Topotekan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Topotekan
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C23H23N3O5
Masa molowa 421,45 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 123948-87-8
119413-54-6 (HCl)
PubChem 60700[1]
DrugBank DB01030[2]
Klasyfikacja medyczna
ATC N01XX17
Stosowanie w ciąży kategoria D
Camptotheca acuminata – drzewo z którego pozyskiwana jest kamptotecyna

Topotekanorganiczny związek chemiczny, chemioterapeutyk z grupy inhibitorów topoizomerazy. Lek ten jest przyjmowany w postaci chlorowodorku. Topotekan (w preparacie Hycamtin) jest pierwszym zarejestrowanym inhibiotorem topoizomerazy I, który może być stosowany doustnie. Poza tym lek może być stosowany we wlewie dożylnym[5][6].

Wskazania do stosowania[edytuj | edytuj kod]

Eksperymentalne zastosowania leku[edytuj | edytuj kod]

Trwają badania, które wskazują na skuteczność zastosowania topotekanu w przypadku:

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Topotekan jest półsyntetyczną pochodną kamptotecyny. Natomiast kamptotecyna jest alkaloidem pozyskiwanym z drzewa Camptotheca acuminata[15]. Działanie przeciwnowotworowe leku polega na hamowaniu topoizomerazy I. Topoizomeraza I jest enzymem jądrowym, który odpowiada za zmniejszenie napięcia torsyjnego DNA, poprzez wywoływanie powstawania odwracalnych pęknięć w obrębie pojedynczych nici[5][6][16]. Po wytworzeniu przez topoizomerazę I pęknięcia w obrębie pojedynczej nici, DNA może obracać się tym samym ułatwiając działanie widełkom replikacyjnym. W tym czasie topotekan interkaluje pomiędzy zasady azotowe w DNA. Gdy widełki replikacyjne dotrą do miejsca, w którym pomiędzy zasadami znajduje się topotekan dochodzi do zahamowania procesu replikacji. Łącząc się z kompleksem topoizomeraza I–DNA, topotekan uniemożliwia odtwarzanie wiązań w miejscach pęknięć i uszkadza strukturę podwójnych łańcuchów DNA. Komórka niezdolna do replikacji po pewnym czasie umiera[17].

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Występujące bardzo często
Występujące często
  • reakcje nadwrażliwości
  • hiperbilirubinemia
  • świąd
  • złe samopoczucie
  • posocznica[5][6]
Występujące rzadko
  • reakcja anafilaktyczna
  • obrzęk naczynioruchowy
  • pokrzywka[5][6]
Występujące bardzo rzadko
  • wynaczynienie
  • śródmiąższowa choroba płuc[5][6]

Specjalne środki ostrożności[edytuj | edytuj kod]

  • Podczas stosowania leku należy wykonywać regularnie pełne badanie morfologiczne krwi.
  • U pacjentów z gorączką, neutropenią oraz bólem brzucha należy rozważyć możliwość zapalenia okrężnicy.
  • W przypadku stwierdzenia śródmiąższowego zapalenia płuc należy przerwać terapię topotekanem.
  • Nie zaleca się stosowania leku u chorych z ciężkimi zaburzeniami nerek lub wątroby (wywołanymi marskością)[6].

Interakcje z innymi lekami[edytuj | edytuj kod]

  • Nie hamuje enzymów cytochromu P-450 u ludzi – nie wykazano wpływu na farmakokinetykę topotekanu, po zastosowaniu granisetronu, ondansetronu, morfiny lub kortykosteroidów.
  • W przypadku stosowania terapii skojarzonej topotekanu z innymi lekami istnieje możliwość zmniejszenia dawek leków w celu zwiększenia tolerancji leczenia[5][6].

Stosowanie podczas ciąży i karmienia piersią[edytuj | edytuj kod]

W czasie stosowania topotekanu należy zaleca się unikanie zajścia w ciążę. Nie zaleca się stosowania leku w czasie karmienia piersią[5][6].

Wpływ na prowadzenie pojazdów mechanicznych[edytuj | edytuj kod]

Należy zachować ostrożność ze względu na często występujące efekty uboczne stosowania leku w postaci osłabienia i zmęczenia[5][6].

Przedawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Nie jest znane swoiste antidotum. W przypadku przedawkowania może dojść do zahamowania funkcji szpiku i zapalenia błon śluzowych[6].

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Preparaty na polskim rynku zawierające topotekan
  • Hycamtin
  • Potactasol
  • Topotecan Accord
  • Topotecan Hospira
  • Topotecan medac
  • Topotecan Teva
  • Topotecanum Accord[5][6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Topotekan (CID: 60700) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. Topotekan (DB01030) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  3. Clinical Pharmacology & Therapeutics - Wiley Online Library, www.nature.com [dostęp 2017-11-20] (ang.).
  4. Meeting Library Redesign | ASCO, www.asco.org [dostęp 2017-11-20] (ang.).
  5. a b c d e f g h i j Topotekan (opis profesjonalny). Medycyna Praktyczna. [dostęp 30-05-2014].
  6. a b c d e f g h i j k l Topotecan Teva, INN-Topotecan – Europa. [dostęp 30-05-2014].
  7. http://www.fda.gov/bbs/topics/NEWS/NEW00537.html
  8. FDA Approval for Topotecan Hydrochloride - National Cancer Institute, www.cancer.gov [dostęp 2017-11-20] (ang.).
  9. http://www.fda.gov/CDER/Offices/OODP/whatsnew/topotecan.htm FDA
  10. http://onctalk.com/2007/12/18/oral-topotecan-fda-approved/
  11. http://www.drugs.com/newdrugs/gsk-receives-approval-hycamtin-topotecan-capsules-relapsed-small-cell-lung-cancer-671.html Press release
  12. Alberto Garaventa M.D. i inni, A Phase II Study of Topotecan with Vincristine and Doxorubicin in Children with Recurrent/Refractory Neuroblastoma, „Cancer”, 98 (11), American Cancer Society, 2003, s. 2488–2494, DOI10.1002/cncr.11797, PMID14635085.
  13. T. Lesimple, M.B. Hassel, D. Gedouin, Phase I Study of Topotecan in Combination with Concurrent Radiotherapy in Adults with Glioblastoma, „Journal of Neurooncology”, 65 (2), 2003, s. 141–148, PMID14686734.
  14. Camptothecin-Based Regimens for Treatment of Ewing Sarcoma: Past Studies and Future Directions. [dostęp 30-05-2014].
  15. Topotecan. [dostęp 31-05-2014].
  16. Yves Pommier i inni, DNA topoisomerases and their poisoning by anticancer and antibacterial drugs, „Chem. Biol.”, 17 (5), 2010, s. 421-433, DOI10.1016/j.chembiol.2010.04.012, PMID20534341.
  17. Bart L. Staker, Kathryn Hjerrild, Michael D. Feese, Craig A. Behnke, Alex B. Burgin Jr., Lance Stewart. The mechanism of topoisomerase I poisoning by a camptothecin analog. „PNAS”. 99 (24), s. 15387–15392, 2002. DOI: 10.1073/pnas.242259599. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]