Trębacz chichotliwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trębacz chichotliwy
Herpetotheres cachinnans[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina trębacze
Rodzaj Herpetotheres[2]
Vieillot, 1817
Gatunek trębacz chichotliwy
Synonimy
  • Falco cachinnans Linnaeus, 1758[3]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Trębacz chichotliwy[5], trębacz śmieszek[6] (Herpetotheres cachinnans) – gatunek ptaka z rodziny sokołowatych (Falconidae), występujący w Ameryce od Meksyku do północnej Argentyny. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Trębacz chichotliwy jest jedynym przedstawicielem rodzaju Herpetotheres[5][7]. Systematyka tego gatunku jest kwestią sporną, różni autorzy wyróżniali od 2 do 6 podgatunków[3]. Autorzy Handbook of the Birds of the World wyróżnili trzy podgatunki H. cachinnans[3]:

  • H. cachinnans chapmani Bangs & Penard, 1918 – Meksyk do Hondurasu.
  • H. cachinnans cachinnans (Linnaeus, 1758)Nikaragua do Kolumbii i na południe do Peru i środkowej Brazylii.
  • H. cachinnans queribundus Bangs & Penard, 1919 – wschodnia Boliwia do wschodniej Brazylii, Paragwaju i północnej Argentyny.

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wlicza taksony chapmani i queribundus do podgatunku nominatywnego, ale za to wyróżnia inny podgatunek[7]:

  • H. cachinnans fulvescens Chapman, 1915 – wschodnia Panama i północno-zachodnia Kolumbia do północno-zachodniego Peru.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 46–56 cm, rozpiętość skrzydeł 79–94 cm. Masa ciała: samce 565–685 g, samice 625–800 g[8].

Duża głowa i długi ogon. Ciemna maska i wierzch ciała, kontrastują z kremową głową i kremowym spodem ciała. Na ciemnym ogonie widoczne białe paski.

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowisko

Przeważnie na nizinach, na terenach zadrzewionych i obrzeżach lasów. Również na otwartych terenach z rozproszonymi wysokimi drzewami – na sawannach czy nawet terenach rolniczych[9]. Często bywa widywany w skupiskach drzew wzdłuż rzek, w pobliżu polan i ścieżek leśnych[8].

Tryb życia

Zwykle czatuje na eksponowanych gałęziach, często na wierzchołkach pojedynczych drzew. Lata wolno, prostoliniowo, na przemian lotem aktywnym i ślizgowym.

Rozród

Zwykle gniazduje w naturalnej szczelinie drzewa lub pośród kępy epifitów, ale czasami u podstawy liści palmowych lub w starym gnieździe jastrzębia czy karakary. W niektórych rejonach Meksyku i Brazylii stwierdzono też gniazdowanie na klifach. W lęgu zwykle jedno, rzadziej dwa jaja, o białawej skorupce niemal w całości pokrytej czerwonawobrązowym i ciemnobrązowym plamkowaniem. Inkubacja w zależności od regionu trwa od 40 do 45 dni. Wysiadywaniem zajmuje się jedynie samica, zaś samiec dostarcza pożywienie zarówno w trakcie inkubacji, jak i na wczesnym etapie opieki nad pisklętami. Później karmieniem młodych zajmują się oboje rodzice. W Argentynie w dwóch zbadanych gniazdach młode opuściły je po 65 i 72 dniach. Podloty są zależne od rodziców jeszcze przez co najmniej dwa miesiące[9].

Pożywienie

Żywi się głównie wężami, ale zjada też jaszczurki, a czasami małe ssaki (w tym nietoperze), ptaki, ryby i duże owady (koniki polne), szczególnie w siedliskach zmodyfikowanych przez człowieka[9].

Głos

W razie niebezpieczeństwa wydaje chichoczące okrzyki. Samiec i samica w okolicach zmierzchu i świtu często nawołują się przez kilka minut, wydając głośne dźwięki przypominające śmiech, każdy ptak woła w innym tempie i rytmie[8][10]. Od charakterystycznych głosów tych ptaków pochodzi ich nazwa zarówno polska, jak i angielska – laughing falcon.

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje trębacza chichotliwego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2008 roku liczebność światowej populacji szacowano na 0,5–5 milionów osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Herpetotheres cachinnans, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Herpetotheres, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2011-01-10] (ang.).
  3. a b c Laughing Falcon (Herpetotheres cachinnans) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
  4. a b BirdLife International, Herpetotheres cachinnans, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-09-08] (ang.).
  5. a b Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Herpetotherinae Lesson, 1843 - trębacze (wersja: 2019-04-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-08].
  6. D. Lepage: Trębacz chichotliwy (Herpetotheres cachinnans). Światowy wykaz ptaków. Avibase. [dostęp 21 kwietnia 2009].
  7. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Seriemas, falcons (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-08].
  8. a b c N. Bouglouan: Laughing Falcon (ang.). W: oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2020-09-08].
  9. a b c Species account: Laughing Falcon Herpetotheres cachinnans (ang.). W: Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2020. [dostęp 2020-09-08].
  10. Bobinsky, A.: Herpetotheres cachinnans (ang.). W: Animal Diversity Web [on-line]. 2004. [dostęp 2020-09-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]