Tp110

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tp110 (CzWPS)
Producent Sormowo (Niżny Nowogród)
Lata budowy 1914
Układ osi D (D h2)
Masa służbowa 64,3 t[1] (117,2 t z tendrem[2])
Długość z tendrem 18 550 mm[2]
Wysokość 4650 mm[1]
Rozstaw osi skrajnych 4200 mm[1]
Maksymalna
siła pociągowa
13 600 kg[2]
Prędkość maksymalna 55 km/h[1]
Typ tendra 23D1
Ciśnienie w kotle 12,5 at[1]
Powierzchnia ogrzewalna kotła 165,2 m² (inne źródła 179 m²)[a]
Powierzchnia przegrzewacza 43,1 m²[1]
Powierzchnia rusztu 3,32 m²[1]
Średnica cylindra 575 mm[1]
Skok tłoka 650 mm[1]
Średnica kół napędnych 1 300 mm (inne źródła 1340 mm)[b]
Portal Portal Transport szynowy

Tp110 – oznaczenie PKP rosyjskich parowozów towarowych serii CzWPS (ros. ЧВПс), o układzie osi D, budowanej w 1914 roku dla Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Parowóz serii CzWPS powstał na zamówienie silnego parowozu towarowego o układzie osi D, złożone w Zakładach Sormowskich przez Kolej Warszawsko-Wiedeńską w 1914 roku, krótko przed wybuchem I wojny światowej. Lokomotywa została zaprojektowana w szybkim tempie, pod kierunkiem inż. B. Małachowskiego, z wykorzystaniem części produkowanej przez te zakłady lokomotywy pasażerskiej serii S (ros. С), w tym tłoczonych elementów jej kotła[1]. Charakterystyki lokomotywy były podobne do wcześniejszych lokomotyw serii Ѵ (iżyca) Zakładów Kołomieńskich, lecz dla zwiększenia prędkości z 50 do 55 km/h, zwiększono średnicę kół. Lokomotywa miała silniki bliźniacze takie, jak seria Ѵ, lecz dla zachowania uciągu zwiększono ciśnienie pary z 12 do 12,5 atmosfer, powierzchnię rusztu oraz powierzchnię ogrzewalną kotła i przegrzewacza Schmidta[1]. W odróżnieniu od typowych lokomotyw rosyjskich, przystosowana była do toru o standardowej europejskiej szerokości 1435 mm, używanego na Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Nowe lokomotywy miały tam uzupełnić m.in. lokomotywy serii CzWPK.

Wyprodukowano 27 parowozów tej serii, które otrzymały rosyjskie oznaczenie serii CzWPS (ros. ЧВПС), z tego Cz oznaczało parowóz z czterema osiami wiązanymi (ros. czetyriechosnyj), W – model dla kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, P – przegrzewacz pary (ros. paropieriegriewatiel) i S w indeksie dolnym (bezpośrednio pod literami WP) – producenta (Sormowo). Otrzymały one numery od 601 do 627[1]. Były to najmocniejsze lokomotywy w układzie osi D zbudowane w Rosji przez I wojną światową[1].

Podczas I wojny światowej 25 lokomotyw zostało przystosowanych do pracy na szerokim torze (1524 mm). Były one używane na rosyjskich kolejach – najpierw na Kolei Podolskiej (lokomotywownia Podwołoczysk), a następnie na Kolei Moskiewsko-Kazańskiej, gdzie pracowały lokomotywy serii Ѵ. Z uwagi na pokrewieństwo z serią Ѵ, w 1923 roku zamieniono oznaczenie serii CzWPS na Ѵs (Iżycas, ros. Ѵс) i numery lokomotyw na 557-581[1]. Z łącznego stanu 81 lokomotyw obu serii w 1940 roku wynika, że wszystkie 25 było eksploatowanych do tej pory. Przynajmniej część przetrwała II wojnę światową. Większość lokomotyw obu serii została wycofana w latach 1950–1957[1].

Tylko jedna lokomotywa trafiła po I wojnie światowej na stan Polskich Kolei Państwowych, gdzie otrzymała oznaczenie serii Tp110, a tender – 23D1[2]. Po II wojnie światowej nie było już w Polsce lokomotyw tej serii.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Powierzchnia ogrzewalna kotła 165,2 m² według J. Piwowońskiego (op. cit., s. 224). Powierzchnia 179 m² według źródeł rosyjskich (W. Rakow, s.179) wynika być może z innego sposobu obliczania.
  2. Średnica kół 1340 mm według J. Piwowońskiego (op. cit., s. 224); 1300 mm według W. Rakow, s. 179.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o W.A. Rakow, op.cit, s. 178-179.
  2. a b c d Jan Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa: WKiŁ, 1978, s. 224.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W.A. Rakow, Łokomotiwy otieczestwiennych żeleznych dorog 1845-1955, Moskwa 1995, ​ISBN 5-277-00821-7(ros.)