Towarzystwo Naukowe Warszawskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Towarzystwo Naukowe Warszawskie
Ilustracja
Państwo  Polska
Siedziba Warszawa
Data założenia 1 marca 1907
Rodzaj stowarzyszenia stowarzyszenie
Zasięg Rzeczpospolita Polska
Prezes Janusz Lipkowski
Nr KRS 0000110663
Data rejestracji 30 kwietnia 2002
Powiązania Polska Akademia Nauk
Kasa im. Józefa Mianowskiego
brak współrzędnych
Strona internetowa

Towarzystwo Naukowe Warszawskie (TNW) – polskie towarzystwo naukowe z siedzibą w Warszawie, o strukturze akademickiej z dwustopniowym członkostwem na podstawie wyboru.

Celem TNW jest popieranie i rozwijanie badań naukowych we wszystkich dziedzinach wiedzy, przez organizowanie zebrań naukowych, wykładów i odczytów, a także ogłaszanie konkursów na prace naukowe i przyznawanie nagród i prowadzenie działalności wydawniczej.

Historia[edytuj]

Powstało w 1907 i stanowiło kontynuację działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie. Jego celem było rozwijanie i popieranie badań we wszystkich dziedzinach wiedzy oraz ogłaszanie po polsku prac naukowych.

Członkowie założyciele TNW wywodzili się głównie z koła warszawskiego członków Polskiej Akademii Umiejętności oraz z kręgu absolwentów Szkoły Głównej i członków Kasy im. Józefa Mianowskiego. Przed I wojną światową TNW stało się największą instytucją naukową na obszarze zaboru rosyjskiego. Sekretarzem generalnym Towarzystwa w latach 1909–1916, 1918–1919, 1925 był Franciszek Pułaski.

Prace z Pracowni Neurobiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego wydane przez Edwarda Flataua

W październiku 1911 Edward Flatau przekazał TNW założoną przez siebie przy Towarzystwie Psychologicznym pracownię neurologiczną wraz z całym inwentarzem i zasiłkiem w wysokości 2000 rb. Towarzystwo Naukowe Warszawskie otrzymało w darze od hr. Józefa Potockiego dom przy ul. Śniadeckich 8 gdzie mieściła się pracownia neurobiologiczna. Przez wiele lat Flatau był jej kierownikiem. Według Hermana[1] „Dzień w dzień o godzinie 9 zjawiał się Flatau w pracowni neurobiologicznej przy ul. Śniadeckich 8. Tu wykonywał doświadczenia na zwierzętach, przeglądał preparaty histologiczne, zbierał piśmiennictwo, konferował ze swoimi współpracownikami. O godzinie 11 szedł na kawę do pobliskiej kawiarni Ostrowskiego przy zbiegu ul. Koszykowej i Marszałkowskiej i już po 15 minutach jechał do Szpitala na Czystem przy ul. Dworskiej 15”. Pracownia prowadziła badania w zakresie anatomii ogólnej i porównawczej ustroju nerwowego, fizjologii, anatomii patologicznej, patologii doświadczalnej oraz terapii doświadczalnej układu nerwowego.

Pałac Staszica, 1945

W trakcie II wojny światowej TNW działało konspiracyjnie, organizując zebrania i wspomagając działanie tajnego szkolnictwa wyższego w Warszawie. Straty osobowe z czasu wojny sięgnęły jednej trzeciej stanu przedwojennego. Zniszczeniu uległa siedziba TNW w Pałacu Staszica w Warszawie oraz liczne naukowe zakłady, pracownie i laboratoria.

Utworzenie Polskiej Akademii Nauk w 1951 połączone było z likwidacją TNW, którego majątek przekazano PAN.

23 listopada 1980 na zebraniu w mieszkaniu Piotra Kubikowskiego, gdzie dyskutowało ośmiu członków dawnego Towarzystwa, zgłoszono postulat reaktywowania TNW jako korporacji uczonych, która „będzie rozwijała działalność odczytową i wydawniczą, obejmującą szeroką tematykę interdyscyplinarną”. Stosowną uchwałę podjęto na kolejnym spotkaniu dnia 6 maja 1981. W listopadzie lista członków założycieli liczyła już 40 osób; przewodniczącym został chemik Wiktor Kemula. Oficjalnej rejestracji Towarzystwa w Urzędzie Miasta st. Warszawy dokonano 4 grudnia 1981.

Struktura TNW[edytuj]

W 1995 skupiało ok. 400 uczonych z kilku ośrodków naukowych kraju, w 6 wydziałach:

  • językoznawstwa i historii literatury
  • nauk historycznych, społecznych i filozoficznych
  • nauk matematycznych i fizycznych
  • nauk biologicznych
  • nauk medycznych
  • nauk technicznych z sekcją rolniczą

Oprócz tego 3 komisje zarządu głównego: rewizyjna, wydawnicza i archiwalno-biblioteczna, a także 2 komisje wydziałowe: kultury słowa i językowa komisja slawistyczna. W ramach TNW działa też biblioteka. Wydawany jest Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Prezesi TNW[edytuj]

Polish Academy of Sciences Warsaw.jpg
  1. Aleksander Jabłonowski (1907–1913)
  2. Teodor Dydyński (1913–1916)
  3. Bronisław Chlebowski (1916–1918)
  4. Jan Karol Kochanowski (1918–1925)
  5. Kazimierz Żórawski (1925–1931)
  6. Wacław Sierpiński (1931–1952)
  7. Wiktor Kemula (1981–1985)
  8. Aleksander Gieysztor (1986–1992)
  9. Bolesław Górnicki (1992–1995)
  10. Witold Rudowski (1995–2001)
  11. Andrzej Paszewski (2001–2007)
  12. Janusz Lipkowski (od 2007)

Przypisy

  1. Herman EJ. Historia neurologii polskiej 1975. Polska Akademia Nauk, Monografie z dziejów nauki i techniki, Tom XCVII, Wrocław.

Linki zewnętrzne[edytuj]