Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy stowarzyszenia założonego w 1906. Zobacz też: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami.
Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości
Państwo  Polska
Siedziba Warszawa
Data założenia 26 czerwca 1906
Rodzaj stowarzyszenia stowarzyszenie
Zasięg Imperium Rosyjskie
Rzeczpospolita Polska
Prezes Marian Lalewicz
(ostatni)
Powiązania Polskie Towarzystwo Krajoznawcze
brak współrzędnych

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości (TOnZP) – stowarzyszenie stawiające sobie za cel ochronę zabytków i polskiego dziedzictwa kultury działające w latach 1906–1944.

TOnZP zostało założone 26 czerwca 1906 w Warszawie. W 1911 towarzystwo nabyło kamienicę Baryczków w Warszawie, która od 1912 była siedzibą towarzystwa[1].

Towarzystwo prowadziło szeroką działalność popularyzatorską oraz podejmowało liczne inicjatywy ochrony zabytków kultury narodowej.

W ramach działalności TOnZP odrestaurowano kilkaset obiektów zabytkowych a skatalogowano kilkaset tysięcy[2]. W czasie I wojny światowej powstała sieć kół TOnZP na terenie Rosji. Szczególnie aktywne były oddziały w Piotrogrodzie, Moskwie i Kijowie. Dzięki działaczom TOnZP uratowano znaczną liczbę polskich zabytków kultury wywiezionych w głąb Imperium Rosyjskiego lub pozostałych w polskich dworach na Kresach Wschodnich.

Przed wybuchem II wojny światowej (1939) bibliotekę TOnZP zdeponowano w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Tradycję TOnZP przejęło powstałe w 1974 Towarzystwo Opieki nad Zabytkami.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

M. Patelski, M. Sawicki, Zarys działalności Polskiego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości na Rusi w Kijowie w latach 1917-1918, w: Trudne sąsiedztwo. Studia z dziejów stosunków polsko-rosyjsko-ukraińskich w XVI-XX wieku, pod red. Andrzeja Szczepaniaka, Wydawnictwo Adam Marszałek: Toruń 2007, s. 310-327.

E. Manikowska i P. Jamski (red.), Polskie dziedzictwo kulturowe u progu niepodległości: wokół Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, MKiDN – IS PAN: Warszawa 2010.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bożena Wierzbicka, Ewa Siurawska: Stulecie Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości : 1906–2006. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2006, s. 4. ISBN 83-88372-32-7.
  2. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa-Śródmieście, bazy.mazowsze.ngo.pl [dostęp 2017-11-27].