Trębacz chichotliwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trębacz chichotliwy
Herpetotheres cachinnans[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

sokołowe

Rodzina

sokołowate

Podrodzina

trębacze

Rodzaj

Herpetotheres[2]
Vieillot, 1817

Gatunek

trębacz chichotliwy

Synonimy
  • Falco cachinnans Linnaeus, 1758[3]
Podgatunki
  • H. c. cachinnans (Linnaeus, 1758)
  • H. c. fulvescens Chapman, 1915
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Trębacz chichotliwy[5], trębacz śmieszek[6] (Herpetotheres cachinnans) – gatunek ptaka z rodziny sokołowatych (Falconidae), występujący w Ameryce od Meksyku do północnej Argentyny. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Trębacz chichotliwy jest jedynym przedstawicielem rodzaju Herpetotheres[5][7]. Opisano 6 podgatunków H. cachinnans[3], ale obecnie (2021) wyróżnia się jedynie dwa[7][8][9][10]:

  • H. cachinnans cachinnans (Linnaeus, 1758) – Meksyk przez środkową i wschodnią Amerykę Południową do Paragwaju i północnej Argentyny.
  • H. cachinnans fulvescens Chapman, 1915 – skrajnie wschodnia Panama i północno-zachodnia Kolumbia na południe do północno-zachodniego Peru.

Taksony chapmani, excubitor, queribundus i maestus włączono do podgatunku nominatywnego[3][7][9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 46–56 cm, rozpiętość skrzydeł 79–94 cm. Masa ciała: samce 565–685 g, samice 625–800 g[11].

Duża głowa i długi ogon. Ciemna maska i wierzch ciała kontrastują z kremową głową i kremowym spodem ciała. Na ciemnym ogonie widoczne białe paski.

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowisko

Przeważnie na nizinach, na terenach zadrzewionych i obrzeżach lasów. Również na otwartych terenach z rozproszonymi wysokimi drzewami – na sawannach czy nawet terenach rolniczych[12]. Często bywa widywany w skupiskach drzew wzdłuż rzek, w pobliżu polan i ścieżek leśnych[11].

Tryb życia

Zwykle czatuje na eksponowanych gałęziach, często na wierzchołkach pojedynczych drzew. Lata wolno, prostoliniowo, na przemian lotem aktywnym i ślizgowym.

Rozród

Zwykle gniazduje w naturalnej szczelinie drzewa lub pośród kępy epifitów, ale czasami u podstawy liści palmowych lub w starym gnieździe jastrzębia czy karakary. W niektórych rejonach Meksyku i Brazylii stwierdzono też gniazdowanie na klifach. W lęgu zwykle jedno, rzadziej dwa jaja, o białawej skorupce niemal w całości pokrytej czerwonawobrązowym i ciemnobrązowym plamkowaniem. Inkubacja w zależności od regionu trwa od 40 do 45 dni. Wysiadywaniem zajmuje się jedynie samica, zaś samiec dostarcza pożywienie zarówno w trakcie inkubacji, jak i na wczesnym etapie opieki nad pisklętami. Później karmieniem młodych zajmują się oboje rodzice. W Argentynie w dwóch zbadanych gniazdach młode opuściły je po 65 i 72 dniach. Podloty są zależne od rodziców jeszcze przez co najmniej dwa miesiące[12].

Pożywienie

Żywi się głównie wężami, ale zjada też jaszczurki, a czasami małe ssaki (w tym nietoperze), ptaki, ryby i duże owady (koniki polne), szczególnie w siedliskach zmodyfikowanych przez człowieka[12].

Głos

W razie niebezpieczeństwa wydaje chichoczące okrzyki. Samiec i samica w okolicach zmierzchu i świtu często nawołują się przez kilka minut, wydając głośne dźwięki przypominające śmiech, każdy ptak woła w innym tempie i rytmie[11][13]. Od charakterystycznych głosów tych ptaków pochodzi ich nazwa zarówno polska, jak i angielska – laughing falcon.

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje trębacza chichotliwego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2019 roku organizacja Partners in Flight szacowała, że liczebność światowej populacji mieści się w przedziale 0,5–5 milionów dorosłych osobników, a jej trend uznała za lekko spadkowy[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Herpetotheres cachinnans, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Herpetotheres, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2011-01-10] (ang.).
  3. a b c Laughing Falcon (Herpetotheres cachinnans). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)]. (ang.).
  4. a b BirdLife International, Herpetotheres cachinnans, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2021-2 [dostęp 2021-11-09] (ang.).
  5. a b Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Herpetotherinae Lesson, 1843 - trębacze (wersja: 2019-04-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-08].
  6. D. Lepage: Trębacz chichotliwy (Herpetotheres cachinnans). Światowy wykaz ptaków. Avibase. [dostęp 2009-04-21].
  7. a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-11-09]. (ang.).
  8. Handbook of the Birds of the World and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5, grudzień 2020 [dostęp 2021-11-09].
  9. a b Barkley, B.: Laughing Falcon (Herpetotheres cachinnans), version 1.0. [w:] Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-11-09]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  10. Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2021, 2021 [dostęp 2021-11-09].
  11. a b c N. Bouglouan: Laughing Falcon. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2020-09-08]. (ang.).
  12. a b c Species account: Laughing Falcon Herpetotheres cachinnans. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2020. [dostęp 2020-09-08]. (ang.).
  13. Bobinsky, A.: Herpetotheres cachinnans. [w:] Animal Diversity Web [on-line]. 2004. [dostęp 2020-09-08]. (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]