Toskowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Toskowie w tradycyjnych strojach, ryc. z 1908

Toskowie – jedna z dwóch największych (obok Gegów) albańskich grup etnicznych, zamieszkujących obszar północnej Grecji, południowo-zachodniej Macedonii i Albanii, na południe od rzeki Shkumbin. Posługuje się dialektem toskijskim języka albańskiego (toskërishtja), stanowiącym podstawę kodyfikacji współczesnego języka literackiego Albanii. Wśród Tosków powszechna jest znajomość języka greckiego. Społeczność toskijska jest dwuwyznaniowa – większość wyznaje islam w odmianie sunnickiej i bektaszyckiej, grupę mniejszościową stanowią wyznawcy prawosławia.

Constantin Chekrezi doszukiwał się pochodzenia nazwy Tosków od Etrusków[1]. Macedoński historyk nacjonalistyczny Petar Popovski szuka etymologii tego pojęcia w Toskanii, skąd mieli w jego opinii przybyć w przeszłości Toskowie[2]. W XIX wieku używano także wersji Toxides.

Obszar osadnictwa toskijskiego (kolor zielony i żółty)

Wśród Tosków wyróżnia się trzy podgrupy językowe: Myzeqarów (zamieszkujących okolice Myzeqe), Labów i Czamów. Efektem migracji z kręgu toskijskiego są się dwie inne albańskie grupy etniczne: Arwanici i Arboresze. Z terenów toskijskich wywodzi się także większość albańskiej diaspory muzułmańskiej w USA[3].

W przeciwieństwie do drugiej pod względem wielkości albańskiej grupy etnicznej – Gegów, Toskowie rzadko zajmowali się pasterstwem, a podstawą ich utrzymania była uprawa roli i handel. W czasach osmańskich ziemie należące do Tosków były bardziej dostępne komunikacyjnie niż tereny Gegów, z tego też powodu w większym stopniu doświadczali ucisku podatkowego ze strony Imperium Osmańskiego, ale mieli także większe możliwości kontaktu ze światem zewnętrznym (największe porty albańskie znajdowały się na terenach toskijskich)[4]. Typowe dla gospodarki południowej Albanii były wielkie majątki ziemskie, działające w systemie przypominającym feudalizm.

Toskijscy działacze niepodległościowi byli inspiratorami deklaracji niepodległości z 1912 roku, ale w okresie międzywojennym zostali zmajoryzowani przez elitę polityczną wywodzącą się z grupy gegijskiej. Przejęcie władzy przez komunistów w 1944 oznaczało przejęcie kontroli nad państwem przez polityków wywodzących się z grupy toskijskiej.

Przypisy

  1. Constantin Chekrezi: Albania Past and Present. BiblioBazaar, 2009, s. 189. ISBN 9781113612663. (ang.)
  2. Petar Popovski: Krvavo dosije: arnaustkot gego-mirditski razbojniczki terrorizam wo makedonskije zemli. Skopje: 2005.
  3. Kambiz Ghanea Bassiri: A History of Islam in America: From the New World to the New World Order. Cambridge University Press, 2010, s. 147. ISBN 9780521614870.
  4. Akşin Somel Selçuk: The modernization of public education in the Ottoman Empire, 1839–1908: Islamization, autocracy, and discipline. BRILL, 2001, s. 208. ISBN 9789004119031.