kutner jest rzadki i szary[6][4].
Kwiaty
Roślina dwupienna. Większość okazów jest rodzaju męskiego. Kwiaty zebrane są w kwiatostany zwane kotkami o długości około 4 cm[6]. U okazów męskich kotki są białawe z czerwonymi pylnikami. Kwiatostany żeńskie są zielonkawe i wydłużają się znacznie podczas dojrzewania nasion[5].
Owoce
Torebki zawierające liczne, bardzo drobne nasiona, zaopatrzone w liczne włoski lotne[5].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Kwitnienie trwa od lutego do kwietnia. Kwiaty są wiatropylne. Także nasiona roznoszone są przez wiatr[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się odmianę uprawną 'Macrophylla' – posiada wyjątkowo duże liście o szerokości do 15 cm[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Bywa stosowana w nasadzeniach wiatrochronnych oraz w celu umacniania gruntów[5]. Zalecana jest jako najlepsza z topól do sadzenia na glebach wapiennych[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-1-10].
  2. Populus canescens (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-11-12].
  3. Helmut Pirc: Drzewa od A do Z. Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 139. ISBN 83-7404-323-7.
  4. a b Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, 1997, s. 100. ISBN 83-01-12099-1.
  5. a b c d e f g h i j red. Josef H. Reichholf, Günter Steinbach: Drzewa, krzewy : wielka encyklopedia. Warszawa: Muza, 1995, s. 207. ISBN 83-7079-440-8.
  6. a b c d e f Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 150. ISBN 978-83-7073-643-9.
  7. Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2001, s. 169. ISBN 83-01-13434-8.